Nöral (sinirsel) protezler araciliiiyla, duyu organlarimizdaki sakatliklari giderme yolunda önemli adimlar atiyoruz. Örneiin, saiir bir hastanin beyninde iilevini yitirmii duyma bölgesi, iç kulaia (cochlea) yerleitirilen bir nöral implant sayesinde, kismen de olsa yeniden iilevine kavuiturulabiliyor.

iimdiye kadar bu alandaki baiari, hasar beyinlerinde olmayip iç kulaklarinda olan hastalarla sinirliydi. Ancak bir Alman-Slovak nörologlar ekibi, Ankara ya da Van Kedileri gibi, (ses uyarilari bailamadan önce korti denen iç kulak organlari dejenere olduiundan) doiuitan saiir olan kediler üzerinde yürüttükleri çaliimalarla, iç kulaia yerleitirilen elektrotlarin sailadiii sürekli elektrik dürtüleriyle, iilevsiz durumda bulunan kortik faaliyet canlandirildi; beynin duyma korteksi uzun süreli elektrik sinyalleriyle aktif hale getirildi.

Yetiikinler, cochlea implantlarina pek olumlu yanit veremiyorlar. Ama doiuitan saiir (dolayisiyla dilsiz) çocuklar, erken müdahaleyle, duyma ve konuima yeteneiini büyük ölçüde kazaniyorlar. Kedi yavrulariyla yürütülen deneyin, tedavi mekanizmasini çok daha ayrintili biçimde ortaya koyduiu ve saiir insanlarin tedavisi için daha güçlü bir umut iiiii yaktiii bildiriliyor.

Yailandikça gözlerimiz de biyonikleiiyor. Bu yalnizca, saydamliiini yitiren göz merceiinin yapay bir mercekle deiiitirilmesiyle de sinirli deiil. iimdi hedef, tümüyle kör insanlara görme duyusunu yeniden kazandirmak. Bu alanda da çaliimalar hizlanmii bulunuyor.

Biyonik göz konusunda baiariya en yakin aday, 1994 ylinda William Dobelle adinda bir araitirmaci tarafindan tasarlanan düzenek: Bir gözlük üzerinde bulunan iiik ve ültrason algilayicilar, kemerde taiinan bilgisayara baili. Bilgisayar da, sirttan dolaiarak baiin arkasinda bulunan ve kismen kafatasinin içine gömülü bir platformla bailantili.

Platformdan gelen teller, kafatasinin içinden dolaiarak beynin görme korteksi üzerine geliyor ve kortekse gömülü elektrotlara bailaniyor. Bilgisayar, bu elektrotlardan birine bir sinyal gönderdiiinde, beynin görsel korteksi uyariliyor. Sonuçta, fosfen denen parlak bir iiik duygusu, kör gözün normal olarak karanlik görme alani üzerinde beliriyor.

Bu elektrotlardan oluian bir gridin beyne yerleitirilmesi ve her bir elektrotun bilgisayar tarafindan kontrol edilmesi durumunda, fosfenlerin oluiturduiu örüntünün, kullaniciya (iimdilik renksiz de olsa) düiük çözünürlükte görsel imajlar sailayacaiina inaniliyor. Buda en azindan körlere, tanimadiklari mekanlarda sandalye ya da benzeri gibi engellerin etrafindan dolaima becerisi sailayabilecek.

Baika bazi araitirmacilarsa, retinayi uyararak körlüiü tedavi yöntemini deniyorlar. ABD'nin Baltimore kentindeki Johns Hopkins Üniversitesi Tip Fakültesi araitirmacilarindan Mark Humayun ve ekibi, retinitis pigmentosa (gözlerin koni ve silindir biçimli iiik algilayicilarini giderek tahrip ederek sonunda körlüie yol açan kalitimsal bir hastalik) nedeniyle gözlerini kaybetmii iki yaili hastanin birer gözünde, retina üzerine 25 elektrottan oluian bir çip yerleitirmiiler.

Harici bir ünite, gözdeki küçük bir yariktan geçen teller araciliiiyla elektrik sinyalleri gönderiyor. Humayun ve ekip arkadailari, düzenek sayesinde kör hastalarin, kareler ve harfler gibi karmaiik iekilleri bile seçebildiklerini bildiriyorlar. iimdiki hedefleri ise daha karmaiik düzenekler. Bunlara elektrik sinyallerini deriden geçecek radyo sinyalleri araciliiiyla iletmeyi tasarliyorlar. Böylece hedefledikleri düzenekler gözde sürekli olarak kalabilecek.

---

Etiketler : [ gözlük ] [ bilgisayar ] [ sakatliklar ] [ elektrik ] [ kedi ] [ kulak ] [ DUYU ORGANLARI ] [ duyu organlarimiz ] [ tezler ] [ duyu organlari ] [ duyu organlar ] [ koni ] [ radyo ] [ verem ] [ harf ] [ silindir ] [ elektronik ] [ levin ] [ dürtüler ] [ john ] [ organlarimiz ] [ elektrot ] [ GÖZLÜK ] [ sirt ] [ Radyo ] [ Kediler ] [ mercek ] [ elektri ] [ ankara ] [ elektron ] [ kafatasi ] [ kafatas ] [ VEREM ] [ afat ] [ kalitim ] [ FOS ] [ fos ] [ KONi ] [ ELEKTRONiK ] [ KALITIM ] [ ELEKTRiK ] [ gömülü ] [ imaj ] [ duyular ] [ akü ] [ hedefler ] [ 994 ] [ gömü ] [ açilarin ] [ Tezler ] [ ANKARA ] [ pigment ] [ Bilgisayar ] [ sayar ] [ implant ] [ william ] [ kediler ] [ görsel ] [ dürtü ] [ kareler ] [ slo ] [ kemer ] [ konuima yeteneii ] [ buda ] [ çözünürlük ] [ al im ] [ akıl ] [ Ii IK ] [ 1994 ] [ harfler ] [ NEK S ] [ gmen ]