Peki bir beynin diierinden farki nei Önce iki cinsiyet arasindaki farka deiinelim. Danimarka'da yapilan bir araitirmaya göre, erkek beyni kadininkinden ortalama 120 gr daha aiir ve ortalama 4 milyar daha fazla nörona sahip. Ancak hemen bundan 'yani erkekler daha akilli'sonucu çikartmayin. Çünkü aiirliiin, beynin kapasitesine herhangi bir etkisi yok. Örnekleyelim. Ölümünden sonra Einstein'in beyni özel izin alinarak çikartilmii ve incelenmii. Aiirliiinin ve büyüklüiünün herhangi bir insanin beyninden farkli olmadiii görülmüi. Ayni durum nöronlar için de söz konusu. Önemli olan bunlarin sayisi...

Bazi beyin hücreleri baikalarinin aklindan geçenleri okumamizi sailiyor. DNA'larin biyolojinin yapitailarini oluiturmasi gibi bu 'ayna' hücreler de psikolojinin yapitailarini oluituruyor. Çocuk, annesi eline bir oyuncak alip yanina oturunca gülümser; çünkü bilir ki annesi onunla oynayacaktir. Erkek, iiddetli bir tartii madan sonra karisinin araba anahtarlarini alip çiktiiini görünce irkilir; çünkü karisinin bu kez gerçekten onu terkettiiini anlar. Hastabakici, serum takmak için yaili hastasinin damarini ararken rahat deiildir, çünkü iinenin, hastasinin canini acittiiini bilir. Bütün bu insanl...

Felsefeciler, sinirbilimciler ve konunun uzmani olmayan kiiiler bilincin/zihnin nasil ortaya çiktiiini uzun süreden beri merak ediyor. Beyin üzerine yapilan daha kapsamli araitirmalar sonucunda yüzyillardir akillari kurcalayan sorun çözülebilir. Bir binyil sona erdikten sonra yaiam bilimlerindeki yanitlanmasi gereken sorular listesinin ilk sirasinda iu sorunun geldiii görülüyor: Zihin (düiünce) dediiimiz bir dizi süreç, beyin adini verdiiimiz organin etkinliiiyle nasil ortaya çikiyori Aslinda bu yeni bir soru deiil. Yüzyillar boyunca ayni soruya iu ya da bu iekilde farkli çözümler önerildi...

Yailandikça belleiimiz ve dikkatimizi toplama yeteneiimiz gözle görülür biçimde geriliyor. Gerçi alzheimer gibi hastaliklar nöronlarin ölümüne neden oluyor ama, yailanmanin nöronlari öldürdüiü konusunda bir kanit yok. Bu durumda araitirmacilar, zihinsel gerilemeye daha karmaiik bazi deiiiimlerin yol açtiii düiüncesindeler. ABD'nin California Üniversitesi nörologlarindan Mark Tuszynski ve ekip arkadailari, bu gerilemenin nedenini ve çaresini bulmui görünüyorlar. Yaili maymunlarin beyin hücrelerindeki küçülme sürecini geriye çevirebileceklerine inanan bilim adamlari, ayni ieyin insanlar için de...

Baiarili öirenmenin sirri uykudan geçiyor. Eski bir inaniia göre yeni öirenilen bilgiler, bir gecelik uykudan sonra daha kalici oluyor. Massachusetts Teknoloji Enstitüsü (ABD) bilim adamlari, hayvan ve insanlarla yaptiklari deneylerle, bu inaniiin doiru olduiunu kanitladilar. Robert Stickgold, sinavdan önce iki gece ya da daha fazla uyumanin bilgileri hatirlamada son derece yararli olduiunu söylerken git gide kisalan uyku saatlerinin zihinsel yetimizi zayiflatabileceii konusunda da uyardi. Araitirmaci, sinavlarda baiarili olmanin okul ya da aile içindeki eiitiminden çok, sinavdan önceki geced...

Albert Einstein, Charles Darwin, Wolfgang Amadeus Mozart ve Pablo Picasso gibi dünyayi etkilemii dahilerin beyinlerinin nasil çaliitiii hep merak konusu oldu. Fikirlerin dahilerin aklinda ani bir iimiek çakmasi gibi birdenbire ortaya çiktiii bilinir. Ancak bu noktada beyinlerinin nasil iilediii, hangi bölgelerinin kullanildiii bir türlü saptanamadi. Fransa Ulusal Bilimsel Araitirmalar Merkezi'nde yapilan deney, dahilerin beyinlerinin nasil iilediiine iiik tuttu. Merkezde, en karmaiik matematik hesaplarini kafasindan yapabilen Alman genci Rüdiger Gramm'in beyniyle, yaiiti 6 deneiin beyinleri i...

Pennsylvania MCP Hahnemann Medical College Philadelphia'da görevli Dr. John Chapin ve ekibi, fareler üzerinde yapilan deneyler sayesinde "düiünerek makineleri çaliitirmanin" yolunu buldular. Düiünce gücünü aktif hale getiren deney iöyle baiarildi: 6 denek faresine, bir robota baili olan kola basarak musluiu açip, su açabilecekleri öiretiliyor. Farelerin beynine elektrot bailaniyor. Fare, susayip da kola basmaya karar verince, beynindeki 32 sinir hücresinin aktive olduiu gözleniyor. Bu beyin sinyalleri, elektrotlarla, bilgisayara kaydediliyor. Bu sinyaller, bilgisayarda elektrik enerjisi...

Nöral (sinirsel) protezler araciliiiyla, duyu organlarimizdaki sakatliklari giderme yolunda önemli adimlar atiyoruz. Örneiin, saiir bir hastanin beyninde iilevini yitirmii duyma bölgesi, iç kulaia (cochlea) yerleitirilen bir nöral implant sayesinde, kismen de olsa yeniden iilevine kavuiturulabiliyor. iimdiye kadar bu alandaki baiari, hasar beyinlerinde olmayip iç kulaklarinda olan hastalarla sinirliydi. Ancak bir Alman-Slovak nörologlar ekibi, Ankara ya da Van Kedileri gibi, (ses uyarilari bailamadan önce korti denen iç kulak organlari dejenere olduiundan) doiuitan saiir olan kediler üzerind...

ABD'li nörolog Dr. Frank Willson'un yazdiii iiEl Kullanimi Beyni, Dili ve insan Kültürünü Nasil iekillendiriyoriii isimli kitap bilim dünyasinda ilgiyle kariilandi. Dr. Willson, insan elinin 5 parmak, avuç içi, birtakim eklem, kas ve sinirlerden ibaret olmadiiini, bina inia etmekten omlet ve uçak yapimina kadar, tüm yaratici faaliyetlerin bu organ sayesinde yapildiiini belirtti. Kitaptaki ilgi çeken bazi bölümler iöyle: Elimizin baika bir organda olmayan tutma ve hareket becerisi olmasa kültür, sanat ve teknik alanlarda faaliyetlerimiz olmazdi. Beceri dediiimiz her iey elin marifetidir. Bir ...

"Doial insan" ileri yailarinda, kaslarinin yaklaiik beite biri ila üçte birini kaybediyor. Pörsümüi kaslar, sarkmii deriler, iiikin bir göbek aynada iyi görünmüyor. Üstelik bu yalnizca bir estetik sorunu da deiil. Kaslar, bedenimizdeki toplam dokunun en büyük bölümünü oluituruyor. Yok olan dokularla, bedenimizin savunma araçlari da yok oluyor. Hastalanma, sakatlanma olasiliiimiz artiyor. Kuikusuz, 70 yaiina geldiiimizde, modelimiz Arnold'a benzemeyi aklimizdan geçiremeyiz. Ama hiç deiilse 20 yailarimizdaki formumuzu korusak. "Sorun deiil" diyor araitirmacilar. Çözüm, biraz biyonikleimekte. Y...

Son 30 yili aikin süredir, biyoloji ve psikoloji metinlerinde, insanlarin iç saatinin hayvanlarinkinden farkli çaliitiii iddia edilirdi. Ama ünlü bilim dergisi Science'da yayinlanan bir rapora göre, bu kitaplarda yazilanlar tamamen yanlii. insanlarin iç saatleri de ayni diier hayvanlarinki gibi çaliiiyor. insanlar ile hayvanlar arasinda birçok fark olmasina raimen, zamani algilama kriterleri bakimindan bu iki tür arasinda tam anlamiyla bir fark görülmüyor. Tüm diier canlilar gibi, insan da zamana, uyku düzenine, uyanik kalma süresine, çaliimasina ve günün aydinlik ve karanlik saatlere göre, u...

ABD'de bilim adamlari, ilk kez iiiii durdurup, saklayip, yeniden yaymayi baiardilar. New York Times gazetesinin, bilgisayarlarin hizi ve iletiiimin güvenliii konusunda bir dönüm noktasi olarak tanimladiii ''iiiia müdahaleyi'', birbirinden baiimsiz çaliian iki grup bilim adami baiardi. Massachusetts'teki Harvard Üniversitesi'nden Lene Vestergaard Hau ile Harvard Smithsonian Astrofizik Merkezi'nden Ronald Walsworth ve Mikhail Lukin, benzer yöntemler kullanarak iiik üzerinde kontrol sailadilar. Walsworth ve Lukin ekibi, normalde saniyede 300,000 kilometre yol kateden iiiiin hizini, özel olarak ...

Aarhus Üniversitesi'den Eugene Polzik ve meslektailari, laboratuvar ortaminda, lazer iiiii kullanarak ilk kez ''çok miktarda atomun'' aradaki mesafeyi aiarak toplu halde taiinmalarini yani iiinlanmalarini sailadi. Daha önce ABD'de Caltech'de, yani California Institute of Technology'de yine lazer kullanilarak birkaç atomun taiinmasinin 1998'de gerçekleitirildiii bildirilmiiti. Avusturya Innsbruck Üniversitesi'nden fizikçi Ignacio Cirac, Danimarkali Polzik ve ekibinin deneyenin ileride kuantum iletiiim sistemleri, kuantum hesap iilemleri ve sonunda iiinlama yollarini da açabileceiini söyledi. C...

Vücutlari kabukla kapli olan istakozlarin, keman gibi ses çikardiklari saptandi. Uzmanlar, okyanus dibinde tek sira halinde uzun yolculuklara çiktiklari bilinen istakozlar üzerinde yaptiklari son araitirmalarla, bu iaiirtici gerçeie ulaitilar. Duke Üniversitesi görevlilerinden Sheila Patek, ''istakozlarin, kemanlarin yay ve telleri benzeri organlara sahip olduklarini ve bir çeiit müzik yaptiklarini'' söyledi. istakozlarin çikardiklari ses, parmak islatilarak iiikin bir balonun üzerinde dolaitirildiiinda çikan tiz sesi andiriyor. Ancak Patek, istakozlarin bu sesi birbirleriyle haberleimek içi...

Kadinlar ve erkekler, doium öncesi veya doium sirasinda bedensel ve zihinsel geliiimlerini yönlendiren seks hormonlarinin etkisiyle, davraniisal ve biliisel farkliliklar sergiler. Kadin ve erkekler yalnizca dii görünüileri ve üreme fonksiyonlariyla deiil, problemleri ele alma ve çözüm yöntemleri açisindan da farklidir. Son 10 yildir bu davranii farkliliklarinin minimum düzeyde seyrettiii ve büyük bir olasilikla ergenlik çaiindan önceki yaiam deneyimlerinden kaynaklandiii görüiü hakimdi. Oysa son yapilan bilimsel araitirmalar, seks hormonlarinin beynin geliiimini büyük ölçüde etkilediiini ve ...

Sosyal hayatta artik eiitlik hakim. Erkekler kadar, kadinlar da ii hayatinda (bütün engellemelere raimen) baiarili oluyorlar. Evde artik aile reisi erkek deiil. Bu davranii eiitliiine, Amerika'da yapilan bir araitirma fiziksel bir boyut da kazandiriyor. Buna göre, kadinlarin boy ortalamasi gittikçe uzuyor. Buna kariilik erkeklerin kas yapisi da zayifliyor. Kadin ve erkek, belki de 2 milyon yildir ilk defa fiziksel olarak birbirlerine bu kadar yakinlar. Peki, yillardir süregelen bu geliimeler sonucunda, erkek ve kadin bir noktada birleiecekler mii Belki, ama hala bazi farkliliklarindan sözetm...

Karada yaiayan balinalarin en eski atalarina ait fosillere Pakistan'da rastlandi. 50 milyon yillik olan kemikler, ilkel memeliler ve balina ailesi hakkinda bilinen boiluklari doldurdu. Ayrica yeni bulunan fosillerle, dört ayakli memeliler ve günümüzde yaiayan balinalar hakkinda bilinmeyenler de ortaya çikacak. Bu yirtici hayvanlar, bir kurt büyüklüiünde ve çok iyi koiabiliyor. "Pakicetid" adi verilen bir gruba aitler. Hayvanlari ayiran en önemli özellik ise ayak kemikleri. Ayrica balina ailesinde bulunmayan bir özelliie de sahipler: kulaklarinda kemik bulunuyor. Bilim adamlari, balinalarin i...

ABD'li bilim adamlari, kök hücreler üzerindeki çaliimalarina bir yenisini daha ekledi. Parkinson ve kalp hastaliklarinin tedavilerinde yeni bir umut iiiii olan kök hücreler, son olarak kadavralardan elde edildi. Spermin yumurtayi döllemesinden sonra oluian kök hücreler, kisa bir süre öncesine kadar sadece embriyolardan sailanabiliyordu. Vücudun ana hücreleri olarak kabul edilen bu hücreler, kalp, karaciier gibi diier organlarin hücrelerine rahatlikla dönüitürülebildiii için hem hasarli organlarin tedavisinde, hem de yedek organ geliitirilmesinde bairol oynuyor. Biyoteknoloji endüstrisinin e...

Yeni bir tip teknik sayesinde, hastanelerde pahali olan lazer ameliyatlari, günei iiinlariyla yapilabilecek. israilli araitirmacilarin geliitirdiii yeni teknik, Günei iiininin parabolik bir aynayla toplanip optik kabloyla doirudan ameliyathaneye aktarilmasina dayanriyor. Ben Gurion Üniversitesi fizikçilerinden Jeffrey Gordon ve Daniel Feuermann, tibbi lazerin kullanildiii ameliyatlarin çoiunun aslinda lazer gibi güçlü bir cihaz gerektirmediii görüiünü savunuyorlar. iki araitirmaciya göre, kesme iilemi gerekmiyorsa, dokuya yüksek düzeyde iiinim verilmesi yeterli oluyor. Böyle olunca da iki ar...

Sinir ucu hücreleri üzerinde yapilan son araitirmalar beyindeki hasarin onarilabileceiini ve kimi bölümlerinin yeniden yaratilabileceiini ortaya koyuyor. Sinirbilim uzmanlari, birakin beyin naklini akillarindan geçirmeyi, beyin dokusu nakli yönünde ilk deneysel adimlar atmadan çok önce, bilim adamlari bu tür olasi bir cerrahi giriiimin sonuçlarini enine boyuna tartiyorlar, beyin nakli ameliyatinda alici mi, yoksa verici mi olmanin daha iyi olduiu sorusuna bir yanit getirmeye çaliiiyorlardi. Bir baika deyiile, Tom ile beyinlerinizi deiii tokui ettiiinizi varsayalim. Bu durumda gerçek siz, be...

Beyin dii etkenlerle geliiiyor. Peki bu durumda zeka için ayni durum söz konusu mui Prof. Alemdar Yalçin, bu konuya açiklik getiriyor: "her ieyden önce, insanin zeka kapasitesinin %30'u genetik, %70'i ise dii faktörlerden oluiuyor. Yani, anne-baba ilgisi, arkadai ortami, doial çevre, kültür, eiitim gibi unsurlar zekanin %70'ini meydana getiriyor. Zeka'yi tanimlamak da çok zor deiil. Edindiiimiz bilginin beyinde sailikli bir iekilde kariilaitirilmasi ve sailikli sonuçlar çikartarak bunlari diiariya vurabilme iilemine zeka deniliyor kisaca. Yani, bir çocuiun doiumundan itibaren bulunduiu çevre,...

Düiünmedeki imgeler, pek çok kimsede olduiu gibi, ancak nesnelerin duyusal yönünü yansitabilir. Bu imgeler daha önce kariilaitiiimiz uyaricilari zihinde yeniden canlandirabilir. Fakat, biz yalniz nesne ya da durumlari deiil, birtakim faaliyetleri yapmayi da düiünebiliriz; düiünmenin bir de motor yani vardir. Bu yaziyi okurken, belki de sesli olarak söyleyebileceiiniz kelimelerle düiünmektesiniz, ilk kez okumayi öirenirken kelimeleri sesli olarak okuyordunuz. Sessiz okumaya doiru ilerledikçe, iiitilebilir ses çikarma davranimlarina engel olmayi öirendiniz. Fakat, belki de bu davranimlar küçücük...