Bu proje, 80-100.000 insan geninin tamaminin haritasini çikarmayi ve fonksiyonlarini keifetmeyi; insan DNA'sini oluituran 3.2 milyar temel birimin meydana getirdiii zincirin sirrini çözmeyi hedefleyen bir projedir. Projenin mali kaynaiini U.S. National Institutes of Health ve Wellcome Trust sailiyor.

Projeye katilan diier ülkeler Avustralya, Brezilya, Kanada, Danimarka, AB, Fransa, Almanya, israil, italya, Japonya, Güney Kore, Meksika, Hollanda, Rusya, isveç ve ingiltere.

insan genlerinin haritasini çikarmak, bir kromozom dizisindeki genlerin konumlarini saptamak ve bunlar arasindaki uzakliklari tespit etmek anlamina geliyor. Bunlarin dizisini çikarmak, DNA'nin temel kimyasal birimlerinin nasil bir sirada durduklarinin da belirlenmesi demektir.

DNA, bir hücrenin her aktivitesini belirleyen öiedir. Ancak DNA'nin büyük kisminin ne iie yaradiii bilinmemektedir. Bilinen, DNA'daki deiiimelerin çeiitli hastaliklara neden olduiudur.

DNA'nin deiifre edilmesi ile sadece hastaliklarin teihis ve tedavisinde deiil daha verimli hayvanlar ve ürünler yetiitirilmesini ve yeni enerji kaynaklari bulunmasinda da büyük faydalar sailayacak. Hatta suçla mücadelede ve kriminal araitirmalarda bile çiiir açacak kadar önemli bir geliime bu.

insan genlerinin haritasinin çikartilmasi çaliimalari 1980'lerde hiz kazandi. 1990'da ABD Kongresi, Milli Sailik Enstitüleri ve Enerji Bakanliii'nin önerisi üzerine, 15 yillik bir araitirma projesinin bailatilmasini onayladi. Bu araitirma, diier ülkelerdeki çaliimalarla eigüdümlü olarak yürütülüyor.

Bilim adamlari, yulaf ve sirke sineii gibi daha az kompleks canlilar üzerinde de çaliitilar. Basit canlilarin DNA'larinin çaliima prensiplerinin anlaiilmasinin karmaiik canlilarin da sirlarinin çözülmesine yardimci olacaiindan yola çikmiilardi. Gerçekten de, özellikle sirke sineii üzerine yapilan çaliimalar, insan DNA'sinin anlaiilmasinda çok faydali oldu. insan DNA'si üzerindeki çaliimalarda ise gönüllü donörlerden yararlanildi.

DNA'nin 35.000 harflik bileienler halinde ayriitirilmasinda bilgisayarlar çok iie yaradi. Bundan baika, bu harflerin kromozomlar üzerinde nasil siralandiklari da bilgisayarlar yardimiyla incelendi.

1998'de özel bir iirket olan Celera Genomics Inc., devlet yetkilileri ile görüiüp söz konusu projede yeralmak istediiini, bu iekilde çaliimalarin ivme kazanacaiini düiündüklerini bildirdi. iibirliii önerisi devletçe kabul edildi.

Celera'daki uzmanlar günde 100-200.000 diziyi tanimlayabiliyorlardi. Ancak ilerleyen tarihlerde iki birim arasinda ipler gerildi ve yollar ayrildi. Bu ay içinde ise yeniden bir araya geldiler ve ingiliz Sanger Center ile birlikte insan geni araitirmalarini nihayete erdiiini açikladilar.

Bundan sonra neler olacaki

Genetik haritanin çözümlenmesiyle, 2015 yilina kadar kanser dahil pekçok hastaliia karii tedavi geliitirilecek.

2002-2003: insanin genetik haritasi %100 oraninda deiifre edilecek. DNA ünitelerinin siralanmasi tamamlanacak, ne iie yaradiklari bulunacak.

2002-2010: Kanser, ieker ve felç gibi hastalik risklerini belirleme testleri denenmeye bailayacak. Hemofili, kalp hastaliklari ve bazi kanser türlerine karii gen tedavisi geliitirilecek.

2015: Kiiinin gen yapisina göre özel tedavi metodlari geliitirilecek. Bu sayede kanser dahil birçok hastalik tedavi edilebilecek.

2025: Genetik bozukluklar onarilarak Akdeniz anemisi gibi hastaliklara son verilecek.

2050: Pekçok potansiyel hastalik daha nüksetmeden moleküler bazda önlenebilecek. Ancak herkesin bu tedavi metodlarindan yararlanamayacak, eiitsizlikler artacak. Ortalama yaiam süresi 90 ile 95 yaia çikacak. Yailanmayla ilgili pekçok gen deiifre edilecek; bu sayede insan ömrü uzamaya devam edecek.

2050: insanoilunun geçmiii sayesinde daha fazla bilgi sahibi olacaiiz. Genetik araitirmalar sayesinde atalarimizin, ne zaman nereden göç ettikleri, kimlerle akraba olduiumuz açiklik kazanacak.

iifreleme Nasil Gerçekleiiri

insani oluituran tüm biyolojik bilgiler, sadece 4 harfle yazilabilir. Ama bütün bu harflerle verilen tüm direktifler 3 milyar harflik bir sözcük oluituracak kadar uzundur. Bu çizimlerde, bu dört harfin bir insani nasil meydana getirdiiini bulabilirsiniz.

1. Dört harf: Bütün genetik kod, dört harf ile yazilmiitir. Adenine (A), thymine (T), cytosine (C) ve guanine (G). insan genlerinde 2.8 ila 3.5 milyar baz çifti vardir.

2. DNA ikili sarmali: Baz çiftleri DNA'nin merdivene benzeyen dolambaçli yapisini oluiturur. Bu uzun sarmalda hayatin iifreleri yazilidir. insan vücudundaki her bir hücre iki metre uzunluiunda DNA içerir.

3. Genler. Toplam gen haritasinin yüzde 3 gibi ufak bir kismini genler oluiturur. Kalan kisim ise iie yaramayan, önemsiz bir bölümü teikil eder. Genler, yüzbinlerce baz çiftinden meydana gelen özel dizilerdir. insan vücudunun ihtiyaç duyduiu proteinleri üretirler.

4. Kromozomlar: Genlerin toplam sayisini bilemiyoruz. Tahminen 30000 ila 120000 kadarlar. Genler, DNA ve geriye kalan bütün yararsiz kisim, "kromozom" adli yiiinlar ieklinde kümelenirler. Her insanda 23 çift kromozom vardir.

5. Çekirdek ve hücre: 46 kromozom, hücrelerin çekirdeklerinde bulunur. insan vücudundaki hemen tüm hücrelerde bir insani oluiturmak için gereken total DNA bilgisi mevcuttur.

6. Vücut: Bu hücrelerin her biri, kendisine DNA tarafindan verilen direktiflere göre fonksiyon görür. insan vücudu 100 trilyon hücreden meydana gelir.

---

Etiketler : [ testler ] [ bilgisayarlar ] [ genetik ] [ MOLEKÜL ] [ biyoloji ] [ bilgisayar ] [ bilim adamlari ] [ krom ] [ bilim adamlar ] [ marka ] [ brezilya ] [ MEKSiKA ] [ meksika ] [ incir ] [ proje ] [ enerji kaynaklari ] [ enerji kaynaklar ] [ DNA ] [ ivme ] [ diziler ] [ molekÜl ] [ dna ] [ hollanda ] [ molekül ] [ harf ] [ brezil ] [ eiitsizlik ] [ ieker ] [ iEKER ] [ yetiitirilmesi ] [ harita ] [ ÇEKiRDEK ] [ fonksiyonlar ] [ kore ] [ çizim ] [ akdeniz anemisi ] [ anemi ] [ lamba ] [ avustralya ] [ odlar ] [ iNCiR ] [ GENETiK ] [ faydalar ] [ iibirliii ] [ Akdeniz Anemisi ] [ kromozomlar ] [ yulaf ] [ teihis ] [ DiZiLER ] [ LAMBA ] [ merdiven ] [ açiklik ] [ kompleks ] [ genler ] [ sirke ] [ israil ] [ eiitsizlikler ] [ japonya ] [ isveç ] [ isve ] [ fonksiyon ] [ ifti ] [ güney kore ] [ protein ] [ canlilar ] [ HARiTA ] [ Lamba ] [ danimarka ] [ MARKA ] [ THY ] [ kanser ] [ l birimleri ] [ faydali ] [ çekirdek ] [ ekirdek ] [ ONAY ] [ çaiindan ] [ kimyasal ] [ felç ] [ Bilgisayar ] [ sayar ] [ 1980 ] [ bilei ] [ mina ] [ testle ] [ national ] [ KROM ] [ genom ] [ gen haritasi ] [ gen haritas ] [ kromozom ] [ 050 ] [ genetik bozukluklar ] [ japon ] [ ncir ] [ iiinlar ] [ EKiRDEK ] [ MOLEK ] [ molek ] [ iSRAiL ]