Böyle bir tasari Newcomen'in makinesiyle bile hayalden öteye gidebilecek gibi deiildi. Daha önce tanimini yaptiiimiz üç metre uzunluiunda ve sarkaci yedi metreye varan dev araci bir gözümüzün önüne getirelim. Böylesine bir hantal makineyi bir arabaya, hatta bir gemiye yüklemeyi düiünmek düpedüz gülünçtü. Üstelik bir soiutma makinesi olduiuna göre araçta ayrica tonlarla soiuk su bulundurulmasi gerektirmekteydi. Bu su, gemi için bir sorun deiilse de bunca hantalliii bir kara taiit aracinda bir an düiünmek bile saçmaydi, öyle ki bu yolda israr edenlerin hepsinin aci hayal kirikliklarina uirayacaklari kesindi.

Böyle olduiu halde, Fransiz askeri mühendisi Joseph Cugnot (1725-1804), umutsuzluia kapilmadi. Çok ufak tipte inia ettiii bir Newcomen makinesini bir arabaya yükledi. Buhari sivilaitirma iiini hava ile gerçekleitirdi. Hantal sarkacin yerine bir diili çark mandali koydu. Tek ve büyük bir kazan yerine buhari sirayla alan iki ufak silindir yerleitirdi.

Makinesinin prototipi 1769'da tamamlandi. Bu üç tekerlekli bir yük arabasi olup tek ön tekerlek hem itici hem de yön verici görevini yükleniyordu. Bu araç 1770'te denendi. Zamaninda yazilmii bir ani bu araci iöyle tanimlar:

"2.500 kg.'lik bir topu taiiyan hemen hemen ayni aiirliktaki bu araç bir saatte 5/4 fersah yol aldi."

Cugnot ne yazik ki buharlaima yoluyla eksildikçe kazanin suyunu yenileyecek bir sistem kurmayi ihmal ettiiinden 15 dakikada bir durmak ve su ikmali yapip kaynamasini beklemek gerekiyordu. Ciddi bir sakincaydi bu. O kadar ki; baita araci top taiima iiinde kullanmayi düiünen askeri mühendisler, bundan çabuk caydilar. Aradan otuz yil geçti, bir yenilik getirilmeyen makine Napolyon'a teklif edildiiinde, o bite bu sakincanin bir Watt makinesi sayesinde giderilebileceiini ve bunun gerçekleimesi halinde eisiz bir savai araci elde edebileceiini tahmin edemedi.

Cugnot'nun makinesinin sakincalari ne kadar büyük olursa olsun bunlarin giderilemeyecek türden olmadiiini ve makinenin kullaniili hale getirilebileceiini yalniz iki kiii anladi: Bunlardan biri, daha önce de sözünü ettiiimiz William Murdock oldu. Cugnot'nun çaliimalarindan haberi var miydi, yok muydu, bilemiyoruz. Ancak, halen Birmingham Müzesinde bulunan onun tarafindan yapilmii bir makine, buharli araçlar üzerinde çaliimii olduiunu ispatlamaktadir.

Yüksek basinçli kazan ve bir çift-etkili Watt makinesiyle hareket eden bu araç, 1784'ten 1792'ye kadar kusursuz iiledi. Ama o tarihte ilk otomobil kazasi da yapildi. Araç sürücüsünün yönetiminden çikip zavalli bir yayaya tampon darbesi indirmii, adamcaiizi korkudan baygin düiürmüitü. Teknik engeli yenen ikinci kiii, yine daha önce sözünü ettiiimiz Oliver Evens'tir. Beygir gücüne ihtiyaç duyulmayan bir araba icat etmeyi 1786'da düiünmüi, ama çaliimalarina ancak 1800'de bailayabilmiiti. Daha önce de buharli bir deniz tarama gemisi inia etmiiti. Keifettiii yüksek basinci bir arabaya uygulayarak Philadelphia sokaklarinda gezmeye bailadi.

Ama 1795'te kendisine bir sermayedar ortak bulmak üzere Londra'ya temsilci gönderme gibi bir hataya düitü. Temsilci baiarisizlikla döndü ve elindeki belgeler Richard Trevithick adli bir adamin eline geçti (1771-1833). Bu adam kuzeni Vivian ile birlikte, Evens'in makinesinden yararlanmayi bildi ve atölyelerinde onunkine çok benzeyen arabalar imal ederek piyasaya sürdü. Bu buharli ilk otomobil, Camborne (Cornoualles) Plymouth arasindaki 120 km.'lik yolu, saatte yaklaiik olarak 16 km. hizla gitmeyi baiardi. Kendi türünde en baiarili olan bu araç, Londra Sergisinde de gösterildi, ama hiç bir kapitalist ona sermaye bailamaya cesaret edemedi.

Cugnot'dan beri bu hep böyle oluyordu; çünkü 1769' dan bu yana artik geliimii olmakla birlikte buharli makine kendini bir türlü kabul ettiremiyordu. Evens ve Trevithick'in makineleri geliimii araçlardi ve taiima iilerinde baiariyla kullanilabilirdi. Ama nedense, hiç kimse parasini tehlikeye sokmak istemiyordu. Bu nedenle buharli araba denemesi tam bir baiarisizlikla sona eren bir serüven oldu.

Baiarisizliii iki nedene bailayabiliriz: O dönemde insanlar aliitiklarindan baika türlü bir taiima aracina pek ihtiyaç duymamakta; sonra bir taiit aracinin hayvandan baika bir itici güçle sürülebileceiini düiünememekteydiler. Böyle bir önyarginin kariisinda elbette ki, mucitlerin eserleri ne kadar güvenilir ve geliimii olursa olsun kendini kabul ettiremezdi.

Kaldi ki, o dönemin insanlarinda çaidailarimiza benzer bir geliime hevesi de yoktu. Bugün en kalin kafali bile on yirmi ya da yüz yil sonra bütün makinelerin en geliimii duruma ulaiacaiindan ve ulaiimin daha hizla yapilacaiindan kuikusu yoktur. Trenden otomobile, otomobilden uçaia, uçaktan füzeye geliime hizla gerçekleitirilmii, geçmiiteki bu geliiim ilerisi için bir garanti olmuitur. 2000 yilinin tekniiinin 1970'inkinden kat kat üstün olmayacaiini artik kimse aklinin köiesinden geçiremez. Bunun tersine 1800 yillarinda sürekli geliimeye olan inanç yaygin deiildi çünkü, sinirli bir lüksün diiinda çoiunluk hep ayni iekilde yaiamiilardi. Bu durumun deiiieceiini tahmin edemiyorlardi. Watt' in makinesi fabrikalari iiletmek; at, taiitlari çekmek ve rüzgâr da deiirmeni döndürmek içindi.

Bu ruh tembelliii buharli makinenin ulaiim araçlarina uygulanmasinin elli yil geciktirdi. Ocaii, kömür yiiini ve koca. bacasiyla hantal görünümü kariisinda onu ancak sabit bir, makine olarak düiünüyorlardi. Bu koca ieyin bir posta arabasina yüklenip onu çekmesi düiünülebilir miydii Düzenli) bir hizmeti böylesine sevimsiz bir araca birakmak ne maskaralikti!

---

Etiketler : [ deneme ] [ ulaiim ] [ aiik ] [ iiletme ] [ aiirlik ] [ araba ] [ tarih ] [ reme ] [ kur ] [ ist ] [ buhar ] [ aik ] [ TARiH ] [ dev ] [ tekerlek ] [ pos ] [ hizmet ] [ basin ] [ bell ] [ ton ] [ ata ] [ a k ] [ TAiITLAR ] [ para ] [ sis ] [ DiL ] [ kömür ] [ dii ] [ savai ] [ insanlar ] [ sava ] [ korku ] [ e i ] [ elik ] [ araçlar ] [ kat ] [ TAR ] [ ula ] [ dil ] [ ira ] [ GEMi ] [ adam ] [ gemi ] [ teki ] [ GEM ] [ düi ] [ aii ] [ ayva ] [ cam ] [ top ] [ bor ] [ richard trevithick ] [ buharli makine ] [ prototip ] [ dan ] [ makine ] [ deme ] [ van ] [ uçak ] [ napolyon ] [ haber ] [ mal ] [ tek ] [ tren ] [ ekmek ] [ önyargi ] [ nyarg ] [ basinç ] [ göz ] [ med ] [ makineler ] [ SAAT ] [ din ] [ KÖMÜR ] [ ruh ] [ ÖMÜR ] [ DiN ] [ birlik ] [ rum ] [ çin ] [ HATAY ] [ hayal ] [ düzen ] [ yazi ] [ yaz ] [ deniz ] [ Richard Trevithick ] [ vin ] [ ivi ] [ eren ] [ Edeb ] [ otomobil ] [ metre ] [ EKER ] [ ken ] [ londra ] [ BAL ] [ insan ] [ ben ] [ müze ] [ tuz ] [ arama ] [ silindir ] [ newcomen ] [ dini ] [ Din ] [ ense ] [ Deri ] [ gül ] [ ordu ] [ mucitlerin ] [ buharli ] [ unki ] [ aman ] [ buharl ] [ temsilci ] [ arabalar ] [ sira ] [ lama ] [ mucit ] [ makinesinde ] [ hantalliii ] [ gerektirmekteydi ] [ eker ] [ gülünçtü ] [ makineyi ] [ oktur ] [ oktu ] [ iiti ] [ zaman ] [ saat ] [ aiiz ] [ eserleri ] [ hantall ] [ sari ] [ hayvan ] [ sar ] [ kirikliklarina ] [ ital ] [ argin ] [ kullanii ] [ içindi ] [ keifetti ] [ sokmak ] [ saçmaydi ] [ miz ] [ sarkaci ] [ keifettiii ] [ ikin ] [ saa ] [ rich ] [ dami ] [ makinesinden ] [ dam ] [ bili ] [ sarkac ] [ kullan ] [ delphi ] [ DERi ] [ DER ] [ yönetim ] [ neden ] [ OTOMOBiL ] [ ARABA ] [ önemi ] [ nemi ] [ duy ] [ ask ] [ DIL ] [ fabrika ] [ ham ] [ MAL ] [ isi ] [ kar ] [ rsi ] [ ÖNYARGI ] [ NYARGI ] [ KUZ ] [ dere ] [ tipi ] [ e i_ ] [ i indi ] [ k y ] [ i ne ] [ a a ] [ k p ] [ r n ] [ hepsi ] [ kaynama ] [ deri ] [ ÜRE ] [ emek ] [ ive ] [ güven ] [ YAZI ] [ hareket ] [ eklem ] [ trend ] [ YAS ] [ olmui ] [ tel ] [ anm ] [ olmu ] [ ihtiyaç ] [ ihtiya ] [ Trevithick ] [ emen ] [ dal ] [ bailama ] [ hava ] [ ali ] [ buharlaima ] [ PARA ] [ icat ] [ san ] [ KTA ] [ maya ] [ ard ] [ ani ] [ AiIRLIK ] [ çark ] [ ayna ] [ hal ] [ ark ] [ mucitler ] [ ütü ] [ isl ] [ maki ] [ CAM ] [ Ard ] [ ulaiim araçlari ] [ EKMEK ] [ TME ] [ lif ] [ tai ] [ ye ol ] [ deiirmen ] [ saç ] [ yay ] [ ULAiIM ] [ rmak ] [ tip ] [ ske ] [ kENDi ] [ nem ] [ kEND ] [ KAR ] [ TUZ ] [ kiii ] [ RAN ] [ çek ] [ ersin ] [ kara ] [ KARA ] [ darbe ] [ TEKERLEK ] [ dis ] [ arab ] [ irem ] [ teknik ] [ kapitalist ] [ kap ] [ DENiZ ] [ büyü ] [ anta ] [ tahmin ] [ gerçek ] [ bai ] [ kay ] [ ama ] [ aia ] [ sab ] [ ALi ] [ ele ] [ mak ] [ fabrikalar ] [ kui ] [ uydu ] [ kil ] [ alan ] [ A i ] [ meni ] [ ren ] [ türl ] [ yer ] [ BOR ] [ SAVAi ] [ SAVA ] [ ter ] [ ila ] [ iZM ] [ gün ] [ nlar ] [ hale ] [ and ] [ YAY ] [ baiari ] [ len ] [ han ] [ BEL ] [ geliiim ] [ ini ] [ bulu ] [ dar ] [ PAT ] [ har ] [ SINIR ] [ rend ] [ yili ] [ etr ] [ aki ] [ TAi ] [ yaiam ] [ mühendis ] [ yüz ] [ YÖNETiMi ] [ LEK ] [ Buharli Araba ] [ yüklem ] [ REME ] [ yönetimi ] [ ASKER ] [ par ] [ bas ] [ say ] [ ara ] [ meme ] [ hatay ] [ ost ] [ SPA ] [ yükleme ] [ rant ] [ MÜZE ] [ AYVA ] [ Kaz ] [ Deniz ] [ bac ] [ soru ] [ UZUN ] [ vens ] [ ece ] [ çaliima ] [ iekil ] [ ekil ] [ rika ] [ üre ] [ 183 ] [ dem ] [ tara ] [ hat ] [ ney ] [ asar ] [ debi ] [ ayan ] [ yasa ] [ ala ] [ Say ] [ belgeler ] [ bel ] [ lara ] [ Ali ] [ men ] [ i de ] [ rüzgar ] [ ÇEK ] [ l k ] [ at k ] [ saçmayd ] [ spa ] [ önyarg ] [ GEL ] [ y n ] [ ÇAY ] [ RSI ] [ TIP ] [ cin ] [ e c ] [ koç ] [ çay ] [ iON ] [ çam ] [ DEN ] [ tan ] [ açi ] [ sac ] [ RTÜK ] [ DIN ] [ DUT ] [ iKTA ] [ çük ] [ küp ] [ dut ] [ akü ] [ acl ] [ oru ] [ iDiL ] [ andy ] [ çar ] [ çaiindan ] [ BULU ] [ Çam ] [ an y ] [ ölü ] [ açin ] [ bailam ] [ in ac ] [ ASiNA ] [ maü ] [ eki ] [ taiitlar ] [ Aki ] [ ari ] [ kali ] [ hiz ] [ kal ] [ bal ] [ ili ] [ yarak ] [ sermaye ] [ arai ] [ ilik ] [ rine ] [ elin ] [ pip ] [ gel ] [ yeler ] [ buharli araba ] [ ZAMAN ] [ getiri ] [ soiutma ] [ sinir ] [ koc ] [ aval ] [ yenilik ] [ ran ] [ veri ] [ inanç ] [ inan ] [ ONLAR ] [ r ya ] [ fal ] [ eserler ] [ ing ] [ yapi ] [ yap ] [ ayi ] [ kesin ] [ ispat ] [ HIZ ] [ iti ] [ yaya ] [ post ] [ ile ] [ rme ] [ O i ] [ diili çark ] [ akmak ] [ çai ] [ RÜZGAR ] [ can ] [ william ] [ irak ] [ rak ] [ sürücü ] [ basi ] [ dei ] [ gelii ] [ kii ] [ ulai ] [ yai ] [ olu ] [ geli ] [ bile ] [ DARBE ] [ cif ] [ der ] [ SUR ] [ UÇAK ] [ man ] [ ok u ] [ ram ] [ fransiz ] [ Açi ] [ MAK ] [ rtÜk ] [ den ] [ a i ] [ cadi ] [ cad ] [ bildi ] [ Ayna ] [ Maya ] [ basinc ] [ Yay ] [ bit ] [ rmek ] [ yönet ] [ hay ] [ lay ] [ akt ] [ lad ] [ ilk ] [ Tekerlek ] [ YARAK ] [ kle ] [ ekle ] [ ekleme ] [ sona ] [ çünk ] [ OTO ] [ ORDU ] [ ma ara ] [ demi ] [ LETME ] [ arda ] [ LiON ] [ yun ] [ 1800 ] [ k t ] [ tah ] [ eti ] [ TÜR ] [ kta ] [ VENS ] [ iaç ] [ içat ] [ Tarih ] [ diili ] [ a m ] [ kud ] [ i ya ] [ araci ] [ Müi ] [ müi ] [ arac ] [ ürün ] [ makineÜ ] [ pat ] [ ret ] [ teker ] [ l m ] [ A I ] [ tekli ] [ teklif ] [ EDi ] [ anla ] [ GÖZ ] [ K V ] [ ailar ] [ aila ] [ aliima ] [ aiit ] [ iiLETME ] [ hali ] [ mani ] [ I ik ] [ AiI ] [ aiindan ] [ iir ] [ bira ] [ kili ] [ i ik ] [ afi ] [ EKi ] [ LİON ] [ dai ] [ ayni ] [ ikta ] [ tik ] [ iiler ] [ aÇi ] [ asi ] [ AiA ] [ aida ] [ I IK ] [ DiiLi ] [ aliim ] [ aliimi ] [ dila ] [ i sa ] [ isizlik ] [ dali ] [ çei ] [ ÇEi ] [ Asina ] [ AiIZ ] [ dailar ] [ kiri ] [ pil ] [ İON ] [ nyargi ] [ arii ] [ ağa ] [ RSi ] [ sina ] [ ARA ] [ Ask ] [ asker ] [ miyo ] [ araĞ ] [ yakla ] [ SERMAYE ] [ AÇI ] [ Ardi ] [ ardi ] [ VEN ] [ üni ] [ O Ğ ] [ TAĞ ] [ watt ] [ ilaç ] [ uyu ] [ andi ] [ çini ] [ ALĞ ] [ IIK ] [ iii ] [ Ii IK ] [ R D ] [ TAS ] [ sark ] [ A S ] [ kus ] [ IZM ] [ disler ] [ YARA ] [ cay ] [ yil ] [ IKTA ] [ yas ] [ ASINA ] [ araS ] [ tas ] [ aiaç ] [ olmak ] [ rek ] [ sarka ] [ KIL ] [ AiAÇ ] [ SAV ] [ kaza ] [ EDİ ] [ LON ] [ iek ] [ ans ] [ gerek ] [ kazan ] [ eri ] [ K e ]