Lokomotif
Lokomotifi ilk düiünen, daha doirusu ilk gerçekleitiren Trevithick oldu. 1801'de inia ettiii ve kendinden öncekilerden daha baiarili bir sonuç alamadiii buharli arabasi hatirlardadir. Bu baiarisizlik buharli lokomotifin mucitini sarsti; sabirsiz, ama hünerli bir kiii olduiundan baika ieyler üzerinde çaliimaya bailadi. Ancak, emeklerinin büsbütün boia gitmesini de istemediiinden, bir süre sonra makinesinin ray üzerinde giden arabaya bailanmasini madencilere teklif etti.
icadini yalniz Merthyr-Tydvil Firmasi kabul etti (1804), fakat bu büyük bir yarar sailamadi. Araç, beygirin yerini tutmasina tutuyordu ama, ne ondan daha hizli gidebiliyor, ne de güven verebiliyordu. Perdahli bir yüzey üzerinde tekerlekli araçla taiima, ancak hafif yükler için mümkündü. Çünkü belli bir aiirlik aiilinca, kayma yapiyordu. Mühendisler bu sakincayi giderici çareler aramaya koyuldular. Bu yoiun çaliimalar, kömürün buharli araçla taiinmasi iiinin gerçek bir ihtiyaç halini aldiiini ispatlamaktadir.
Trevithick ve Vivian, artik rahatça lokomotif diyebileceiimiz bu makinenin tekerleklerine çikintilar iilemeyi önerdiler. 1811'de John Blenkinsop (1783-1831), ray ve tekerlekleri bir diili bindirmelik ieklinde imal etmenin gerektiiini ileri sürdü. 1812'de William Chapman (1749-1832), lokomotifi bir yana koyup yol boyunca sabit makineler kurmak, böylece yükü kablolarla ve bu makineler araciliiiyla çekmek gerektiii fikrini ortaya atti. 1813'te Brunton daha da saçma bir fikri, tekerleii bir yana atip lokomotife atinki gibi ayaklar takilmasi gerektiiini savunmaya koyuldu. iiin garibi bunlari dinleyenler hatta taraftar olanlar da çikti.
Sonunda havadan sözler etmektense rayda kayma iiinin ne olduiunu anlamak için deneyler yapmayi düiünen biri ortaya çikti: Bu Wylam maden ocaklarinda mühendis olan William Hedley idi. Lokomotife belli bir aiirlik verildiiinde tekerleiin raya yapiitiiini ve kayma yapmadiiini gözlemledi. Bunun üzerine Hedley, bütün aiirliiin yük çekmeye harcanmasi için çift dingilli bir lokomotif inia ederek, bu aracin aiir yük taiimaya elveriili olduiunu ispatladi.
Hedley'in lokomotifinin Wylam'da, Blenkinsop'unki Middleton'da baiariyla iileyince yeni yük taiima araci dikkati çekmeye bailadi. Makineyi görmek için koianlardan çoiu mühendis ve teknisyenlerdi Bunlardan biri de Killing-worth taikömürü ocaklarinda teknisyen olan Stephenson idi.
Wylam'da 9 Haziran 1781'de doian George Stephenson'un çocukluiu yoksulluk içinde geçmiiti, önce çobanlik yapmii yedi ile on bir yailari arasinda, tarim iiçisi olmuitu. Bir süre sonra da babasinin çaliitiii maden ocaiina kazanci olarak girdi. Görevi, baika birkaç iiçiyle birlikte ocaia kömür atmaktan baika bir iey deiildi. Buharli makineye karii büyük ilgi duymui ve iileyiiini incelemiiti. Bu arada aracin deierini takdir etmekle kalmayip kusurlarini bulmui, bunlari gidermenin çarelerini araitirmaya koyulmuitu, iite çaliimalari bu safhaya vardiiinda bu konuyla ilgili bilgisinin çok yetersiz olduiunu anladi.
Sifirdan bailamasi ve çok iey öirenmesi gerektiiini itiraf etmek cahil kiiilerde büyük bir zekâ belirtisidir. Bu tekniiin temeli olan bilimi iyice incelemeden ve sindirmeden en o ifoV Kir teknik aelisme yöntemi ya da bir yenilik ileri sürmenin doiru olmayacaiini düiünmesi mucit için takdire deier bir davraniitir.
Stephenson 18 yaiinda okuma "yazma öirenmeye koyuldu. Sonra da gece kurslarina yazilarak matematik, fizik ve mekanik öirenmeye bailadi. Böylece kendi kendini yetiitiren mucitlerin en önemlilerinden birisi oldu. Halk diliyle yazilmii birkaç bilim kitabi okuyup bir konu hakkinda az çok bilgi edindiler mi bilgiçlik taslayan insanlara günümüzde de rastlariz.
Stephenson da bu kuralin diiinda kalmadi, ama çok zeki bir insan olduiundan Newton mekaniiini yikmaya varan tasarilari hakkinda hayallere kapilmadan önce, yikmayi kurduiu mekaniii köklü bir iekilde bilmesi gerektiiini anladi. Hemen oilunun okul kitaplarina sarildi. Onu, kendisi gibi cahil kalmamasi için koleje göndermiiti. Kendisi de onun araciliiiyla kolej derslerini izlemeye koyuldu. Newcastle'daki Felsefe ve Edebiyat Derneiinin seminerlerine de katiliyordu. 1820'den bailayarak Edinburg Üniversitesine giden oilunun teivikiyle de onunla birlikte üniversitenin kurslarini izlemeye koyuldu.
Bilimsel eiitimi, teknik yeteneklerinin düzeyine yükseldikçe mucit dehasi meydana çikmakta ve ieflerinin dikkatini çekmekteydi. O kadar ki, 1814'te Hedley'in makinesiyle ilgilenip bir benzerini Killingworth'da imal etmeyi önerdiiinde, madende artik bir iiçiden çok bir mühendis olarak çaliimaktaydi. Stephenson ilk lokomotifini ayni yil imal etti. Bu, 4 tekerleiin üzerinde monte edilmii yatay duran bir silindirdi, iki yaninda, bir manivela araciliiiyla tekerlekleri çeviren pistonlarin iileticisi iki ufak silindir daha bulunmaktaydi.
1816'da Stephenson bu prototipi geliitirdi. Tekerleklerin uyumlu gidiiini sailamak için bunlari, birleitirici bir devrim koluna bailadi ve ocaiin çekimini artirmak için silindirden çikan buharin bir bacayla diiariya atilmasini sailadi. 1817'de yeni bir model sundu. Bunda kazan, bir basmatulumba araciliiiyla sürekli olarak su almaktaydi. 70 ton yükle dolu vagonlari 8-10 km. hizla götüren bu son lokomotif Killing-worth demiryolunda on yil hizmet gördü. Bu baiari Stephenson'un madenden ayrilip bir lokomotif fabrikasi kurmasina yetecek kadar büyüktü ve mucit 1822'de Newcastle'da fabrika açti.
ilk önemli sipariiini 1825'te aldi: Newcastle'in güneyinde, birbirinden 39 km. uzakta bulunan Stockton-Darlington iehirleri arasindaki demiryolu için üç lokomotif... Hat büyük bir törenle açildi. 90 ton yük alip saatte 20 km. hizla gidecek olan lokomotife 'resmi zevati' ve müzikçileri taiimasi için bir de vagon bailandi. ilk yolcu treniydi bu. Treni atlilarin izlemesine karar verilmiiti, ama o dönemde 40 km. gibi inanilmayacak bir hizla bayiri inerek atlari pes ettirdi.
Etiketler : [ lokomotif ] [ aiirlik ] [ araba ] [ kur ] [ ist ] [ buhar ] [ aik ] [ mani ] [ felsefe ] [ fizik ] [ phe ] [ dev ] [ tekerlek ] [ matematik ] [ hizmet ] [ YÖNTEM ] [ basin ] [ bell ] [ ton ] [ davranii ] [ demir ] [ ata ] [ z m ] [ a k ] [ maden ] [ davran ] [ DiL ] [ kömür ] [ newton ] [ eiitim ] [ dii ] [ insanlar ] [ e ii ] [ e i ] [ çocuk ] [ elik ] [ ocuk ] [ taikömürü ] [ kati ] [ kat ] [ ailamak ] [ TAR ] [ ula ] [ evr ] [ dil ] [ evrim ] [ gözlem ] [ müzik ] [ düi ] [ Üniversite ] [ niversite ] [ aii ] [ boy ] [ buharli makine ] [ prototip ] [ yöntem ] [ dan ] [ makine ] [ deney ] [ firma ] [ mal ] [ tek ] [ tutu ] [ tren ] [ kitaplar ] [ ekmek ] [ oyun ] [ araitirma ] [ ate ] [ edebiyat ] [ bilim ] [ göz ] [ med ] [ makineler ] [ iran ] [ SAAT ] [ din ] [ KÖMÜR ] [ açi ] [ doia ] [ karar ] [ ÖMÜR ] [ DiN ] [ kan ] [ Ermeni ] [ birlik ] [ çin ] [ hayal ] [ MÜZiK ] [ yazi ] [ öirenme ] [ yaz ] [ renme ] [ tarim ] [ bilgi ] [ ivi ] [ Edeb ] [ EKER ] [ ken ] [ insan ] [ ben ] [ arilar ] [ arama ] [ silindir ] [ beygirin ] [ dini ] [ ense ] [ boyun ] [ Deri ] [ Din ] [ ordu ] [ Müzik ] [ tip ] [ mucitlerin ] [ buharli ] [ icadin ] [ unki ] [ kas ] [ yeteneklerin ] [ buharl ] [ lama ] [ mucit ] [ hünerli ] [ surlarin ] [ icadini ] [ hatirlardadir ] [ eker ] [ makineyi ] [ iiti ] [ saat ] [ sari ] [ sar ] [ tekerleiin ] [ iten ] [ sailamadi ] [ rastlar ] [ miz ] [ madencilere ] [ merthyr ] [ lokomotifin ] [ saa ] [ mucitini ] [ sidir ] [ istemediiinden ] [ bili ] [ almad ] [ anlama ] [ dikkat ] [ DERi ] [ DER ] [ john ] [ ARABA ] [ mod ] [ itiraf ] [ duy ] [ fabrika ] [ ekler ] [ MAL ] [ isi ] [ kar ] [ iilem ] [ rsi ] [ BUR ] [ oyu ] [ dere ] [ tipi ] [ sabir ] [ e i_ ] [ k y ] [ a a ] [ u ma ] [ n ne ] [ ayak ] [ sifir ] [ haziran ] [ deri ] [ ira ] [ ÜRE ] [ töre ] [ emek ] [ ocak ] [ ive ] [ ermeni ] [ kol ] [ göt ] [ üni ] [ üniversite ] [ güven ] [ YAZI ] [ olmui ] [ anm ] [ olmu ] [ ihtiyaç ] [ ihtiya ] [ Trevithick ] [ emen ] [ çekim ] [ FELSEFE ] [ ekim ] [ ATE ] [ hava ] [ ali ] [ ahi ] [ ural ] [ san ] [ KTA ] [ maya ] [ ard ] [ ani ] [ AiIRLIK ] [ hal ] [ mucitler ] [ oks ] [ ütü ] [ isl ] [ maki ] [ mer ] [ konu ] [ Ard ] [ EKMEK ] [ TME ] [ lif ] [ halk ] [ tai ] [ kuma ] [ Demir ] [ saç ] [ irmak ] [ deneyler ] [ rmak ] [ kENDi ] [ NEWTON ] [ nem ] [ kEND ] [ iehirler ] [ iiçi ] [ KAR ] [ ehirler ] [ S O ] [ kiii ] [ iRAN ] [ RAN ] [ çek ] [ seminer ] [ demiryolu ] [ MATEMATiK ] [ dili ] [ kara ] [ KARA ] [ semi ] [ devrim ] [ TEKERLEK ] [ dis ] [ arab ] [ teknik ] [ iehir ] [ ehir ] [ kap ] [ DIN ] [ büyü ] [ gerçek ] [ bai ] [ kay ] [ ama ] [ aia ] [ sab ] [ ALi ] [ uyumlu ] [ ele ] [ mak ] [ kil ] [ KON ] [ A i ] [ meni ] [ ören ] [ ren ] [ yer ] [ DEMiR ] [ matema ] [ iileme ] [ kum ] [ kayma ] [ ter ] [ tema ] [ iZM ] [ gün ] [ nlar ] [ and ] [ 1783 ] [ mekanik ] [ baiari ] [ asl ] [ len ] [ BEL ] [ LLER ] [ ini ] [ bulu ] [ dar ] [ PAT ] [ har ] [ TIP ] [ AÇI ] [ yoksulluk ] [ aki ] [ boi ] [ TAi ] [ ÇEKi ] [ mühendis ] [ yüz ] [ LEK ] [ Buharli Araba ] [ mekan ] [ par ] [ bas ] [ ara ] [ tap ] [ maden ocaklari ] [ maden ocaklar ] [ KiTAP ] [ sel ] [ Doia ] [ SPA ] [ Kaz ] [ kurslar ] [ Matematik ] [ RSI ] [ okuma ] [ bac ] [ ece ] [ kitap ] [ Kas ] [ çaliima ] [ afi ] [ aft ] [ iekil ] [ ekil ] [ rika ] [ üre ] [ monte ] [ 183 ] [ THY ] [ dem ] [ tara ] [ asma ] [ hat ] [ ney ] [ asar ] [ debi ] [ ayan ] [ k z ] [ ER K ] [ ala ] [ bel ] [ lara ] [ Ali ] [ i_ devri ] [ Oyun ] [ rus ] [ men ] [ dol ] [ gece ] [ yükler ] [ Ak m ] [ i de ] [ k l ] [ ÇEK ] [ l k ] [ ba ar ] [ Z M ] [ güne ] [ spa ] [ GEL ] [ SMA ] [ t g ] [ zeka ] [ y l ] [ I IK ] [ ÇAY ] [ cin ] [ e c ] [ çay ] [ edim ] [ DEN ] [ DIL ] [ tan ] [ sac ] [ RTÜK ] [ a aç ] [ türl ] [ rüya ] [ çük ] [ akü ] [ okul ] [ acl ] [ çok bilgi ] [ andy ] [ çar ] [ harç ] [ kül ] [ ok bilgi ] [ ati ] [ BULU ] [ açin ] [ eiim ] [ RÜ D ] [ ASiNA ] [ maü ] [ eki ] [ Aki ] [ arai ] [ ari ] [ birlei ] [ Doi ] [ doi ] [ hiz ] [ kal ] [ birle ] [ ili ] [ yarak ] [ hak ] [ ilik ] [ rine ] [ Tarim ] [ gel ] [ tes ] [ fel ] [ gil ] [ buharli araba ] [ fizi ] [ efe ] [ tik ] [ yenilik ] [ temel ] [ ran ] [ veri ] [ inan ] [ ONLAR ] [ haf ] [ e im ] [ r ya ] [ ing ] [ yapi ] [ 1820 ] [ yap ] [ RSi ] [ ayi ] [ KANI ] [ ispat ] [ HIZ ] [ iti ] [ çile ] [ ile ] [ örme ] [ rme ] [ O i ] [ çai ] [ stock ] [ can ] [ william ] [ rak ] [ kök ] [ basi ] [ dei ] [ gelii ] [ kii ] [ yai ] [ olu ] [ geli ] [ bile ] [ ak m ] [ çocukluiu ] [ cif ] [ der ] [ SUR ] [ man ] [ ermii ] [ aka ] [ müzikçiler ] [ ermi ] [ MAT ] [ moi ] [ MATEMAT ] [ ram ] [ Açi ] [ MAK ] [ rtÜk ] [ den ] [ a i ] [ eiiti ] [ cadi ] [ cad ] [ kill ] [ ilim ] [ KONU ] [ ela ] [ Maya ] [ yetenek ] [ arc ] [ bit ] [ örmek ] [ rmek ] [ hay ] [ lay ] [ akt ] [ lad ] [ ilk ] [ Tekerlek ] [ YARAK ] [ kablo ] [ dersler ] [ EVRIM ] [ kle ] [ ekle ] [ emel ] [ çünk ] [ OTO ] [ mine ] [ dolu ] [ akil ] [ zeki ] [ ORDU ] [ RESM ] [ cocuk ] [ k ta ] [ ma ara ] [ ni an ] [ LYK A ] [ deier ] [ atü ] [ demi ] [ mert ] [ GÜNE ] [ arda ] [ görme ] [ yun ] [ k t ] [ derne ] [ güney ] [ eti ] [ TÜR ] [ kta ] [ ZLE ] [ SEL ] [ ZEKA ] [ diili ] [ mate ] [ a m ] [ c a ] [ i ya ] [ araci ] [ dai ] [ Müi ] [ müi ] [ arac ] [ ürün ] [ makineÜ ] [ pat ] [ teker ] [ A I ] [ tekli ] [ teklif ] [ koi ] [ anla ] [ GÖZ ] [ K V ] [ u mak ] [ moğ ] [ aiil ] [ ailar ] [ YAiLAR ] [ yailar ] [ aila ] [ aliima ] [ hali ] [ kita ] [ iZLE ] [ irenme ] [ I ik ] [ AiI ] [ BOiA ] [ Boia ] [ boia ] [ atik ] [ iir ] [ bailam ] [ i ik ] [ AiiNA ] [ bailama ] [ EKi ] [ i AY ] [ ila ] [ kasi ] [ ayni ] [ ocukluiu ] [ iiler ] [ aÇi ] [ asi ] [ EDi ] [ AiA ] [ ikin ] [ iiiler ] [ aiina ] [ DiiLi ] [ aliim ] [ i sa ] [ isizlik ] [ çei ] [ ÇEi ] [ Asina ] [ yaiin ] [ pil ] [ hafi ] [ ilii ] [ arii ] [ ağa ] [ sina ] [ ARA ] [ araĞ ] [ EiiTiM ] [ yakla ] [ ocuklu ] [ Ardi ] [ ardi ] [ VEN ] [ çağ ] [ leti ] [ O Ğ ] [ TAĞ ] [ kom ] [ ayaklar ] [ uyu ] [ ileti ] [ andi ] [ BiLGi ] [ ALĞ ] [ iii ] [ CADI ] [ ars ] [ R D ] [ e is ] [ eter ] [ TAS ] [ kurs ] [ A S ] [ kus ] [ IZM ] [ disler ] [ YARA ] [ cay ] [ Iran ] [ yil ] [ ASINA ] [ araS ] [ IZLE ] [ tas ] [ deha ] [ hakk ] [ rek ] [ KIL ] [ dağ ] [ SAV ] [ moti ] [ kaza ] [ mat ] [ yoksul ] [ iek ] [ zle ] [ thy ] [ gerek ] [ kazan ] [ eri ] [ k ra ] [ sözler ] [ yazma ] [ iversite ] [ K e ]
