Havagazi önemli bir keiif olmakla birlikte bir lükstü de. Çünkü XIX. yüzyilin ilk, on yili içinde asil sorun yiyecek ve savunmakti.

Savunma: Daha önce de dediiimiz gibi bakir piyasasini ingilizler tutuyorlardi ve bu madeni, çanlari eriterek elde etmiilerdi. Güherçile de, ülkede çikmadiiindan, barut imal etmek için nemli mahzenlerin duvarlarinda kendiliiinden meydana gelen maddeyi kaziyorlardi. Karbon, kükürt ve güherçilenin kariiimindan meydana gelen barut yalniz savailarda deiil, maden ocaklarinda ve yapi mühendisliiinde de kullanilmaktaydi. XIX. yüzyilin sonlarinda Nobel dinamiti icat edinceye kadar barutun bileiimi deiiimedi Fransiz kimyacilari Henri Braconnot (1780-1855) ve Jules Pelouze (1807-1867) 1830'da nitroselülozu. Alman Christian Friedrich Schoenbein (1799-1868) pamuk-barutu ve Torinolu Ascanio Sobrero da 1846'da nitrogliserini bulmuilardi. Ancak, nitroselüloz olsun, nitrogliserin olsun iilenmez, hatta yararlanilmaz patlayicilar halindeydiler. Bunlari Nobel iiledi.

Yiyecek: ilk ii olarak, Amerika'dan getirilmekte olan fakat ingilizler yolu kapattiklari için müthii sikintisi çekilen iekerkamiiinin yerini tutabilecek baika bir iey bulmak gerekiyordu. ieker imaline yarayacak bir bitki var miydi acabai Bu soruyu ilk ortaya atan 1747'de Alman kimyacisi Andreas Sigismund Marggraf (1709-1782) oldu. Berlin Bilimler Akademisinde ieker pancarindan nasil ieker üretilebileceiini anlatti.

Marggraf'in anlattiklari teorik görüilerdi. Eliiinin öirencilerinden François Achard (1753-1821) hemen bu teorilerin uygulamasina geçti ve 1796-1800 yillari arasinda sürdürdüiü çaliimalari sonunda ieker pancarindan ieker elde etmeyi baiardi. Prusya kralinin korumasi altinda bir fabrika kurarak, günde 3.500 kilo ieker pancari iilemeye bailadi. Ne yazik ki, ekonomik bunalim içinde ve Fransa'nin güçlü baskisi altinda olan ülkesi, giriiimlerini destekleyecek durumda deiildi. Eli kolu bailanan Achard, çaliimalarindan bir baikasinin yararlandiiini görmenin acisi içinde yaiadi.

Bu baikasi, eski Fransiz subayi Benjamin Delessert (1773-1847) idi. Paris'te 1801ide ilk Fransiz pamuk ipliii fabrikasini kurmuitu. Ertesi yil bunu, üretimi Marggraf-Achard yöntemine dayanan ilk ieker fabrikasi izledi. ilk ürününü 2 Ocak 1813'te aldi ve sevinçten uça uça bunlari Baron Chaptal'a götürdü. O da hemen Napolyon'a koiturdu. Buna son derece sevinen Napolyon'un bizzat fabrikaya gelip sanayiciyi kutlayacaiini Chaptal, Delessert'e iu satirlarla müjdeledi:

Acele, çok acele
Monsieur Benj. Delessert'e
Coquevin Sokaii.

imparator fabrikaniza geliyor. Ondan önce orada bulunacaiim. Acele gelin. Chaptal. 2 Ocak, öile

ieker pancarindan ieker yapimi, XIX. yüzyilin ilk yillarinin en önemli kimya sanayii icadidir. Kisa zamanda bütün dünyaya yayildi ve fiyatlar durmadan düitü. Çünkü 1836'da günde 1.000 kilo pancar iilenebilir ve 50 kilo, ieker alinabilirken, 1841'de ayni sonuç 750, 1850'de 650 ve 1860ita 550 kilo pancardan alindi.

---

Etiketler : [ dünya ] [ ekonomi ] [ pamuk ] [ kur ] [ ist ] [ havagazi ] [ aik ] [ gaz ] [ kürt ] [ fransa ] [ havagaz ] [ YÖNTEM ] [ tere ] [ ata ] [ a k ] [ maden ] [ fiyat ] [ para ] [ DiL ] [ kimya ] [ savai ] [ sava ] [ e i ] [ kat ] [ ula ] [ bakir ] [ ekonomik ] [ dil ] [ kaya ] [ amerika ] [ düi ] [ yöntem ] [ dan ] [ keiif ] [ BAKIR ] [ napolyon ] [ madde ] [ mal ] [ tek ] [ tutu ] [ ieker pancari ] [ altin ] [ eker pancar ] [ bilim ] [ med ] [ barut ] [ din ] [ DiN ] [ kan ] [ sat ] [ birlik ] [ rum ] [ çin ] [ mar ] [ yazi ] [ kükürt ] [ yaz ] [ güherçile ] [ vinç ] [ vin ] [ akad ] [ iEKER ] [ üretim ] [ retim ] [ EKER ] [ karbon ] [ ken ] [ rusya ] [ Rusya ] [ paris ] [ ben ] [ Sat ] [ dinamiti ] [ pancar ] [ Din ] [ ordu ] [ kas ] [ aman ] [ lama ] [ ieker ] [ eker ] [ zaman ] [ prusya ] [ miz ] [ kimyacisi ] [ rich ] [ uba ] [ bili ] [ kullan ] [ DER ] [ kullanilmaktaydi ] [ sanayi ] [ ALTIN ] [ ask ] [ fabrika ] [ teoriler ] [ MAL ] [ ANAN ] [ isi ] [ kar ] [ iilem ] [ ekonomik bunalim ] [ dere ] [ e i_ ] [ k y ] [ a a ] [ u ma ] [ n ne ] [ nabi ] [ ÜRE ] [ ocak ] [ kol ] [ göt ] [ YAZI ] [ YAS ] [ emen ] [ erit ] [ hava ] [ ali ] [ KÜKÜRT ] [ PARA ] [ icat ] [ san ] [ KTA ] [ sikinti ] [ ard ] [ ani ] [ hal ] [ ütü ] [ isl ] [ mer ] [ BARUT ] [ erik ] [ Ard ] [ TME ] [ yay ] [ SERT ] [ kENDi ] [ nem ] [ kEND ] [ KAR ] [ kade ] [ ERiK ] [ DÜNYA ] [ RAN ] [ çek ] [ PAMUK ] [ iEKER PANCARI ] [ ülke ] [ lke ] [ Erik ] [ dili ] [ aga ] [ dis ] [ EKER PANCARI ] [ isti ] [ kap ] [ suba ] [ esk ] [ Dünya ] [ ARON ] [ bai ] [ kay ] [ ama ] [ lenin ] [ ALi ] [ ele ] [ mak ] [ bitki ] [ Güherçile ] [ kil ] [ BiTK ] [ KON ] [ A i ] [ meni ] [ ren ] [ 1830 ] [ yer ] [ iileme ] [ arbon ] [ SAVAi ] [ SAVA ] [ ter ] [ gün ] [ nlar ] [ and ] [ YAY ] [ len ] [ BEL ] [ ini ] [ bulu ] [ dar ] [ aron ] [ PAT ] [ har ] [ pan ] [ kra ] [ yili ] [ derece ] [ ÇEKi ] [ anlat ] [ mühendis ] [ yüz ] [ aki ] [ eski ] [ kut ] [ deste ] [ MiT ] [ ara ] [ par ] [ bas ] [ maden ocaklari ] [ maden ocaklar ] [ sel ] [ FRANSA ] [ LENiN ] [ yiyecek ] [ Kaz ] [ TERE ] [ soru ] [ ece ] [ savailar ] [ patlayici ] [ Kas ] [ çaliima ] [ KÜRT ] [ ekil ] [ rika ] [ üre ] [ 183 ] [ dem ] [ hat ] [ ayan ] [ yasa ] [ ala ] [ bel ] [ lara ] [ Ali ] [ kimy ] [ rus ] [ men ] [ hikaye ] [ i de ] [ z p ] [ ÇEK ] [ GEL ] [ y n ] [ SiK ] [ canl ] [ cin ] [ e c ] [ iON ] [ bak ] [ DEN ] [ DIL ] [ tan ] [ alt ] [ açi ] [ DIN ] [ türl ] [ dini ] [ çük ] [ isa ] [ akü ] [ dii ] [ oru ] [ açilar ] [ andy ] [ çar ] [ aia ] [ ati ] [ BULU ] [ an y ] [ in ac ] [ ASiNA ] [ eki ] [ Aki ] [ baki ] [ ili ] [ kÜrt ] [ tun ] [ elin ] [ aptal ] [ maz ] [ gel ] [ tes ] [ gil ] [ ZAMAN ] [ mit ] [ getiri ] [ Üretim ] [ ran ] [ nobel ] [ ONLAR ] [ r ya ] [ bar ] [ yapi ] [ yap ] [ acilar ] [ ayi ] [ orum ] [ iti ] [ yaya ] [ çile ] [ ile ] [ örme ] [ rme ] [ O i ] [ Tere ] [ çai ] [ can ] [ rak ] [ bilei ] [ dei ] [ yai ] [ olu ] [ geli ] [ bile ] [ Amerika ] [ der ] [ iad ] [ man ] [ aka ] [ fransiz ] [ Açi ] [ MAK ] [ den ] [ cadi ] [ cad ] [ ilim ] [ ieker fabrikasi ] [ eker fabrikas ] [ dinamit ] [ Yay ] [ ilo ] [ ILO ] [ bit ] [ kilo ] [ Kimya ] [ lay ] [ lad ] [ akt ] [ ilk ] [ kle ] [ ekle ] [ çünk ] [ mine ] [ sevinç ] [ sevin ] [ a i ] [ ORDU ] [ öirenci ] [ renci ] [ ni an ] [ atü ] [ demi ] [ Kükürt ] [ arda ] [ LiON ] [ görme ] [ sanayici ] [ 1800 ] [ eti ] [ TÜR ] [ sert ] [ kta ] [ ZLE ] [ SEL ] [ içat ] [ a m ] [ Müi ] [ müi ] [ ürün ] [ seri ] [ üret ] [ pat ] [ ret ] [ koi ] [ anla ] [ K V ] [ MİT ] [ ari ] [ ailar ] [ aila ] [ aliima ] [ SATI ] [ hali ] [ iZLE ] [ eiim ] [ irenci ] [ imparator ] [ AiI ] [ gazi ] [ aii ] [ EKi ] [ LİON ] [ A I ] [ sati ] [ ila ] [ kasi ] [ ayni ] [ tik ] [ ılo ] [ iiler ] [ aÇi ] [ KANI ] [ değ ] [ EDi ] [ AiA ] [ ikin ] [ ing ] [ Baki ] [ teori ] [ asi ] [ aliim ] [ çei ] [ ÇEi ] [ Asina ] [ ingiliz ] [ Sik ] [ İON ] [ sik ] [ ilii ] [ arii ] [ ağa ] [ sina ] [ ARA ] [ Ask ] [ BAK ] [ nal ] [ AÇI ] [ Ardi ] [ ardi ] [ çağ ] [ DİN ] [ üni ] [ asil ] [ O Ğ ] [ uyu ] [ KiLO ] [ andi ] [ ALĞ ] [ iii ] [ HiKAYE ] [ CADI ] [ R D ] [ ERIK ] [ kis ] [ kisi ] [ A S ] [ YARA ] [ yil ] [ Isa ] [ yas ] [ ASINA ] [ MIT ] [ araS ] [ IZLE ] [ olmak ] [ rek ] [ KIL ] [ ARBON ] [ SAV ] [ eko ] [ iek ] [ zle ] [ ans ] [ a z ] [ selüloz ] [ gerek ] [ eri ] [ K e ]