Toprak, insana hayatinin iki temeli olan ekmek ve sudan baika gerekli bir maddeyi daha, tuzu da sailar. Bu maddenin öteden beri beslenmede önemli bir yer tuttuiunu ve uzun zaman tuzdan yoksun kalmanin organizmada ne gibi düzensizliklere yol açtiiini biliyoruz. Tuzun, yalniz beslenmede deiil toplumsal hayatta da büyük rol oynadiiini gösteren olaylar çoktur. Sözgeliii Fransizcaidaki Salaire, ingilizceideki Salary kelimesini bir göz önüne alalim: Bu kelime Roma lejyonerlerinin ücretlerinin bir kismini tuz (sel) olarak almalarindan gelmektedir. Bu madde gerçekten birçok ülkede para yerine geçiyordu ve en uzak çailardan beri devletin tekelinde olup birçok yerlerde 'tuz vergileri' konmuitu. Tuz, bazen buharlaitirma yoluyla deniz suyundan bazen tuz kayalarindan çikartilir.

XIX. yüzyila kadar tuz, mutfaklarda ya da et ve balik tuzlama iiinde kullanilirdi. Ama Leblanc'in sodyum karbonati hammadde olarak kullanmaya bailamasi üzerine, yeni doimakta olan kimya sanayinin temel maddesi haline geldi.

Kimya sanayii böylece Leblanc yönteminin gerektirdiii ikinci elemani, yani sülfürik asidi de imal etmeye koyuldu. Bu madde Arap simyacilari tarafindan bulunmuitu ve Fransa'da Devrim sirasinda biliniyordu. Ancak kullanildiii yerler sinirliydi. Kemirici bir madde olduiundan, yalniz boyacilikta yararlanilan bazi maddelerin hazirlanmasinda, altin ve gümüiü aritmada, bazen de organik kalintilari yok etmekte kullanilmaktaydi. Belli sanayi dallarinda kullanilan sülfürik asit içi kuriunla kaplanmii odalarda imal edilirdi. Bu odalarda kükürdü yakarlar ve elde edilen kükürtlü anidriti sudan geçirerek sülfürik asit elde ederlerdi.

Bu imal iekli uzun süre ingilizlerin sirri olarak kaldi. Ama iiddetle ihtiyaç duyulan bu madde elbetteki günün birinde öteki ülkelere de sizacakti. Halk dilinde zaçyaii diye bilinen bu maddeyi imal eden ilk fabrika 1766'da Rouen'de kuruldu. Kullanma yerleri gittikçe artiyordu. Demire dökerek balonlar için gereken hidrojeni elde ediyorlar ve kibrit imalinde kullaniyorlardi. Derken imparatorluk döneminin ablukasi gelip çatinca, Sicilya'dan gelen bir ithal mali olmasi nedeniyle görülmemii bir fiyat yükseliii oldu. Bunun üzerine, kükürdün yerini tutabilecek baika bir madde bulma zorunluluiu baigösterdi.

1810'da Peregrine Phillips adli bir ingiliz, kükürtlü anidriti, ispanya'dan getirilen ve tabii demir sülfüründen baika bir iey olmayan piriti platinde isitmak yoluyla elde etti. Pirit bol bir hammaddeydi; kuriun odalar da artik yeterince geliitirilmii olduiundan, 1838'den bailayarak bütün sodyum karbonat ve süper fosfotlar talepleri kariilayacak miktarda sülfürik asit imal edilmeye bailandi.

Kaldi ki, bu maddeyi arayanlar yalniz Leblanc yöntemiyle sodyum karbonat ve suni gübre imalcileri ya da boyacilar ve deierli madenleri iileyenler deiillerdi. Güçlü ve ucuz bir kimyasal etken olduiundan sayisi gittikçe artan alanlarda bir reaksiyon etkeni olarak da aranmaktaydi. Henüz emekleme döneminde bulunan organik kimyada bile belli baili rol oynamaya bailamiiti.

ieker, eritilmii domuz yaii, alkol, üre gibi organik maddelerin esrarli bir "hayat gücüne" sahip okluklari sanildiiindan bunlar organik olmayan maddelerden ayri tutulmaktaydilar. Bununla birlikte, kimyacilar bu maddeleri de her türlü analize tabi tutmaktan geri kalmadilar. Genç bir Fransiz kimyacisi "Recherches chimiques sur lei corps gras" "Yaili Maddeler Üzerinde Araitirmalar" adli eserinde (1823) hayvansal ve bitkisel yailarin, yaili asitlerle gliserin bileiiminden meydana gelen kimyasal maddeler olduklarini kanitladi.

Eugene Chevreuil (1786-1889) adli bu genç kimyaci Charlemagne Lisesinde kimya öiretmeniydi ve Vauquelin'in yönetimindeki kimyasal maddeler fabrikasinda çaliimaktaydi. 1823'te eserinin yayinlanmasi üzerine profesör olarak Gobelins Fabrikasina atandi ve orada yeteneklerinin ürünlerini verme imkânlarini buldu.

Yaili asiti bir bazin üzerine uygulayarak sabun elde ediliyordu. Böylece bilimsel bir temel kazanan sabun sanayii, randimanini olduiu kadar ürünlerinin niteliiini ve çeiitlerini de artirdi. Baz olarak potasi alindiiinda yumuiak, sodyumu alindiiinda sert sabun elde ediliyordu. iite bundan sonradir ki, tuvalet sabunlari ev ya da sanayi sabunlari gibi özel kullaniili sabunlar imal edilmeye bailandi.

Bu çaliimalarin ikinci önemli sonucu mumlarin kaliplanmasinda asitstearikin kullanilabilmesi oldu. Bu iii gerçekleitirme hevesine kapilan bilgin Paris'te bir fabrika açti. Herkes, beyaz ve saydam bir iiik veren o hem süslü, hem ucuz mumlan kapiimaya bailadi. Gariptir; tatsiz bir konu olarak kabul edilen kimya bilimi insanlari doyurma iiinden sonra öteki alanlara da elini uzatacak kadar yararli bir bilim dali haline gelmeye bailamiiti.

Ya fotoirafii Onu insanlara armaian eden de kimya bilimi olmadi mii Bu teknik objektifine kadar her ieyini kimya bilimine borçludur. Önce her iie elveriili adi cami gerçekleitirmii, bundan sonra kullandiii maddelerin bileiimlerini ve oranlarini deiiitirmek yoluyla çeiitli niteliklerde camlar meydana getirmiitir. Fotoiraf objektifleri, astronomik dürbünler, gözlükler, mikroskoplar, spektroskoplar, jeodezik ve topografik camlar gibi cam ve iiieden çok farkli niteliklerde ve kullaniita gereçler yaratmiiti.

Bunlarin yaraticilari modern optik camlarin bulucusu isviçreli Pierre-Louis Guinand (1748-1824), Alman Cari Zeiss (1816-1888) ve Ernest Abbe (1846-1907) oldular. Bunlardan birincisinin torunlari Paris'te optik araçlar fabrikasi kurdu, ikincisi de bilimsel kaliteyi ve üretimi geliitirdi.

---

Etiketler : [ gözlük ] [ MiKROSKOP ] [ OPTiK ] [ kur ] [ buhar ] [ aik ] [ kürt ] [ dev ] [ öiretmen ] [ kalintilar ] [ fransa ] [ organik kimya ] [ vergi ] [ retmen ] [ YÖNTEM ] [ bell ] [ tere ] [ evre ] [ kalip ] [ ispanya ] [ demir ] [ ata ] [ z m ] [ ingilizce ] [ a k ] [ asit ] [ maden ] [ alkol ] [ fiyat ] [ toprak ] [ para ] [ fotoiraf ] [ DiL ] [ aritma ] [ kimya ] [ insanlar ] [ e c ] [ e i ] [ elik ] [ grafik ] [ Grafik ] [ sodyum karbonat ] [ araçlar ] [ roma ] [ TAR ] [ ula ] [ evr ] [ balik ] [ dil ] [ evrim ] [ ira ] [ beslenme ] [ öteki ] [ kaya ] [ teki ] [ camlar ] [ ÇEiiTLERi ] [ bilin ] [ muz ] [ ayva ] [ cam ] [ top ] [ mikroskop ] [ hayati ] [ bor ] [ boy ] [ hayat ] [ SÜLFÜR ] [ yöntem ] [ dan ] [ optik ] [ sabun ] [ asitler ] [ van ] [ iiik ] [ deniz suyu ] [ madde ] [ mal ] [ çeiitleri ] [ tek ] [ tutu ] [ IiIK ] [ ekmek ] [ arap ] [ nlanma ] [ araitirma ] [ altin ] [ bilim ] [ göz ] [ med ] [ ses ] [ Sülfürik Asit ] [ kan ] [ mumlar ] [ rap ] [ birlik ] [ ücret ] [ cret ] [ çin ] [ iyon ] [ düzen ] [ kükürt ] [ yaz ] [ gen ] [ organik ] [ deniz ] [ bilgi ] [ eren ] [ latin ] [ ülkeler ] [ mum ] [ iEKER ] [ üretim ] [ retim ] [ lkeler ] [ ilgin ] [ EKER ] [ plan ] [ karbon ] [ ken ] [ BAL ] [ insan ] [ ailar ] [ paris ] [ isviçre ] [ rol ] [ sülfürik asit ] [ tuz ] [ DENiZ SUYU ] [ almalarindan ] [ organizma ] [ düzensizliklere ] [ ordu ] [ KALIP ] [ lejyonerlerinin ] [ organizmada ] [ asitlerle ] [ leblanc ] [ salaire ] [ kas ] [ aman ] [ salary ] [ yeteneklerin ] [ buharl ] [ sira ] [ lama ] [ ieker ] [ sabunla ] [ sülfürik ] [ beslenmede ] [ oynadiiini ] [ öteden ] [ sözgeliii ] [ çoktu ] [ kalmanin ] [ tuzdan ] [ tuttuiunu ] [ çoktur ] [ eker ] [ oktur ] [ oktu ] [ teden ] [ iiti ] [ zaman ] [ hayvan ] [ evl ] [ kullanii ] [ deiiitirm ] [ biliniyordu ] [ kimyacisi ] [ ikin ] [ etlerinin ] [ dam ] [ bili ] [ yai ] [ kullan ] [ yarat ] [ almad ] [ DER ] [ yönetim ] [ kullanilmaktaydi ] [ sanayi ] [ neden ] [ mod ] [ önemi ] [ nemi ] [ duy ] [ ALTIN ] [ yailar ] [ asi ] [ DIL ] [ fabrika ] [ ekler ] [ madenler ] [ ham ] [ MAL ] [ ANAN ] [ isi ] [ araitirmalar ] [ kar ] [ anal ] [ simyaci ] [ oyu ] [ simyac ] [ kelime ] [ e i_ ] [ k y ] [ a a ] [ u ma ] [ k p ] [ GEN ] [ ÜRE ] [ emek ] [ bitkisel yailar ] [ kol ] [ ASiTLER ] [ kuriun ] [ eklem ] [ YAS ] [ ayin ] [ anmi ] [ tel ] [ anm ] [ TOPRAK ] [ ihtiyaç ] [ BALIK ] [ ihtiya ] [ GÖZLÜK ] [ erit ] [ dal ] [ ernest ] [ ali ] [ KÜKÜRT ] [ buharlaitirma ] [ Öiretmen ] [ sodyum ] [ kalite ] [ ahi ] [ erke ] [ PARA ] [ san ] [ iKTA ] [ KTA ] [ maya ] [ ard ] [ simya ] [ ani ] [ kibrit ] [ balo ] [ balon ] [ hal ] [ ark ] [ oks ] [ ütü ] [ konu ] [ HiDROJEN ] [ far ] [ devlet ] [ MUM ] [ CAM ] [ Ard ] [ EKMEK ] [ TME ] [ mutfak ] [ halk ] [ ikta ] [ Demir ] [ m s ] [ yay ] [ astronomi ] [ SERT ] [ aylar ] [ Hayati ] [ nem ] [ Hayat ] [ KAR ] [ TUZ ] [ ÜLKELER ] [ RAN ] [ LKELER ] [ Iiik ] [ esra ] [ çek ] [ hidrojen ] [ prof ] [ suni ] [ toplum ] [ SÜLFÜRiK ASiD ] [ ülke ] [ lke ] [ YAiLAR ] [ dili ] [ çaila ] [ devrim ] [ teknik ] [ kap ] [ MUZ ] [ iiddet ] [ iddet ] [ DENiZ ] [ büyü ] [ gerçek ] [ kay ] [ ama ] [ aia ] [ sab ] [ CHE ] [ esrar ] [ ALi ] [ ele ] [ mak ] [ FOS ] [ fos ] [ bitki ] [ organ ] [ baz ] [ çailar ] [ alan ] [ BiTK ] [ BiTKiSEL YAiLAR ] [ KON ] [ HAYATI ] [ A i ] [ meni ] [ kimya bilimi ] [ ren ] [ türl ] [ atsiz ] [ hidro ] [ yer ] [ DEMiR ] [ BOR ] [ arbon ] [ ter ] [ iZM ] [ gün ] [ nlar ] [ and ] [ YAY ] [ etler ] [ len ] [ BEL ] [ LLER ] [ üslü ] [ uiak ] [ ini ] [ bulu ] [ dar ] [ har ] [ SINIR ] [ pan ] [ tat ] [ kuriun odalar ] [ yüz ] [ YÖNETiMi ] [ yönetimi ] [ par ] [ say ] [ ara ] [ vergiler ] [ sel ] [ FRANSA ] [ alo ] [ SPA ] [ AYVA ] [ Kaz ] [ TERE ] [ luka ] [ tekeli ] [ Deniz ] [ UZUN ] [ ece ] [ TEKEL ] [ Kas ] [ çaliima ] [ KÜRT ] [ KEM ] [ afi ] [ rika ] [ üre ] [ 183 ] [ dem ] [ tara ] [ ayan ] [ yasa ] [ ala ] [ Say ] [ bel ] [ lara ] [ Ali ] [ tutulma ] [ kimy ] [ boya ] [ aki ] [ men ] [ Ak m ] [ i de ] [ ÇEK ] [ l k ] [ Z M ] [ spa ] [ GEL ] [ t g ] [ y n ] [ I IK ] [ p c ] [ cin ] [ Din ] [ çam ] [ simyacilar ] [ süt ] [ DEN ] [ tan ] [ alt ] [ açi ] [ RTÜK ] [ DIN ] [ a aç ] [ din ] [ dini ] [ çük ] [ iON ] [ analiz ] [ iide ] [ sülfür ] [ dii ] [ acl ] [ oru ] [ açilar ] [ iDiL ] [ andy ] [ çar ] [ lal ] [ ylan ] [ yün ] [ ati ] [ kur_un odalar ] [ BULU ] [ Çam ] [ ataç ] [ an y ] [ DiN ] [ RÜ D ] [ ASiNA ] [ maü ] [ eki ] [ gümüi ] [ arai ] [ ari ] [ bali ] [ bai ] [ Doi ] [ doi ] [ kali ] [ kal ] [ bal ] [ ili ] [ yarak ] [ kÜrt ] [ erkes ] [ taç ] [ kimyasal ] [ rine ] [ TOPLUMSAL HAYAT ] [ elin ] [ platin ] [ gel ] [ birinci ] [ bitkisel yai ] [ iller ] [ gil ] [ bitkisel ya ] [ ZAMAN ] [ getiri ] [ foto ] [ Üretim ] [ sinir ] [ tekel ] [ tik ] [ temel ] [ ran ] [ veri ] [ inan ] [ GÜMÜi ] [ ONLAR ] [ e im ] [ r ya ] [ acilar ] [ ayi ] [ kanit ] [ abun ] [ iti ] [ ürdün ] [ çile ] [ ile ] [ rme ] [ Tere ] [ çai ] [ rak ] [ bilei ] [ dei ] [ maddeleri ] [ gelii ] [ kuri ] [ sayi ] [ olu ] [ geli ] [ bile ] [ ak m ] [ aiil ] [ der ] [ ESRA ] [ SUR ] [ domuz ] [ man ] [ uiur ] [ aka ] [ lejyoner ] [ moi ] [ tui ] [ tik a ] [ farkl ] [ fransiz ] [ Açi ] [ MAK ] [ modern ] [ rtÜk ] [ den ] [ a i ] [ olaylar ] [ cad ] [ dürbün ] [ ille ] [ ilim ] [ mikro ] [ KONU ] [ Maya ] [ farkli ] [ charlemagne ] [ yetenek ] [ Balik ] [ Yay ] [ bit ] [ vale ] [ rmek ] [ yönet ] [ hay ] [ Kimya ] [ lay ] [ uval ] [ tuttu ] [ akt ] [ lad ] [ ilk ] [ DOMUZ ] [ oje ] [ YARAK ] [ EVRIM ] [ kle ] [ ekle ] [ ekleme ] [ Roma ] [ emel ] [ OTO ] [ mine ] [ ORDU ] [ TOPLUM ] [ deier ] [ atü ] [ maddeler ] [ beyaz ] [ demi ] [ GÜMÜ ] [ imparator ] [ Hidrojen ] [ Kükürt ] [ arda ] [ gümü ] [ yaka ] [ cia ] [ yun ] [ k t ] [ yala ] [ eti ] [ TÜR ] [ sert ] [ kta ] [ BOYA ] [ ZLE ] [ SEL ] [ Roma lejyon ] [ Gen ] [ pirit ] [ madenle ] [ KAPLAN ] [ i ya ] [ Müi ] [ müi ] [ arac ] [ ürün ] [ seri ] [ üret ] [ ret ] [ l m ] [ A I ] [ ÇEi ] [ çei ] [ anla ] [ GÖZ ] [ K V ] [ moğ ] [ aila ] [ aliima ] [ iretmen ] [ EiiTLERi ] [ eiitleri ] [ hali ] [ fii ] [ e ii ] [ mani ] [ iZLE ] [ eiim ] [ I ik ] [ AiI ] [ afii ] [ bailam ] [ i ik ] [ Aki ] [ aii ] [ bailama ] [ EKi ] [ ila ] [ kasi ] [ bilgin ] [ i ne ] [ aÇi ] [ KANI ] [ açı ] [ EDi ] [ AiA ] [ aida ] [ ing ] [ Açı ] [ ARITMA ] [ aliim ] [ dila ] [ i sa ] [ dali ] [ ilik ] [ Asina ] [ i ON ] [ ingiliz ] [ ritm ] [ pil ] [ İON ] [ yağ ] [ arii ] [ ağa ] [ sina ] [ ARA ] [ che ] [ nal ] [ AÇI ] [ Ardi ] [ ardi ] [ Cami ] [ DİN ] [ ANALiZ ] [ GRAFiK ] [ leti ] [ iğde ] [ talep ] [ anı ] [ uyu ] [ cami ] [ andi ] [ BiLGi ] [ ALĞ ] [ uğur ] [ IIK ] [ iii ] [ Ii IK ] [ R D ] [ e is ] [ eter ] [ kis ] [ TAS ] [ A S ] [ IZM ] [ ASITLER ] [ YARA ] [ yil ] [ chi ] [ IKTA ] [ yas ] [ ASINA ] [ konmu ] [ IZLE ] [ tas ] [ rek ] [ gübre ] [ ARBON ] [ kaza ] [ LON ] [ iek ] [ zle ] [ bitkisel ] [ ailarin ] [ ans ] [ a z ] [ gerek ] [ kazan ] [ eri ] [ omuz ] [ K e ]