M.Ö. 4. yüzyilda Platon'un iki küreli evren modeli geçerli olan modeldi. Bu modele göre evren iki küreden ibaretti. Birinci küre, merkezde bulunan Dünyamiz, diieri ise yildizlarin oluiturduiu dii küredir ve bir günde bir tam tur dönmekteydi. Gezegenlerde bu iki küre arasinda hareket ediyordu. Peki, "Gezegenlerin tek düze ve ard arda hareketinin nedeni nediri" Soruya ilk cevap yine Platon'un öirencilerinden Eudoxus'dan gelmiitir. Euodxus'a göre evren ortak bir merkez üzerinde iç içe geçmii farkli eiimlerde dönme eksenleri olan kürelerden oluiuyordu. En içte hareketsiz duran küre Dünyamiz. içte...

Batlamyus'un çaliimalarinin temelleri Hipparchus'a dayanir, Batlamyus'un 1400 yil hükümdarlik süren dünya merkezli evren modeli oluiturmasinda çok büyük etkisi olmuitur. Batlamyus, Hipparchus'un 850 yildiz içeren yildiz kataloiunu 1022 yildiza çikarmiitir. Bu arada gezegenlerle de ilgilenen Batlamyus, Aristoteles'in dönen kürelerinin, gezegenlerin hareketini ve parlakliklarinin deiiiiminin nedenini açiklamakta yeterli olmadiiini fark etmiitir. Bu durumu düzeltmek için gezegenlerin Dünya etrafinda dolanirken ayni zamanda da Dünya merkezli çember üzerinde dairesel bir hareket (epicycle) yapmala...

Temelleri iiddetli Büyük Patlama Kurami, Evren'imizin kökeni ve oluiumuna iliikin yaygin kabul gören bir teoridir. Bu kuram, iki benzer sütun üzerine dayanmaktadir: Genel Görelilik Kurami: Seksen yili aikin bir süre önce, Einstein, Evren'de kütlenin daiiliminin uzayin geometrisini nasil belirlediiini betimleyen bu kurami ileri sürmüitür. Bailangiçta, Kuram, Merkür'ün yörüngesindeki özellikleri ve Günei'ten gelen iiiiin kirilmasini izah etmekteydi. Son yillarda, kuram bir dizi özenli testten geçmiitir. Büyük ölçeklerde, maddenin Evren'de daiilimi hemen hemen yeknesaktir. Bu varsayim, hem gal...

ister fare olun ister fil; vücut kütleniz sizinle ilgili her ieyi belirtiyor. Tarla faresi günlerden bir gün kirlarda koiup oynarken, derinliii bin metreyi bulan bir maden kuyusuna düier. Kuyunun dibi yumuiak toprakla kapli olduiu için ölmez; yalnizca düimenin iokundan biraz sersemler; kendine gelir gelmez de bir delik bularak gözden kaybolur. Ayni yükseklikten düien siçan ölür; insan paramparça olur; at büyük bir gürültüyle ortaliii toza dumana katarak yere çarpar ve düitüiü yerde kalir. Bundan çikartilacak mesaj çok basittir: Biyolojide önemli olan boyuttur; her ieyi boyut belirler. Yerçe...

Sicim (Tel) Kurami Einstein'in düiünü gerçekleitirebilir: 20. yüzyil fiziiinin iki kariit görüiünü bir araya getiren "Büyük Birleiik Kurami" oluiturmak. "Beni, yillarin kör ve saiir hale getirdiii tai kesmii bir nesne gibi görüyorlar" diye yakiniyordu Einstein, yaiaminin son yillarinda. Ne yazik ki hakliydi. Einstein, yaiaminin son otuz yilini "Birleiik Alan Kurami " ni üretme hayaliyle geçirdi. Bu kuramin denklemleri, birbirleriyle iliikisiz gibi görünen elektromanyetizma ile kütleçekimi kuvvetleri arasinda bir bai kuracakti. Einstein, böylece iki kariit evren görüiünü uzlaitirmayi umuyord...

Eier maddesel bir noktanin yeri mutlak bir koordinat eksenler sistemine göre tarif edilirse ve bu maddesel nokta diiaridan baika cisimlerin etkisi altinda bulunmuyorsa bu nokta ivmesiz olarak hareket edecektir; yani ya yani ya hareketsiz duracak veya bir doiru üzerinde sabit bir hizla hareket edecektir. Newton'un bu ifadesi iöyle açiklanabilir: Bir kuvvetin uygulanmasiyla durumunu deiiimeye mecbur edilmediii takdirde, her cisim bulunduiu hareketsiz halinde veya düzgün hareket halinde kalir.Yani daha açik söylemek gerekirse: Hareketsiz halde duran ya da sabit bir hizla hareket etmekte olan bir...

Genel Görelilik Kurami Einsteiniin en büyük baiarisi idi; klasik, deterministik dünya görüiünün gününü dolduruiunu temsil ediyordu. Einstein, uzay, zaman ve madde fikirlerini modern biçimlerine getirerek Newton fiziiinin ötesine giderken, fiziiin çerçevesi tamamen deterministik idi. Newton evreninin büyük saati Einstein tarafindan deiiitirilmiiti -çarklar ve bölümler farkliydi- fakat, Einstein saatin hareketinin hala sonsuz geçmii ve gelecekte tamamen önceden belirli olduiu konusunda Newton ile anlaiiyordu. Genel Görelilik Kurami Nasil Geliitirildii Genel Görelilik Kurami'ni bir tek kiiinin ...

Kopernik'in görüileri, tipik Rönesans adami, ozan-düiünür Bruno'nun (1548-1600) engizisyon alevlerinde diri diri yakilmasina, bir baika italyan Tommaso Campenalla'nin (1568-1639) zindanlarda çürütülmesine, Galileo Galilei'nin (1564-1642) ise yargilamalarla ölüp ölüp dirilmesine yolaçmiiti. Galileo, serbest düien cisimlerin (eiik atiilar dahil) ve eiik düzlem üzerindeki bir cismin hareketini inceleyen, baiil hareket kavramini ortaya atan ve salinan bir sarkacin, zaman araliklarini ölçmek için kullanilabildiiini kaydeden italyan fizikçisi ve astronomicisidir. Teleskobu keifediiinden sonra "ben...

20. yüzyila damgasini vuracak iki büyük kuramdan birini, tam da bu yüzyilin baiinda, 1900 yilinda, Max Planck ortaya atti. Enerjiyi, sürekli (kesiksiz) bir akii olarak gören Klasik Enerji Kurami yerine Kuantum Kurami'ni ortaya atmiiti. Planckiin deneysel temellere dayanan önerisi, enerjinin kesik kesik ya da paket paket alinip verildiii ieklindeydi. Bu kurami, 1905 yilinda Albert Einstein, fotoelektrik olayini açiklamakta kullandi. Danimarkali Niels Bohr, 1913'te Kuantum Kurami'yla, atomdaki elektron düzeninin ilk açiklamalarini yapti. Çaiimiza damgasini vuran diier büyük kuram da Görelilik ...

Einstein, 1905'de esirin gereksiz ve fazla bir kavram olduiunun ilan ettikten sonra Mach'tan etkilenerek kurduiu özel görelilik kuraminda zaman ve uzayin Tanri ile olan iliikilerini, kopardi ve onlari insanlara iliikin göreli birer kavrama dönüitürdü. Artik zaman ve uzay düiünce ürünü olmayip ölçülebilen ieyler haline geldi. Ondokuzuncu yüzyilin sonlarinda iiiiin elektromagnetik dalgalardan oluituiu ve bu dalgalari uzak mesafelere taiiyan gözle görülemez, seyrek, esnek ve aiirliksiz bir ortamin (esir) var olduiu kabul ediliyordu. Eier dünya böyle bir ortamda saniyede otuz km.lik bir hizla har...

Evren'in, "big bang" olarak adlandirilan Büyük Patlama'dan önceki hali, bilim adamlari tarafindan laboratuvarda oluituruldu. New York Times Gazetesi'nin birinci sayfadan verdiii habere göre, deney isviçre`nin Cenevre Kenti'ndeki bir laboratuvarda gerçekleitirildi. Laboratuvarda meydana getirilen söz konusu maddenin,"quark" ve "gluon" cisimlerinin aiiri derecede sikiitirilmii gaz hali olduiu bildiriliyor. Bu gazin içinde, bugün Evren'deki tüm maddelerin atomlarini oluituran proton ve nötronlar yeraliyor. Deneyin, kisa adi CERN olan Avrupa Parça Fiziii Laboratuvari`nda meydana getirildiiini d...

iiiirme Kurami, Büyük Patlama'dan kisa bir süre sonra, Evren'in aiiri derecede hizli (üstel) bir genleime devresi geçirdiiini ileri sürmektedir. Büyük Patlama Kurami'nin Sorulari Büyük Patlama Kurami, kozmik mikrodalga fon spektrumunu (tayfini) ve hafif elementlerin kökenini baiarili olarak açiklarken, birkaç önemli soruyu da açik birakmaktadir: Niçin Evren, en büyük uzunluk ölçeklerinde bu kadar yeknesaktiri Niçin Evren'in fiziksel ölçeii, kütle çekimin temel ölçeii, bir atomik çekirdeiin boyutunun bir trilyonda bir milyari olan, Planck uzunluiundan bu kadar çok büyüktüri Niçin Evren'...