8. 94 yoiunluiunda, kizil-esmer bir element. Simgesi: Cu



Chuquicamata'da (iili) bir bakir dökümhanesi. Bakir metalürjisi XIX. yy. sonlarinda geliiti. Maden, eritme yoluyla sivi haline dönüitürülür ve arilaitirilarak kaliplara dökülür.

Bakir, 1100 derece dolaylarinda eriyen bir madendir. Çeiitli maden filizlerini firinlarda yakarak, oldukça karmaiik yöntemlerle elde edilir. Bu iilemden, atmosferi kirleten, zararli, kükürtlü gazlar çevreye yayilir.

Temel filizler pek yaygin olmadiiindan (bailica yataklar iili, Kanada ve Amerika Birleiik Devletleri), bakir pahali bir madendir, çelik ile alüminyum bakira rakip çikmiitir ve çoiu yerde bakirin yerine bunlar kullanilir.

Bakir çok kolay iilenir: dövme suretiyle kolaylikla biçim verilebilir. iyi bir *elektrik iletkeni olduiundan, elektrik telleri ve kablolari bakirdan yapilir. Ayni zamanda iyi bir isi iletkenidir ve uzun süre ev iilerinde kullanilmiitir (tabaklar, tencereler, kazanlar v.b.).

Havayla temas edince bakir, «bakir pasi veya yeiili» adi verilen yeiilimtirak bir renk alir. iite bazi eski yapilarin damlarinin ve bronz heykellerin karakteristik rengi, bu yeiildir. Bakir eiyayi parlakliiini korumak için sik sik ovalamak, parlatmak gerekir. Gemilerde yapildiii gibi, oksitlenmeyi önleyecek bir tabaka özel cila da sürmek mümkündür.

PiRiNÇ VE BRONZ

Baika madenlerle kariitirilinca bakir, alaiimlar meydana getirir; bunlarin en önemlileri pirinç ve bronzdur. Pirinç veya «sari», genii oranda çinko kapsar. Fantezi mücevherlerde çerçeve, sap ve kai olarak kullanildiii gibi, lamba duylari, vanalar ve musluklar yapiminda da pirinçten yararlanilir.

Bronz bazen çinko da kariitirilan bir bakir ve kalay alaiimidir ve Tarihöncesi'nden beri kullanilagelmiitir («Bronz Çaii»). Çeiitli nitelikleri sayesinde (eritme ve kaliplama kolayliii, ses geçirmesi, sertliii, cilâlanabilmesi ve altin rengini andiran rengi), heykel ve çanlarin dökümünde, ayni zamanda da süs eiyasi (mücevher, iamdan, saat sarkaci) ve çeiitli eiya (yaylar, boru ekleme bilezikleri) yapiminda genii ölçüde yararlanilmaktadir.

Bakir doiada ya serbest element halinde bulunur veya çeiitli filizlerinden elde edilir. Türkiye'de kuprit Murgul'da; halkosit Ergani'de; halkoprit Küre ve Ergani'de bulunur. ilk bakir filizi M.Ö. Kibris'ta ulundu. Bakirin ilimsel adi Cuprum Kibris'in (Cyprium) adindan alinmiitir.

---

Etiketler : [ element ] [ bronz ] [ kürt ] [ gazlar ] [ kalip ] [ alüminyum ] [ çelik ] [ pirinç ] [ pirin ] [ döküm ] [ heykel ] [ bakir ] [ BAKIR ] [ kibris ] [ takla ] [ tencere ] [ metal ] [ kükürt ] [ heykeller ] [ KALIP ] [ bakla ] [ kullanilmiiti ] [ parlakliii ] [ sarkaci ] [ yaylar ] [ parlakl ] [ sarkac ] [ atmosfer ] [ FIRIN ] [ baki ] [ madenler ] [ gazla ] [ çinko ] [ lamba ] [ inko ] [ BAKLA ] [ Kibris ] [ erit ] [ KÜKÜRT ] [ hali ] [ LAMBA ] [ Baki ] [ HEYKELLERi ] [ HEYKELLER ] [ lez ] [ oksit ] [ kaliplar ] [ firinlar ] [ tencer ] [ Lamba ] [ KÜRT ] [ MÜCEVHER ] [ T MUR ] [ kürdan ] [ cinko ] [ ritm ] [ yayla ] [ duylar ] [ kablo ] [ dövme ] [ Kükürt ] [ madenle ] [ firin ] [ smer ] [ kÜrt ] [ sark ] [ sarka ] [ Alüminyum ] [ KIBRIS ]