Fosfor insanin ve bütün hayvanlarin dokularinda 'kalsiyum fosfat' biçiminde, doiada ise fosfat mineralleri halinde oldukça yaygin olarak bulunur. Doiada en çok bulunan iekli beyaz fosfor olup 44 derecede erir, karanlikta iiir ama havayla temas edince tutuiur, beyaz dumanlar çikararak yanar, üstelik çok da zehirlidir.

Fosfor 1669 yilinda H. Brand tarafindan insan idrarinin isitilmasiyla hazirlanmii, ilk defa karanlikta parlayan bir bileiik elde edilmiitir. Bu ilgi çekici olay, bir süre sonra, formülünü satin alan Krafft tarafindan dünyaya tanitilmaya bailanmiitir.

Fosfor iiima teriminin kaynaii karanlikta iiildayan beyaz fosfordur. Isi yaymaksizin iiik verme özelliii fosfordan baika maddelerde ve bazi canlilarda da görülür ama bu maddelerin bilinen ilk örneii fosfor olduiu için bileiiminde fosfor bulunmasa da karanlikta iiildayan bütün maddelere fosforlu deme aliikanliii yerleimiitir.

Atei böceklerinin ve bazi baliklarin iiimasi, gövdelerindeki özel iiik organlarinda bulunan moleküllerin kimyasal deiiiime uiramalari, yakamoz denilen deniz suyunun parlamasi da yine sudaki bazi enzimlerin kimyasal tepkimeleri sonucunda oluiurlar. Bu iiiklarin fosfor iiima ile bir alakalan yoktur. Bunlar biyolojik iiimalardir.

Normal olarak bir atomda elektronlar en düiük enerji seviyesinde bulunurlar. Cisme kuvvetli bir iiik vurduiunda, elektronlar iiiktaki fotonlari emerek uyarilirlar ve enerjileri artarak daha diitaki yörüngelere siçrarlar. Iiiia karii olan bu reaksiyon, cisimde aninda aydinlanma veya isinma ieklinde görülür. Böylece elektronlar üzerlerindeki enerjiyi tekrar verip bailangiçtaki düiük enerji seviyeli konumlarina dönmeye çaliiirlar.

Çok özel bir iki atom türünde, elektronlarin bu ilk konumlarina dönme, dönerken de enerji verme ve iiik saçma olayi genel fizik kurallarina pek de uymayan bir iekilde dakikalar, saatler hatta günler sonra olabilir. Fosforlu diye nitelendirilen bu cisimler iiik veren kaynaiin yok olmasindan sonra da elektronlari geri dönüi yolculuklarina ve bu sürede üzerlerindeki enerjileri iiik olarak vermeye devam ettikleri sürede parlamayi sürdürürler. Elektronlarin orijinal konumlarina olan dönüi yolculuklari tamamlaninca parlama da sona erer.

Kalsiyum, baryum ve çinko sülfürler en iyi bilinen fosforlu maddelerdir. Saatlerdeki rakamlarin, akrep ve yelkovanin, bazi oyuncaklarin karanlikta görünmelerini sailayan fosforlu boyalarin yapimlarinda genellikle çinko sülfür kullanilir. Çinko sülfür laboratuarda kolayca elde edilebilir. Baika maddelerle kariitirilmadiii vakit fosforlu maddelerin iiiii uçuk mavi renktedir. Deiiiik flüoresan boyalarla kariitirilarak parlak yeiil ve kirmizi renkler elde edilir.

---

Etiketler : [ atom ] [ MOLEKÜL ] [ biyoloji ] [ enzimler ] [ ford ] [ kimya ] [ böcek ] [ moleküller ] [ enzim ] [ isimler ] [ SÜLFÜR ] [ fosfat ] [ deniz suyu ] [ tutui ] [ terim ] [ nlanma ] [ yolculuk ] [ renkler ] [ ATOM ] [ molekÜl ] [ mavi ] [ molekül ] [ elekt ] [ rakamlar ] [ DENiZ SUYU ] [ kirmiz ] [ dumanlar ] [ mineraller ] [ atomda ] [ akrep ] [ MOLEKÜLLER ] [ aydinlanma ] [ gövde ] [ çinko ] [ inko ] [ kirmizi renk ] [ akrep ve yelkovan ] [ fosfor ] [ DOKULAR ] [ oyuncak ] [ JiLE ] [ böcekler ] [ elektron ] [ kirmizi ] [ kova ] [ GÖVDE ] [ FOS ] [ fos ] [ temas ] [ kimyasal tepkimeler ] [ kimyasal tepkime ] [ foton ] [ dokular ] [ organlar ] [ kimyasal deiiiim ] [ canlilar ] [ baliklar ] [ kimy ] [ boya ] [ T FO ] [ drama ] [ DRAMA ] [ sülfür ] [ fizik kurallari ] [ fizik kurallar ] [ çekiç ] [ cinko ] [ FOSFOR ] [ dram ] [ idrar ] [ kimyasal ] [ saatler ] [ AKREP ] [ foto ] [ yelkovan ] [ kalsiyum ] [ mineral ] [ döner ] [ bileiik ] [ bilei ] [ maddeleri ] [ iiima ] [ Akrep ] [ Kova ] [ Kimya ] [ maddeler ] [ BOYA ] [ rakam ] [ DRAM ] [ MOLEK ] [ molek ] [ BiLEiiK ] [ de er ] [ RENKLER ]