Çelik ile demir arasinda çok az bir fark vardir. Saf demir bir bakir kadar yumuiaktir. Onun içine yüzde 2'ye kadar karbon katilmasi ile inanilmaz bir mukavemet, sertlik ve mekanik özellikler elde edilir ki, adi artik çeliktir. Demirin bol olmasi, kolay ve ucuz elde edilmesi nedeniyle çeliiin de kullanimi çok yaygindir. Ancak çelikte de, demirde olan bir zayif nokta vardir. Paslanma, diier bir deyiile oksidasyon.

Günlük hayatimizda kullanilan eiyalarin paslanmasi sonucu her yil dünyada milyonlarca dolar boia gitmektedir. Bu kaybin büyük bir kismi demir ve çeliiin paslanmasindan dolayidir. Paslanmayi kisaca demirin havadaki oksijen ile birleimesi olarak tanimlayabiliriz. Aslinda bu elektro kimyasal bir reaksiyondur. Bu nedenle malzemenin bir yerinde bailayan paslanma boyanin altindan geçerek diier bir yerde ortaya çikabilir.

Sadece demir ve çelik deiil diier metaller de paslanir. Örneiin, alüminyum, pirinç, bronz gibi. Ancak onlarda malzeme ile oksijenin birleimesinden oluian çok ince tabaka, daha oluiur oluimaz malzemenin hava ile temasini keserek koruyucu bir rol oynar, paslanmanin ilerlemesini önler. Bu tabaka o kadar incedir ki, malzemenin rengi hemen hemen deiiimez. Demirdeki paslanmanin özelliii onun ve oksijen atomlarinin boyutlarindaki büyük farktan dolayi yüzeyde sailam bir birleime olamamasi, paslanmanin malzemenin içine nüfuz etmesi, sadece görüntü deiil mukavemetin de bozulmasidir.

Paslanmada havadaki nemin de etkisi büyüktür. Reaksiyondaki su miktari pasin rengini de belirler. Bu nedenle pasin rengi siyah veya çok koyu kahverengi olabildiii gibi sarimtirak da olabilir. Paslanmanin hizini artiran faktörlerden bir diieri de tuzdur. O da bu elektro-kimyasal reaksiyonun hizini arttirir. Kiiin kar nedeni ile yollarina tuz dökülen yerler ve deniz kenarlarinda paslanma daha hizli olur.

Paslanmaz çelikten önce, paslanmayi önlemek için malzeme boyaniyor veya galvaniz kaplaniyordu. Bu çözümler de özellikle sailik ve gida sektöründe baika sorunlar yaratiyordu. ilk paslanmaz çeliii Harry Brearley, 1913 yilinda tesadüfen keifetti. Tüfek namlulari için çeiitli metalleri birleitirerek deneyler yaparken bazilarinin paslanmaya karii dirençli olduklarini gördü. Her büyük buluita olduiu gibi, o da bunu sanayicilere kabul ettirebilmek için uzun bir uirai verdi.

Krom gibi bazi metaller, atom boyutlarinin birbirine yakin olmasindan dolayi oksijenle çok kolay ve süratli birleiirler. Kalinliii birkaç atom olacak kadar çok ince ama çok sailam bir tabaka oluitururlar. Baika reaksiyon olmaz. Bu tabaka zedelense bile tekrar oluiur. Krom belli bir oranda çeliie katilirsa yine ayni olay olur, çelik artik paslanmaz.

Paslanmaz çeliiin içinde yüzde 10-30 krom vardir. Bu orana ve eklenecek nikel, titanyum, aliminyum, bakir, sülfür, fosfor ve benzeri elemanlara baili olarak kullanim yeri deiiiir.

---

Etiketler : [ atom ] [ bronz ] [ örüntü ] [ krom ] [ paslanmaz ] [ alüminyum ] [ nikel ] [ kimya ] [ çelik ] [ oksijen ] [ bakir ] [ pirinç ] [ sailik ] [ pirin ] [ tüfek ] [ SÜLFÜR ] [ BAKIR ] [ deney ] [ tüfe ] [ Aslan ] [ metal ] [ ATOM ] [ PARK ] [ karbon ] [ atomlar ] [ elekt ] [ tuz ] [ ense ] [ birleiirler ] [ keifetti ] [ atomlarinin ] [ oksijeni ] [ alva ] [ SAiLIK ] [ sanayi ] [ gida sektörü ] [ aslan ] [ gida ] [ aliminyum ] [ fosfor ] [ titanyum ] [ paslanma ] [ pas ] [ deneyler ] [ TUZ ] [ OKSiJEN ] [ NiKEL ] [ tabak ] [ lens ] [ direnç ] [ FOS ] [ fos ] [ temas ] [ arbon ] [ mukavemet ] [ tema ] [ mekanik ] [ sac ] [ kimyasal reaksiyon ] [ uiak ] [ bului ] [ mekan ] [ elektro kimya ] [ rdek ] [ park ] [ metaller ] [ metin ] [ namlu ] [ kahve ] [ kimy ] [ boya ] [ sülfür ] [ hüzün ] [ BULUi ] [ titan ] [ GAL ] [ tesadüf ] [ rüntü ] [ FOSFOR ] [ kimyasal ] [ tanyu ] [ boyut ] [ 1913 ] [ görüntü ] [ KANI ] [ Oksijen ] [ atomlari ] [ havadaki oksijen ] [ Kimya ] [ KROM ] [ GÜNLÜK ] [ k na ] [ E EK ] [ LiON ] [ sanayici ] [ büyük bului ] [ BOYA ] [ KAPLAN ] [ oksidasyon ] [ tro ki ] [ sorunlar ] [ uiur ] [ LİON ] [ eta ] [ iirler ] [ sıra ] [ ALİ ] [ ıra ] [ tiran ] [ ARBON ] [ Alüminyum ]