Türk romancisidir (1922). Çaidai Türk romancilari arasinda en ünlü olanlardan biridir. Romanlarindan birkaçinin yabanci dillere çevrilmesinden sonra baika ülkelerde de tanindi. Doiayi, efsaneleri ve toplumsal gerçekleri birlikte konu edinen eserleriyle kendine özgü bir çiiir açmiitir. Adana'da dünyaya geldi. Asil adi Kemal Sadik Gökçeli'dir. Van'in Ernis köyünden Çukurova'da Göiceli köyüne göç etmii bir çiftçi ailesinin oiludur. Küçük yaita babasini ve bir kaza sonucunda bir gözünü kaybetti. Kadirli ilkokulu'nu bitirdikten sonra (1938) bir süre de Adana Ortaokulu'nda okudu, ama geçim güçlük...

Türk iairi ve yazaridir (1825-1880). Özdeyiiler halinde dillerde dolaian beyitleriyle ünlü bir iairdir. Ayni zamanda Tanzimat edebiyatinin önemli üç kiiisinden (diier ikisi iinasi ile Namik Kemal) biridir. Saraya karii özgürlükçü eyleme katilmasi da onu sonraki kuiaklarin gözünde büyültmüitür. Ziya Paia, istanbul'da dünyaya geldi. Özel olarak öirenimini ilerletti. 17 yaiinda devlet memurluiuna girdi. Baibakanlik'ta kâtipken sadrazam Mustafa Reiit Paia'nin ilgisini çekti. Paia onu üçüncü kâtip olarak saraya yerleitirdi. Burada memurken Fransizca öirendi. Reiit Paia ölünce bu görevinden uzakl...

Türk iairi ve sofisidir (1238-1320). Anadolu'nun hemen her yöresinde ayri bir mezari bulunan Yunus Emre'nin hayati hakkinda kesin ve yeterli bilgi henüz yoktur. iiirlerini derleyen Divan'inin, ölümünden 70 veya 100 yil sonra düzenlendiii saniliyor. Risaletün Nushiye (Öiüt Dergisi) adli küçük mesnevisinden 1307 yillarinda hayatta olduiu anlaiiliyor. Edebiyat ve tarih araitirmacisi Fuat Köprülü ilk Mutasawiflar adli eserinde Yunus Emre'nin Eskiiehir'in Sariköy adli köyünde doiduiunu, bir küçük çiftçi olduiunu, Taptuk Emre adli bir ieyhe baili bulunduiunu anlatiyor. Köprülü'nün Yunus Emre hakkin...

François Marie Arouet, «Voltaire» denir, Fransiz yazaridir (1694-1778). Parisli zengin bir noterin oilu olan Voltaire, Rejans devrinin yüksek sosyetesine iiirleri ve yeteneiiyle kendini kabul ettirerek kisa sürede üne kavuitu. Fakat asi yaradiliii ve krallik rejimine karii oluiu yüzünden önce Bastille'e hapsedildi, sonra da ingiltere'ye sürüldü. Büyük bir bölümünü Cirey'de, Châtelet markizinin yaninda geçirdiii on yillik bir uzaklaima döneminden sonra Louis XV'in sarayina döndü, sonra da Potsdam'a, Prusya krali Friedrich II'nin yanina gitti; sonunda Cenevre yakinlarinda Ferney iatosu'na yerle...

Fransiz yazaridir (1828-1905). Gençlik edebiyatinin hiç tartiimasiz gerçek ustasi, kurgubilimin büyük öncüsü Jules Verne, milyonlarca basilan ve 80 ülkede çevrilerek yayimlanan pek çok eser birakti (63 roman, 18 hikâye). Sinema ve televizyon da onun yarattiii kahramanlari efsaneleitirdi: Phileas Fogg, kaptan Nemo, Michel Strogoff, kuiaklar boyunca gençliie macera ve bilinmedik yerleri keifetme zevkini aiilayan daha nice roman kahramani. Armatörlük ve dava vekilliii yapan bir ailenin oilu olan Jules Verne, Nantes'ta doidu; daha çok küçük yailarda denize ve gemilere büyük ilgi duymaia bailad...

Paul Verlaine, Fransiz iairidir (1844-1896). Metz iehrinde doian ve bir subayin oilu olan Verlaine, öirenimini Paris'te yapti, sonra belediyede memur olarak çaliimaia bailadi. Edebiyatçilarin toplandiii kahvelere sik sik uirayan genç Verlaine, yirmi bir yaiindayken iiirlerini ve Baudelaire üstüne bir incelemesini yayimladi. 1866'da, sanatçinin huzursuz iç dünyasini ve duygusalliiini ortaya koyan Poemes Saturniens adli kitabi çikti. Sikinti ve bunalim içindeki iair kendini içkiye vermii, sik sik çilginlik nöbetleri geçirmeie bailamiiti. 1870'te, Verlaine için sevginin ve huzur dolu bir yaiam...

Türk romancisi ve yazaridir (1866-1945). Halit Ziya Uiakligil, ilk gerçek Türk romancisidir. Tanzimat döneminde Fransiz edebiyatinin çevirisi ve taklidi olarak bailayan Türk romanciliii, acemilik döneminden onunla kurtuldu. istanbul'da dünyaya gelen Uiakligil, Türk ve Fransiz okullarinda öirenim gördü. Fransizca'dan çeviriler yaparak genç yaita yazi hayatina atildi. iki arkadaiiyla birlikte izmir'de Nevruz adli bir dergi çikarmaia bailadi (1884). iki yil sonra, bir arkadaiiyla Hizmet adli günlük bir gazete kurdu (1886). ilk hikâye ve romanlarini bu gazetede yayimladi. 1893'te istanbul'a ge...

Lev Nikolayeviç, kont Tolstoy, Rus yazaridir (1828-1910). Zengin bir toprak sahibinin oilu olan Lev Tolstoy, çocukluiunu Yasnaya Polyana'daki aile topraklarinda geçirdi. Kirim'da savaitiktan ve Avrupa'nin çeiitli ülkelerini dolaitiktan sonra Rusya'ya dönünce, derebeylerin topraklarinda çaliian serilere özgürlük taninmasi için uiraiti. 1863'te Sonya Bers ile evlendi ve on üç çocuiu oldu. Yazmak arzusuyla yanip tutuian Tolstoy, hiç durmaksizin çaliiiyordu: Napolyon I savailari sirasinda Rusya'daki hayati anlatan Savai ve Barii adli eseri büyük baiari kazandi. Bunalimli ve sikintili ruhunu, ail...

Gerçekçi Türk romancisidir (1864-1944). Osmanli paialarindan Mehmet Sait Paia'nin oiludur. Annesi küçük yaita öldüiü için anneannesinin istanbul'daki konaiinda eski geleneklere uygun bir hava içinde büyüdü. Mahalle okulunu ve Mahmudiye Rüitiyesi'ni (ortaokul) bitirdi. Özel olarak Fransizca öirendi. Öirenimine bir süre daha devam ettiyse de sailik nedeniyle okuldan ayrilmak zorunda kaldi. ikinci Meirutiyet'e kadar çeiitli dairelerde memurluk yapti. Ondan sonra ömrünün sonuna kadar yazarlikla geçindi. Bu arada iki dönem de milletvekilliii yapti (1936-1943). Son otuz yili Heybeliada'daki köikü...

Büyük Türk romancisi (1889-1956). istanbul'da doidu. Mahalle okulunda, Galatasaray Lisesi'nde ve izmir Fransiz Okulu'nda okudu. Darülfünun (üniversite) Edebiyat Fakültesi'ni bitirdi (1912). iki yil Bursa Lisesi'nde, sonra 1931'e kadar istanbul'da Vefa, istanbul, Çamlica, Kabatai, Galatasaray ve Erenköy liselerinde edebiyat öiretmenliii yapti. Bir süre de Millî Eiitim Bakanliii müfettiiliii yaptiktan sonra (1931-1938) Çanakkale milletvekili olarak Meclis'e girdi. Dönemi sona erince yeniden müfettiiliie döndü ve Paris Öirenci müfettiiliiine atandi. 1954 yilinda emekli oluncaya kadar bu görevd...

Aleksey Maksimoviç Peikov, «Maksim Gorki» denir, Rus yazari (1868-1936). Gorki, Nijni-Novgorod'da doidu {bugün kente Gorki adi verilmiitir). On yaiinda öksüz kalinca hayatini kazanmak için kunduracilik, firincilik, hamallik, gece bekçiliii yapti, gençlik yillarinda baiiboi ve sefil bir hayat sürdü. Gündüzleri çaliiir, geceleri kendini yetiitirmek için durmadan okurdu: romanlarindan birinde «Benim tek okulum Rus halkinin günlük yaiantisi olmuitur» der. Hikâyelerini yayimlamaia bailadiiinda yirmi dört yaiindaydi; daha sonra yazdiii romanlar ve tiyatro oyunlari ona dünya çapinda ün sailadi. Top...

Büyük Türk düiünürü. yazar ve iair (1876-1924). Diyarbakir'da dünyaya gelen Ziya Gökalp ortaöirenimini askeri okullarda tamamladi; liseyi bitirdikten sonra (1894) ailesinin, çevresinin, özgürlüie düiman yönetimin ve okuduiu felsefe eserlerinin, ruhunda yarattiii bunalim sonucunda intihara kalkiiti, ama ölmedi. iyileiince, ailesi istanbul'a gitmesine razi oldu, o da istanbul'a giderek Yüksek Veteriner Okulu'na yazildi ve çok geçmeden tibbiyelilerin kurduiu Devrim Komitesi'ne girdi. Rejim aleyhindeki çaliimalarindan dolayi önce tutuklandi, sonra da okuldan uzaklaitirildi (1898). iki yil sonra...

Johann Wolfgang von Goethe, Alman iairi ve yazaridir (1749-1832). Goethe'nin bir çeiit tanri olduiunu söyleyenler çikmiitir. Gerçekten de böylesine güçlü eserler (romanlar, bilimsel denemeler, iiirler, tiyatro oyunlari, hattâ desenler) ancak olaianüstü bir zekânin ve inanilmaz bir hayal gücünün ürünleri olabilirdi. Yüksek bir burjuva ailesinin (babasi krallik daniimaniydi) oilu olarak Frankfurt'ta doian Goethe, çok rahat ve sikintisiz bir çocukluk dönemi geçirdi. Özel öiretmenler yönetiminde tipki soylularin çocuklari gibi eiitim gördü. Hukukçu olmasini isteyen babasinin israrlari üzerine huk...

Büyük divan iairidir (1480-1556). Asil adi Mehmet'tir. Irak'ta Kerbelâ'da doidu, Baidat'ta öirenim gördü. Gençliii, Safevi Türk imparatorluiu'nun parlak dönemine rastlar. Baidat'a yerleiti ve Irak'tan hiç diiari çikmadi. Kanuni Süleyman 1534'te Baidat'i fethettiii zaman padiiaha kaside yazip sunduiu gibi, veziriazam Damat ibrahim Paia, vezir Rüstem Paia, niianci Celâlzade Mustafa Çelebi gibi devlet ilerigelenlerine de kasideler yazdi. Kanuni, iaire günde 9 akçe aylik bailadi. Fuzuli'nin bu ayliii alamamasi üzerine niianci Celâlzade Çelebi'ye yazdiii mektup iikâyetname adiyla ün kazandi. Fuz...

Gustave Flaubert, Fransiz romancisidir (1821-1880). Rouen'de, hali vakti yerinde bir ailenin çocuiu olarak doian Flaubert, özgürlük, iöhret ve özellikle aik hülyalari kurmaktaydi. Yirmi yaiinda, Paris'te neieli bir hayat sürüyordu, 1844 yilindan itibaren sara krizleri geçirmeie bailayinca, dünyadan elini eteiini çekti, birkaç yil keiii gibi yaiadi ve kendini edebiyata verdi. iki gencin yaiantisini anlattiii ve bu gençlerden birini iaiilacak derecede kendisine benzettiii ilk önemli eseri Duygusal Eiitim'i yazdi. Madam Bovary (1857) ile Flaubert, bir trajedi düzeyine ulaimiiti: bu ihtirasli k...

Amerikali yazar (1876-1916). XIX. yy. sonlari. Amerikan tarihinin en zengin dönemlerinden biridir: batiya hücum, bir destan geniiliii kazanirken, Amerika Birleiik Devletleri, Avrupa kariisinda baiimsizliiina kavuitu ve bu tarihten sonra olaianüstü bir sanayi kalkinmasi bailadi. Ne var ki bu iktisadi ilerleme, bankalar tarafindan iflâsa sürüklenen küçük çiftçilerin ve giriitikleri grevler iiddetle bastirilan iiçilerin sirtina dayanilarak gerçekleiti. Jack London'in hayati iite bu hareketli olaylarin içinde geçti. San Francisco'da, çok yoksul bir ailede dünyaya gelen J. London, daha 11 yaiinday...

Jean de La Fontaine, Fransiz iairi (1621-1695). Orman ve Sular idaresi yöneticilerinden birinin oilu olan La Fontaine, babasinin yerine ayni görevi almiiti; görevi ona çok boi zaman birakiyordu, ama buradan aldiii para geçimine yetmiyordu. O da bu yüzden edebiyata atildi ve her telden çalmaia bailadi: iiir, roman, hikâye, güldürü, opera yazdi. Yazdiii çeiitli eserler kisa bir süre içinde ona ün kazandirdi (özellikle Rabelais ve Boccaccio tarzinda yazdiii Hikâyeler); maliye naziri Fouquet onu himayesine alip maai bailadi. Fouquet gözden düiüp yargilandiii zaman La Fontaine ona sadik kalan bi...

Türk iairi (1917). Tokat'ta dünyaya gelen Cahit Külebi Sivas Lisesi'ni (1936), sonra istanbul Yüksek Öiretmen Okulu'nun Türk Dili ve Edebiyati Bölümü'nü bitirdi (1940). Antalya Lisesi'nde, Devlet Konservatuari'nda ve Ankara Gazi Lisesi'nde edebiyat öiretmenliii yapti (1942-1956). Milli Eiitim Bakanliii baimüfettiiliiinde, isviçre bölgesi öirenci müfettiiliii ve kültür ataieliiinde bulundu (1956-1964). Emekliye ayrildiii 1973 yilina kadar, gene bakanlik baimüfettiiliii (bir ara kültür müsteiari yardimciliii) yapti. Ayni yil Türk Dil Kurumu Yayin ve Tanitma Kolu baikani, 1977'de de TDK Genel Y...

istanbul'da 1905 yilinda dünyaya gelen Necip Fazil Kisakürek, Bahriye Mektebi'nden sonra bir süre de istanbul Darülfünunu (üniversite) Felsefe Bölümü'nde okudu. Milli Eiitim Bakanliii'nca felsefe öirenimi için Paris'e gönderildiyse de öirenimini yanda birakarak döndü. Uzun süre banka memurluiu yapti (1926-1939). Sonra Dil ve Tarih-Coirafya Fakültesi'nde, Devlet Konservatuari'nda ve Güzel Sanatlar Akademisi'nde öiretim üyeliiinde bulundu (1939-1943). Fikra yazari olarak çeiitli gazetelerde çaliiti. Bu arada kendi gençlik döneminin en baiarili edebiyat dergilerinden biri olan Aiaç'i yayimladi...

Kemal Tahir Demir, ünlü Türk romancisi (1910-1973). Kemal Tahir'in yaiami oldukça çilelidir. Galatasaray Lisesi'nde okurken onuncu siniftan ayrilarak hayata atilmak zorunda kaldi. Avukat kâtipliii, memurluk, gazetelerde musahhihlik, çevirmenlik, dergi sekreterliii, yazi iileri müdürlüiü gibi çeiitli iilerde çaliiti (1928-1936). Bu sirada siyasi görüileri yüzünden kovuiturmaya uiradi. Askeri isyana teivik suçu iilediii ileri sürülerek 15 yil hapse mahkûm edildi. 12 yil çeiitli cezaevlerinde yattiktan sonra 1950'de af kanunundan yararlanarak hapisten kurtuldu. Ondan sonra ölümüne kadar verim...