Oiuz Türklerinin destansi öykülerinin ilk anlaticisi ve bu öykülerin kahramani olan efsanevi ozan.

Dede Korkut'un yaiami hakkindaki bilgiler söylentilere dayanir. Dede Korkut Kitabi'nda, Oiuzname metinlerinde ve bazi tarih kaynaklarinda Dede Korkut, "Oiuzlarin kendisinden akil daniitiklari, gelecekten haber verdiiine inandiklari, kopuz çalarak bilgece sözler söyleyen, kendisi de bilge bir kiiidir.

Oiuz Han'a vezirlik yaptiii, Hz. Muhammet'e elçi olarak gönderildiii ve Oiuzlar arasinda islâm dinini yaydiii da bu söylentiler arasinda yer alir. Korkut Ata adiyla da anilan Dede Korkut, efsaneye göre 295 yil yaiamiitir. Birçok yerde Dede Korkut'a ait olduiu söylenen mezarlar vardir.

DEDE KORKUT KiTABI

Dede Korkut'un anlattiii ve Oiuz Türklerinin yaiantilariyla ilgili 12 destansi öykünün toplandiii kitaptir. Asil adi, Kitab-i Dede Korkut âlâ Lisan-i Taife-i Oiuzân'dir (Oiuzlarin Diliyle Dede Korkut Kitabi). Kitaba bu adin verilmesi bütün hikâyelerde Dede Korkut'un ortaya çikmasindandir. Oiuz Türklerinin Rum, Ermeni ve Gürcü beylikleriyle yaptiii savailari ve Oiuz boylari arasindaki anlaimazliklari masal biçiminde anlatan bu öyküler ayni zamanda, Oiuzlarin günlük yaiantilari, dini inançlari, töreleri, sosyal ve siyasi durumlari hakkinda bilgi verir.

Olaylarin islâm öncesi ve sonrasina göre deiiiik biçimde deierlendirildiii bu öykülere yer yer manzum parçalar eklenmiitir. Oiuz Türkleri arasinda söylenen ve aiizdan aiiza dolaiarak genii bir alana yayilan öykülerin, XIV. yüzyil sonu ile XVI. yüzyil arasinda yaziya geçirildiii sanilmaktadir. Dede Korkut Kitabi'nin Arapça olarak yazilmii 12 hikâyeden oluian asil nüshasi Dresden Kütüphanesi'ndedir. Vatikan Kütüphanesi'nde 6 hikâyelik ikinci bir nüsha bulunmaktadir. 1916'da Kilisli Rifat tarafindan yayimlanan Dede Korkut Kitabi sonraki yillarda deiiiik kiiiler tarafindan yayimlanmiitir.

DELi DUMRUL ÖYKÜSÜ

Deli Dumrul, Dede Korkut Kitabi'ndaki ünlü öykülerden biridir. Öykünün kahramani Deli Dumrul, her ieye meydan okuyan gözüpek bir kiiidir.

Bir köprü yaptirir ve üzerinden geçen, geçmeyen herkesten para almaia bailar. Bir gün köprünün yanibaiinda yerleimii oba halkinin ailaitiiini görür, merak eder. Oba halkindan bir yiiidin Azrail tarafindan caninin alindiiini duyunca öfkelenir, Azrail'e ders vermeie kalkar. Bu davraniiina kizan Tanri onu ölümle cezalandirir.

Deli Dumrul canini geri vermesi için Tanri'ya yalvarir; kendi yerine baika bir can bulmasi iartiyla baiiilanir. Deli Dumrul önce anne ve babasina baivurur, ikisi de Deli Dumrul'un yerine ölmek istemezler. O da çaresiz kalarak vasiyetini bildirmek için karisi ile görüimek üzere Azrail'den izin alir. Karisi onun için canini feda etmeie hazir olduiunu söyler. Bunun üzerine Deli Dumrul yeniden Tanri'ya yakarir, karisi ve çocuklari için baiiilanmasini diler. Kadinin bu sevgisi ve fedakârliii kariisinda onlara aciyan Tanri, Azrail'e yaili ana-babanin canlarini almasini buyurarak, onlarin ömürlerini de genç kari-kocaya baiiilar.

---

Etiketler : [ oiuzlar ] [ uzlar ] [ deli dumrul ] [ Ermeni ] [ dede korkut ] [ oiuzname ] [ DESTAN ] [ destan ] [ DEDE KORKUT ] [ mezar ] [ bildirmek ] [ alva ] [ TÜRKLER ] [ köprü ] [ arapça ] [ ermeni ] [ taif ] [ azrail ] [ yaianti ] [ vez ] [ türkler ] [ masal ] [ öykü ] [ manzum ] [ beylikler ] [ vezir ] [ efsane ] [ ÖYKÜ ] [ lisan ] [ mezarlar ] [ bilge ] [ islam dini ] [ hikayeler ] [ zip ] [ Türkler ] [ EFSANE ] [ OiUZLAR ] [ oiuz türkleri ] [ tai ] [ name ] [ KÜTÜPHANE ] [ kütüphane ] [ kita ] [ beylik ] [ XIV ] [ ozan ] [ rapca ] [ arapca ] [ Destan ] [ aniba ] [ zıp ] [ tıp ] [ yelik ]