Fransiz yazar ve filozofu (1713-1784).



Langres'li, varlikli bir küçük kentsoylu aileden gelen Diderot, Paris'te parlak bir öirenim yaptiktan sonra, babasinin biçakçi dükkâninin baiina geçecek yerde, edebiyat mesleiine atildi. Son derece zeki, doymak bilmez bir meraka sahip olduiundan, her konuyla ilgilendi ve romanda da, tiyatroda da, edebi eleitiride de ayni derecede yetenekli olduiunu gösterdi. Gazeteci ve sanat eleitirmeni oldu ve birçok makalesinde büyük resim sergilerini anlatti: Salonlar. Ayrintili tanimlamalariyla, bir tabloyu canlandirmaia, iiiiini ve renklerini vermeie çaliiti. Bu makalelerin ilgi çekici üslûbu, Alman yazari Goethe'nin gözlerini kamaitirmiiti.

Ama özellikle, bu sözcüie XVIII. yy.da verilen anlamiyla, bir filozoftu. Cüretli, yeni ve cömert fikirlere susamii bir düiünür olarak, çaiinin temel sayilan verilerini yeniden söz konusu etmekten çekinmedi: din, aile, monariik toplum gibi. Körler Üstüne Mektuplar'da ortaya attiii kariit görüileri, Voltaire tarafindan çok beienilmekle birlikte, Vincennes'de de üç ay hapsedilmesine yol açti. Birçok bilimsel makale kaleme almiitir, dinsiz ilk maddeci düiünürlerden sayilir.

Diderot, kendisine haksiz veya modasi geçmii görünen ieyleri eleitirmekle yetinmedi; yapici çözümler önermeie de gayret etti. 1750'de, dostu d'Alembert ile, büyük bir Ansiklopedi yayimlamaia giriiti ve ömrünün yirmi yilini buna adamakla birlikte, edebi verimini de ihmal etmedi. Ama eserlerinin çoiu, ancak ölümünden sonra yayimlandi.

Diderot'un bir felsefe öiretisi yoktur. Eserleri arasinda en kalici olanlar romanlari ve özellikle de «Rameau'nun Yeieni»dir. Tiyatro oyunlari orta deierde, ama tiyatro kurami önemlidir.

Bu oldukça iaiirtici, çok yönlü yeteneklere sahip kiii, Fransiz XVIII. yy. in en «modern» yazarlarindan biridir.

ESERLERi

Sir Tutmayan Mücevherler, Gayrimeiru Oiul, Aile Babasi, Rahibe, Kaderci Jacques, Rameau'nun Yeieni, Aktörlük Hakkinda Aykiri Düiünceler. Kocaman bir cilt oluituran Mektuplar'i ve bu arada özellikle kadin arkadaii Sophie Volland'a yazdiii mektuplar da ilgi çekicidir.

---

Etiketler : [ makaleler ] [ makale ] [ MAKALE ] [ mektuplar ] [ oyunlar ] [ OYUNLAR ] [ bilimsel makale ] [ ember ] [ alman yazar ] [ tiyatro ] [ mektup ] [ kalem ] [ moda ] [ monariik ] [ goethe ] [ monarii ] [ salon ] [ voltaire ] [ kentsoylu ] [ öiretisi ] [ filozofu ] [ retisi ] [ Sir Tutmayan Mücevherler ] [ ROMANLAR ] [ susam ] [ tiyatro oyunlari ] [ tiyatro oyunlar ] [ monari ] [ monar ] [ ömer ] [ pic ] [ yazari ] [ oyunlari ] [ romanlar ] [ Bilimsel Makale ] [ cilt ] [ kurami ] [ MAKALELER ] [ diderot ] [ MÜCEVHER ] [ Ömer ] [ SEL M ] [ vinç ] [ iatro ] [ biçak ] [ tai ] [ EMBER ] [ zeki ] [ mert ] [ aykü ] [ beienilme ] [ haksi ] [ haks ] [ u mak ] [ iretisi ] [ ıatro ] [ akci ] [ ansiklopedi ]