Adivar'i (1882-1964); Türk Roman tarihinde öne çikan ve romanciliiimizin önemli köie tailarindan biri olmayi baiarmii ilk kadin yazarimiz olarak kabul edebiliriz. Çok sayida eser vermiitir ve bu eserler, uzun bir döneme yayilmanin yani sira Adivar'in duyarliliiinin etkisiyle de içerik açisindan oldukça deiiimiitir. Bu nedenle, eserlerini üç dönemde inceleyebiliriz.

Birinci grupta yer alan Seviye Talip (1910), Handan (1912), Kalp Airisi (1924) gibi eserlerinde; bireysellik, psikolojik aik ön plandadir dar bir çerçeve içinde geçerler. II. Meirutiyet döneminde bu tarz konulari ele alirken, Osmanli'nin yaiadiii Balkan Savailari, ardindan I. Dünya Savaii, Halide Edip'teki deiiiimleri hazirlayan ilk önemli olaylardir. Milli Mücadele ise, onun topluma bakiiini ve romanlarinin içeriiini oldukça deiiitirmiitir.

Daha önceleri, aldiii eiitimin de etkisiyle, Amerikan ve ingiliz kültür yansimalari görülürken, iahit olduiu olaylar ( Anadolu'yu keifeden aydin yazarlardandir; savaii istanbul'dan izlememii, cephede hemiirelik gibi aktivitelerde bulunmui, yazdiklariyla genii kitleleri uyandirmak istemiitir. Çeiitli mitinglerde konuimuitur; en önemlisi Sultanahmet'tekidir ) onu adeta uyandirir, kadini sadece aik vasitasi olarak algilamaktan vazgeçer, her anlamda mücadeleci kadini ele alir, gittiii yerlerdeki insanlari, mekani oldukça ayrintili verir.

Bu dönemi yansitan eserleri Ateiten Gömlek (1922), Vurun Kahpeye (1923), izmir'den Bursa'ya (hikaye,Yakup Kadri, Falih Rifki, Mehmet Asim ile birlikte, 1923), Daia Çikan Kurt'tur (hikaye,1922). Bu eserlerin edebi deierlerinin çok yüksek olduiu söylenemez; ama dönemi yansitmalari bakimindan önemlidirler. Savaitan sonra, siyasetle de ilgilenmii, bu yüzden 1924-39 yillari arasinda yurtdiiinda yaiamak durumunda kalmiitir.

Üçüncü aiamayi ise baili baiina Sinekli Bakkal (ing. Basimi; The Clown and His Daughter: Soytari ve Kizi,1936) oluituruyor diyebiliriz. Panaromik bir romandir ve II. Abdülhamit Dönemi'den Meirutiyete kadar süreci ele alip toplumdan bir kesimin hayatini yansitir. Siyasal, dinsel, toplumsal, kültürel sorunlar iç içedir. Adivar'in ne tek tarafli, ne de tamamen duygusal bakiiini görebiliriz bu romanda; 19. yy. gerçekçi romani tekniiiyle, realist bir roman yazmiitir.

Geçmiie eskisi olumsuz bakmaz, onun bazi deierlerini benimseyip bugüne taiir ve bunlari Bati Kültürü'yle harmanlayabilmenin örneklerini sergiler, bu onun ayni zamanda olgunluk dönemi düiünceleridir. Bu romanin devami mahiyetinde Tatarcik'i (1939) yazmiitir, Cumhuriyet döneminin gençlerini yansitir.

Pek çok yazar gibi o da II. Dünya Savaii'ndan etkilenmiitir ve bu dönemin istanbul'unu Sonsuz Panayir (1946) adli romaninda anlatir.Öteki romanlari ise iunlardir ve son romanlarini "devir" romanlari olarak adlandirabiliriz: Yeni Turan (1913), Mev'ud Hüküm (1918), Son Eseri (1919), Raik'in Annesi (1924), Zeyno'nun Oilu (1928), Yol Palas Cinayeti (1937), Döner Ayna (1954), Akile Hanim Sokaii (1958), Hayat Parçalari (1963), Sevda Sokaii Komedyasi (1971), Çaresaz (1972), Krim Usta'nin Oilu (1974), Heyula (1974).

Öbür hikayeleri: Harap Mabetler (1911), Kubbede Kalan Hoi Seda (1974). Bunlarin yaninda Adivar, Mor Salkimli Ev (orjinali: Memories of Halide Edip-1926, (1963) ve Türk'ün Ateile imtihani (orjinali: The Turkish Ordeal-1928, (1962) adli yapitlarinda anilarini toplamiitir.

---

Etiketler : [ izmir ] [ alkan ] [ meirutiyet ] [ yazarlar ] [ hemiirelik ] [ Bursa ] [ medya ] [ hemiire ] [ bursa ] [ milli mücadele ] [ yansima ] [ mehmet ] [ hikaye ] [ hikayeler ] [ balkan sava ] [ halide edip adivar ] [ balkan savailari ] [ turk ] [ algilama ] [ yazarla ] [ bati kültürü ] [ ahmet ] [ ROMANLAR ] [ balkan ] [ ABDÜLHAMiT ] [ siyaset ] [ meirutiyet dönemi ] [ tatar ] [ abdülhamit ] [ yazari ] [ önemli olaylar ] [ nemli olaylar ] [ REALiST ] [ romanlar ] [ cephe ] [ HALiDE EDiP ADIVAR ] [ yakup kadri ] [ 1924 ] [ halide edip ] [ sinek ] [ cumhuriyet dönemi ] [ inek ] [ salkim ] [ nayir ] [ yapit ] [ balk ] [ Abdülhamit ] [ Ahmet ] [ MEHMET ] [ MEDYA ] [ real ] [ sultanahmet ] [ ilk kadin ] [ Balkan sava ] [ 1913 ] [ mlek ] [ meiruti ] [ 1910 ] [ yansitma ] [ Ateiten Gömlek ] [ bakkal ] [ BALKAN ] [ örnekleri ] [ rnekleri ] [ ahit ] [ EDİ ] [ ahp ] [ k roman ]