Oksijen ile birlikte, havayi oluituran gaz. 100 litre havada 78 litre azot bulunur. Azot sözcüiü Yunanca'dan gelir ve cansiz demektir. Gerçekten de eskiden bu gazin canlilara yarari olmadiiina inanilirdi. Gerçi yalniz oksijenin solunuma katildiii doirudur ve bir azot atmosferinde yaiayamayiz. Ama azot, yararsiz olmaktan uzaktir. Çünkü bedenimiz (kemikler, sinirler, kaslar) ve bitkilerin dokulari (saplari, yapraklari v.b.) en baita, içinde büyük miktarda azot bulunan proteinlerden oluiur: azot olmasa, hayat da olamazdi. insan kendisi için gerekli azotu çeiitli besin maddelerinden; sözgelimi s...

iair ve edebiyatçi (1883-1933). Birçok bilim adami ve iair yetiitirmii soylu bir Irak Türk ailesinin çocuiudur. 1885'te Baidat'tan istanbul'a gelerek Galatasaray Lisesi'ne girdi (o zaman Galatasaray Sultanisi deniyordu). Okulda hayli yabancilik çekti. içe dönük ve hayalci bir çocuktu. Yailandikça, daha da duyarli ve alingan oldu. ilk iiirlerini okul siralarinda yayimladi (1901). Galatasaray'i 1907'de bitirdi. Önce Reji idaresi'nde çaliiti. Sonra Fransizca öiretmeni olarak izmir'e gitti. Bir süre sonra istanbul'a döndü ve Maliye Bakanliii çevirmeni oldu. Bu arada Birinci Dünya Savaii'na ka...

Türk iairi ve tiyatro yazari (1909). Sinop'ta dünyaya gelen Ahmet Muhip Dranas Ankara Erkek Lisesi'ni bitirdikten sonra çeiitli iilerde çaliiti. Bir süre hukuk ve edebiyat fakültelerinde okuduysa da tamamlamadi. Halkevleri Kültür ve Sanat Yayinlan yönetmeni (1938-1942), Çocuk Esirgeme Kurumu yayin müdürü (1946) ve baikani (1957) oldu. ii Bankasi yönetim kurulu üyeliiinde bulundu. Dranas'in liseyi bitirdiii 1930'lardan bailayarak iiirleri Varlik, Ülkü, Çiiir, Yücel, iadirvan v.b. çeiitli sanat dergilerinde çikti. Bütün iiirleri iiirler adi altinda bir kitap halinde yayimlandi (1974). Ayric...

Yazar, gazeteci ve besteci (1865-1932). Posta memurlarindan Bahaeddin Efendinin oiludur. Mahalle okulundan sonra girdiii Dârüiiafaka Lisesi'ni 1883'te birincilikle bitirdi. Posta-Telgraf idaresi'nde memur oldu. Memurluiun yani sira Fransizcaidan çeviriler yapiyor, bunlar gazetelerde yayimlaniyordu. Önce Tercümani Hakikat gazetesinde yazarliia bailadi. 1927'de milletvekili oluncaya kadar bütün ömrü gazetecilikle geçti. TAM BiR HALK YAZARI Ahmet Rasim gazete yazilarindan baika okul kitaplari, halk için öiretici, eiitici kitaplar da yazdi. Mizah yazilari, fikralari ve anilan ile genii ok...

Fransiz yazari (1802-1870). Santa-Domingo Adasi'ndan bir melezin oilu olan Alexandre Dumas, Villers-Cotterets'de doidu. Portrelerinden, iriyari, sailik dolu, gözlerinden zekâ fiikiran, neieli bir adam olduiu anlaiiliyor. Hayati ve eserleri de bu portrelere tipatip uymaktadir. Üç Silâhiörler (1844) ile onun devami olan Yirmi Yil Sonra (1845) ve Bragelonne Vikontu'nu (1850) herkes bilir. Ama Dumas'in 300 kadar romana ve tiyatro oyununa imzasini attiiini bilmeyen çoktur. Çünkü doianin bu güçlü yaratiii, kurumak bilmeyen bir hayal gücüne sahipti ve konularini aldiii tarih, tam ona uygun bir a...

Fransiz yazari (1840-1897). Alphonse Daudet, Nimes'de bir tüccar ailenin çocuiuydu. Oldukça avare bir gençlik döneminden sonra ailenin iflâsi üzerine on bei yaiinda öirenimini yarida birakmak zorunda kaldi. Paris'te kendi halinde bir gazeteci olan aiabeyi Ernest'in yanina gitti. Ertesi yil (1858), yayimladiii bir iiir derlemesi. Sevdali Kadinlar, onu edebiyat çevrelerine tanitti. Asil baiariya, güneydeki gençliiinin ve baikente geliiinin hikâyesi olan Küçük iey (1868) ve özellikle Provence yöresini sade bir dille canlandiran eilendirici masallar derlemesi olan Deiirmenimden Mektuplar (1869...

Mizah ve oyun yazari (istanbul 1915). Asil adi Mehmet Nusret Nesin'dir. Yoksul büyüdü. Kuleli Askeri Lisesi'nde (1935) ve Harp Okulu'nda (1937) öirenim gördü; 1944'te askerlikten ayrildiktan sonra, gazeteciliie bailadi. Yedigün (1944), Karagöz (1945) dergilerinde ve Tan gazetesinde (1945) fikra yazarliii yapti. iiir denemeleri ve gerçekçi küçük hikâyelerle edebiyat dünyasina girdi; Sabahattin Ali ile birlikte çikardiii Markopaia dergisinde (1946) yayimlanan mizah hikayeleriyle adini duyurdu. Siyasal eleitirinin aiirlik kazandiii hikâyeleri yüzünden mahkûm edilerek bir süre yazi hayatindan ...

Ünlü divan iairi (1526-1600). Kendi divaninda yer alan bir minyatüre göre iair Baki. Divan-i Baki» Seyit Ali el-Bursavi tarafindan kopya edilmiitir (XVI. yy.). Türk ve islâm Eserleri Müzesi, istanbul. Türk divan edebiyatinin büyük iairlerinden biridir. Kanuni Sultan Süleyman devrinde istanbul'da doidu. Asil adi Abdülbaki Mahmut'tur. Babasi Fatih Camii müezzinlerinden Mehmet Efendi'dir. Babasi onu saraç çirakliiina verdi. Ama Baki bu iite çok kalmadan medreseye girerek okumaia bailadi. Yirmi yaiina gelmeden istanbul'un çok beienilen genç iairlerinden biri olarak ün yapti. "Doiu Seferi'nde...

Fransiz yazari (1799-1850). 1799 yilinda Tours iehrinde doian Honore, 1815'te ailesiyle birlikte Paris'e geldi. Annesi ve babasi oiullarinin noter olmasini istiyorlardi, ama onun gözü yükseklerdeydi, yazar olmayi ve büyük paralar kazanmayi hayal ediyordu. Balzac beceriksiz birkaç edebiyat denemesinden sonra, baiarisizlikla sonuçlanan iilere giriiip borçlandi. Sürekli para sikintisinin baskisiyla ve büyük bir coikuyla roman üstüne roman yazmaia koyuldu. Hep evine kapanir, pek seyrek diiari çikardi. Akiam altida yatar, kendisini geceyarisi uyandirmalarini tembih eder ve ertesi akiama kadar d...

Alman oyun yazari (1898-1956). Brecht Augsburg'da doidu, 1918 sonrasinin yenik Almanya'sinda yaiadi: ekonomik bunalim, para deierinin düiüiü, iisizlik ve toplumsal adaletsizlikler, kanli ayaklanma giriiimleri onun, siyasal yönünü çizmesine etken olacak ve ona sanat yönünden esin kaynaii sailayacakti. 1928'de Brecht, Üç Kuruiluk Opera (müzik. Kurt Weill) adli tiyatro oyunuyla büyük bir ün yapti; bu oyunda da, öteki eserlerinde olduiu gibi, konuimalara iarkilar kariiiyordu. Ama 1933'te, Nazi rejimine düiman olduiundan ülkeden kovuldu. Ancak Hitler'in düimesinden sonra Almanya'ya dönebilecekt...

Son Osmanli dönemi iairlerinden (1870-1934). Cenap iahabettin, Edebiyati Cedide akiminin en önemli temsilcilerinden biridir. Manastir'da doidu. istanbul'a gelip Rüitiye'de okuduktan sonra Tibbiye'ye girdi. Hekim olunca Paris'e gönderildi. Dönüiünde gene edebiyatla uiraimaia, o zamanin ünlü dergisi Serveti-fünun'da iiirler, edebiyat yazilari yayimlamaya koyuldu. Serveti-fünun istibdat idaresi'nce susturulunca o da bir süre susmak zorunda kaldi. 1908 Meirutiyet Devrimi'nden sonra gazeteciliie bailadi. Arada bir iiirler de yaziyordu. SANATI VE KiiiLiii Cenap iahabettin edebiyat dünyasin...

XVII. yy.a ait ünlü bir ispanyol romaninin traji-komik kahramani. Don Kiiot, kendisi gibi kadidi çikmii ati Rosinante'ye binmii, iövalyelik serüvenlerine doiru yola koyuluyor. Uzaktan, eieiinin sirtinda onu izleyen Sanio Panza geliyor. Daumier'nin tablosu Berlin Müzesi. XVII. yy.da yaiayan küçük bir ispanyol kiiizadesi, çok fazla iövalye kitabi okuduiu için aslinda bir handa hizmetçi olan soylu sevgilisi Dulcinea'nm onuruna, «gezgin iövalye» olmayi kafasina koymuitur. Bunun üzerine, sakin hayatini birakir, yaili, siska ati Rosinante'ye atladiii gibi, dullarla yetimlerin, kendilerini sav...

Fransiz oyun yazari (1606-1684). Normandiyali soylu bir aileden yetiien ve Louis XIII ile Louis XIV'ün hükümdarliii zamaninda yaiayan Pierre Corneille'in, büyük bir tiyatro yazari olmasi için koiullari pek de elveriili deiildi. Babasi gibi avukatliii seçmii, fakat çekingenliii yüzünden mesleiinde pek baiarili olamamiiti. Oysa genç Corneille'in edebiyata büyük tutkusu vardi ve sadece zevk için kendi kendine iiirler yaziyordu; nihayet 1636'da, Le Cid adli manzum trajedisini oynatmayi baiardi: eser olaianüstü ilgi görmüi, büyük baiari kazanmiiti. O tarihte ispanyol saldirilarini püskürten v...

italyan ozani (1265-1321). Floransali küçük bir soylu aileden gelen Dante, sadece italyanca'nin birinci ve en büyük iairi deiil (ondan önce Latince yazilirdi), ayni zamanda bir filozof, bir ilâhiyatçi, etkili bir politikaci ve papalarla krallara karii çikmii, coikun bir kalem tartiimacisi idi. Gezici ozanlar gibi Dante de zarif bir aiktan esinlenmii: eserini sevdiii kadin olan Beatrice'ye adamiitir. iövalyelik idealinin ve törelerinin büyüsüne kapilan Dante, güzelliiin ve doirunun arayicisidir. Aik duygusu onda felsefi ahlâk ve din konularinda araitirmaya dönüimüitür. Yazar, gerçek bir «...

Oiuz Türklerinin destansi öykülerinin ilk anlaticisi ve bu öykülerin kahramani olan efsanevi ozan. Dede Korkut'un yaiami hakkindaki bilgiler söylentilere dayanir. Dede Korkut Kitabi'nda, Oiuzname metinlerinde ve bazi tarih kaynaklarinda Dede Korkut, "Oiuzlarin kendisinden akil daniitiklari, gelecekten haber verdiiine inandiklari, kopuz çalarak bilgece sözler söyleyen, kendisi de bilge bir kiiidir. Oiuz Han'a vezirlik yaptiii, Hz. Muhammet'e elçi olarak gönderildiii ve Oiuzlar arasinda islâm dinini yaydiii da bu söylentiler arasinda yer alir. Korkut Ata adiyla da anilan Dede Korkut, efsaney...

ingiliz romancisi 41812-1870). Charles Dickens Londra'ya geldiiinde on iki yaiindaydi, orada bir cila fabrikasinda çaliimak zorunda kaldi, çünkü babasi büyük bir para sikintisi içindeydi. O zaman açliii da, yoksulluiu da, sanayi çaiinin bailangicinda, iiçilerin çetin hayat koiullarini da tanidi: bu konular eserlerinde sürekli olarak iilenecektir. Bununla birlikte, gazetecilik öirenmeie de zaman bulabildi ve ilk skeçlerini hiciv dergilerinde yayimladi. Sonra yazar olan Dickens, Mister Pickvoick gibi garip ve ilgi çekici bir kiii yaratti, Oliver Twist'in ve Nicholas Nickleby'nin serüvenler...

Fransiz yazar ve filozofu (1713-1784). Langres'li, varlikli bir küçük kentsoylu aileden gelen Diderot, Paris'te parlak bir öirenim yaptiktan sonra, babasinin biçakçi dükkâninin baiina geçecek yerde, edebiyat mesleiine atildi. Son derece zeki, doymak bilmez bir meraka sahip olduiundan, her konuyla ilgilendi ve romanda da, tiyatroda da, edebi eleitiride de ayni derecede yetenekli olduiunu gösterdi. Gazeteci ve sanat eleitirmeni oldu ve birçok makalesinde büyük resim sergilerini anlatti: Salonlar. Ayrintili tanimlamalariyla, bir tabloyu canlandirmaia, iiiiini ve renklerini vermeie çaliiti. Bu ...

Nefret ettiii, ayyai, kaba ve cimri bir doktorun oilu olan Dostoyevski, Moskova'da doimui ve ömür boyu gerek vücutça, gerek ruhça istirap çekmiiti. Sik sik, iiddetli sinir nö­betleri geçirir, vicdani onu rahat bi­rakmaz (kendini, iilediiini sandiii ci­nayetlerden sorumlu tutarak), Hiristiyan inancinin sorunlariyla tasalanir ve sorardi: Tanri var mii Aiiri duyarlikta, gururlu ve öfkeli, yapayalniz, yoksulluk içinde yaiadi, îlk romani olan insanciklar'in ka­zandiii baiariya raimen, borçtan kur­tulamadi. Düi kirikliiina uiramii, buruklaimii olarak genç, ilerici ay­dinlarla iliiki kurdu. Çarlik ...

istiklâl Marii'nin iairi (1873-1936). istanbul'da doidu; Fatih'te Mahal­le Mektebi'nde ve Rüitiye'de okudu. Siyasal Bilgiler Okulu'na (Mülkiye) devam ederken babasini kaybedince geçim sikintisina düitü. Bunun üzerine parasiz yatili bir okul olan Halkali Baytar Mektebi Âlisi'ne (Yüksek Veteriner Okulu) girdi. Bu okulu bitirdiiinde 20 yaiindaydi. Mehmet Âkif daha çocukken, babasindan Arapça ve Fatih Camii baiimamindan da Kur'an dersleri almiiti. Akif, Baytar Umum Müdürlüiü'nde müfettii yardimciliii görevi aldi ve görev dolayisiyla Anadolu, Rumeli ve Arabistan'da birkaç yil dolaiti. Bu arada z...

Fransiz yazari ve filozofu (1712-1778). Fransiz asilli bir Protestan aile­den gelen Rousseau, Cenevre'de doidu. Annesi onu doiururken ölmüitü; babasi tarafindan terk edilince de, serüven dolu bir hayat sürdükten sonra Madame de Warens'in himayesine girdi ve o zaman Katolik oldu. 1740'ta Paris'e gitti, Voltaire, Rameau ve Diderot ile taniiti, bu ün­lü kiiiler, bu kendine özgü gençle ilgilendiler. 1750'de ilimler ve Sanatlar Hakkinda Nutuk ile ansizin ün kazaniverdi. 1755'te, insanlar Arasindaki Eiitsizliiin Kaynaii Üzerine Nutuk'u yayimladi. Coikulu ve idealist bir yaradiliia sahip olan R...

Ahmet Hamdi Tanpinar, 23 Haziran 1901 tarihinde istanbul'da doidu. istanbul'da Ravaz-i Maarif ibtidaisi'nde, Sinop ve Siirt Rüidiyeleri'nde, Vefa, Kerkük ve Antalya Sultanileri'nde öirenim gördü. Baytar Mektebi'ni birakarak girdiii istanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi'nden 1923 yilinda mezun oldu. Erzurum, Konya ve Ankara Liseleri'yle, Gazi Eiitim Enstitüsü ve Güzel Sanatlar Akademisi'nde edebiyat öiretmenliii yapti. Ayni akademide estetik ve sanat tarihi dersleri verdi (1932 - 1939). 1939 yilinda istanbul Üniversitesi'ne Yeni Türk Edebiyati Profesörü olarak atandi. Marai Milletvekili ...

(1902-1995) Sanat Tarihçisi uzmanliii Müzikoloji. istanbul doiumlu olan Cevad Memduh Altar, Niiantaii Sultanisi'ni bitirdi. 1922-1927 yillari arasinda Leipzig Konservatuari'nda keman ve viyola eiitimi gördü. 1927 yilinda Ankara Musiki Muallim Mektebi'nde teori öiretmeni olarak görev aldi. Prof. Dr. Johannes Merkel'in "Harmonielehre" (Armoni) ve "Kontrappunkt" (Kontrpuan) adli eserlerini Türkçe'ye kazandirdi. 1932'de "Goethe, Musiki Hayati" adli ilk eserini verdi. 1993'de Zeynep iksen'le evlendi ve 3 çocuk sahibi oldu. 1942'de Henrik Ibsen'den "Nora"(Bebeiin Evi) adli çevirisini monografik bir...

(1915-2002) iair ve yazar. istanbul'da doidu. Devlet tarafindan sosyoloji eiitimi yapmak üzere Belçika'ya gönderildi ise de 2. Dünya Savaiinin çikmasi nedeniyle yurda döndü. Milli Eiitim Bakanliii Yayin Müdürlüiünde, Ankara kitapliiinda memurluk yapti. Bazi gazetelerde çaliiti. istanbul Belediye Konservatuari tiyatro bölümünde fonetik ve diksiyon dersleri verdi. Orhan Veli ve Oktay Rifat ile beraber çikardiklari kitaptan dolayi Garip adini alan yeni iiirin ilk örneklerini verdiler. 1946'dan sonra sosyal meselelere de aiirlik vererek tiyatro ve roman türünde eserler verdi. Bazi eserleri; iiir ...

iair. Ankara'da doidu. Hukuk, sonra da iktisat fakültelerine yazildi ise de yarim birakarak yazi hayatina atildi. Tanin ve Zaman Gazetelerinde çaliiti. Düiünceyi ön plana alan ses ve iekil unsuruna fazla deier vermeyen bir iairdir. Ahenkten ve ince hayallarden uzak, iiirden ziyade vecizeye benzer eserler vermiitir. Eserleri; Dünya Kaçti Gözüme, Sen Sen Sen, Bir Kapi Önünde, Yuvarlaiin Köieleri, Yumuiakliklar Deiil, Nasilsini, Çiçekleri Yemeyin, Yalnizlik Paylaiilamaz....

(1898 istanbul, 1957 Ankara) Türk Edebiyatinda modern anlamda deneme türünde eser veren ilk eleitirmen ve yazar olarak kabul edilir. Ataç 4000'nin üzerinde yazi yazmii ve onlarca kitabi da Türkçe'ye kazandirmiitir. Asil adi Ali Nurullah Ata'dir. Hammer'in tarihini Türkçe'ye çeviren Mehmet Ata Bey'in oilu, milletvekilliii ve gazete yazarliii ile bilinen Galip Ataç'in da kardeiidir. ilkokuldan sonra Galatasaray Lisesi'ne bailadi (1909-1913). Dördüncü siniftayken okuldan ayrildi. Öirenimini sürdürmek üzere isviçre'nin Cenevre kentine gitti. Babasinin ölümü üstüne Türkiye'ye geri döndü. Ataç, dev...

Yusuf Ziya, 75 yildir aramizda olan, Cumhuriyet tarihimizin neredeyse bütün dönemlerini; aizindan dinleyip, kaleminden okuyabileceiimiz canli bir iahittir. Onun bu samimiyeti eserlerine de yansimiitir; insandan ve yaiamdan uzak, sürreal anlatimlari kullanmaz. Ziya'nin 'yazin'i, bir amaçtan ziyade araç olarak gördüiünü söyleyebiliriz. O, toplumcu gerçekçi yazarlarimiz arasinda yer alir. 1927 yilinda Yozgat'in bir köyünde doimui;hayatiyla ilgili belirtmeden geçemeyeceiimiz anekdotlar var; çünkü bunlarin yazarimizin insana, topluma bakiiindaki etkenlerin temel basamaklari: Çocukluk dönemi oldukç...

1931 yilinda Erzincanida doidu. Siyasal Bilgiler Fakültesiini bitirdi (1954), Maliye Bakanliii'nda müfettii muavini ve müfettii olarak çaliiti. 1965ite istifa ettiyse de 1972ide Ankaraida yine ayni iie döndü. Bir ara istanbulida, Darphane Müdürlüiü yapti. ilk iiiri, Mülkiye Dergisi'nde (Ankara, 8 Ocak 1953) çikan Cemal Süreya, buluilari ve söyleyii biçimiyle, ikinci Yeni iiiri'nin karanliiini giderdi; gelenekten yenilik yaratti; zarif, pariltili iiirler yazdi. Kendi adiyla ya da Osman Mazlum imzasiyla, iiir üzerine yazilari, eleitirileri de aranan yazilar oldu. Aylik Papirüs Dergisi'ni üç ke...

(1660-1731) ingiliz romanci ve gazeteci. Robinson Crusoe adli eseriyle taninir. Din eiitimi gördü. Yayinladiii broiürlerinden dolayi 2 yil hapis yatti. Robinson Crusoe'yu 60 yai dolaylarinda yazdi. Defoe'ya büyük ün kazandiran bu eserde, Robinson Crusoe'nun, bindiii gemi batinca issiz bir adaya çikarak orada 28 yil tek baiina yaiama mücadelesi veriiini ve kendisine güvenen kiiinin her güçlüiü yeneceiini anlatir. Eser birçok defa Türkçe'ye de çevrilmiitir....

(1895-1952) Fransiz iair. Gençliiinde yakalandiii bir hastalik yüzünden öirenimini tamamlayamadi. 1.Dünya Savaii'na katildi. Savaitan sonra Jean Paulhan, Andre Breton, Louis Aragon ve Philippe Soupault ile taniiti, Dadaciliiin belli baili temsilcileri arasina girdi. Uzak Doiu'da yaptiii geziden dönünce yayimladiii iiir kitaplariyla sürrealistlerin, en ince iairi olarak tanindi. ispanyol iç savaii'ndan sonra sürrealizimden uzaklaiti. Ülkesinin iigal edilmesi üzerine 1942'de Fransiz direnii hareketine katildi ve Louis Aragon'la birlikte, Fransiz Komünist Partisi'ne girdi. iiirleri Türkçe'ye de ...

(MÖ.480-MÖ.406) Eski yunan trajedi yazari. Edebiyatin yanisira, felsefeyle de ilgilendi. Tiyatro sanatina gerek konu gerekse dekor ve sahne düzeni bakimindan yenilikler getirdi, kadin rollerine önem verdi ve aski iiledi. 92 eserinden zamanimiza 17'si ulaiti. Türkçe'ye çevrilen bailica eserleri: Alkestis, Helene, Herakles, iphigenia Auslis'te, Bakkhalar....

Asil adi Dervii Mehmed Zillî olan Evliya Çelebi'dir 1611 yilinda istanbul Unkapani'nda doidu. Babasi Dervii Mehmed Zillî, sarayda kuyumcubaiiydi. Evliya Çelebi'nin ailesi Kütahya'dan gelip istanbul'un Unkapani yöresine yerleimiiti. ilköirenimini özel olarak gördükten sonra bir süre medresede okudu, babasindan tezhip, hat ve nakii öirendi. Musiki ile ilgilendi. Kuran'i ezberleyerek "hafiz" oldu. Enderuna alindi, dayisi Melek Ahmed Paia'nin araciliiiyla Sultan IV. Murad'in hizmetine girdi. Evliya Çelebi Seyahatnameinin giriiinde seyahate duyduiu ilgiyi anlatirken bir gece rüyasinda Sevgili Peyg...

(1915-1986) Yazar istanbul'da dogdu. Taner, hikaye ve tiyatro eserleri, makaleler ve fikralar yazdi. Hikayelerinde genellikle büyük iehirlerdeki yozlaimii tipleri, züppleleri, iki yüzlüleri anlatir. Canli neieli ve nükteli üslubu vardir. Tiyatro ve hikayelerinde gözleme dayali hikaye ve tiyatrolarinda mizah ve hiciv havasi hakimdir. Hikayeleri; Yaiasin demokrasi, Sancho'nun sabah yürüyüiü. Oyunlari; Diiaridakiler, Fazilet Eczanesi, Keianli Ali Destani....

Adivar'i (1882-1964); Türk Roman tarihinde öne çikan ve romanciliiimizin önemli köie tailarindan biri olmayi baiarmii ilk kadin yazarimiz olarak kabul edebiliriz. Çok sayida eser vermiitir ve bu eserler, uzun bir döneme yayilmanin yani sira Adivar'in duyarliliiinin etkisiyle de içerik açisindan oldukça deiiimiitir. Bu nedenle, eserlerini üç dönemde inceleyebiliriz. Birinci grupta yer alan Seviye Talip (1910), Handan (1912), Kalp Airisi (1924) gibi eserlerinde; bireysellik, psikolojik aik ön plandadir dar bir çerçeve içinde geçerler. II. Meirutiyet döneminde bu tarz konulari ele alirken, Osman...

Türkiye Türkçesiinin çok deierli ve en önemli sözlüklerinden birisi James Redhouse tarafindan hazirlanan eserdir. Redhouse Sözlüiü olarak bilinen bu sözlük, aslinda Türkçe-ingilizce bir sözlük olmakla beraber, Türkçeinin kelime haznesi içindeki bütün unsurlar dikkate alinarak hazirlandiii ve hemen hemen bütün kelimeleri içerdiii için önem taiimaktadir. Ayrica, Osmanlicaiya ait çok zor bulunabilen birçok yerel deyimi ifade etmesi ve tarihi tabirleri içermesi açisindan da deierlidir. Bu açidan, uzun süre bu esere denk bir yapit ortaya çikarilamamiitir. Ancak, daha sonralari hazirlanan iemseddin...

(1899-1972) Japon romanci. Tokyo imparatorlik üniversitesini bitirdi. Lise yillarinda arkadailariyla edebiyat dergisi çikardi. Küçük yaita anne, baba ve yakinlarini yitirmesinin duygulari eserlerine yansimiitir. (1925) yayinlanan izu no odoriko (Balerin izu)romaniyla ünlendi. Avrupa'yi gezdi. 1959'da Frankfurt'ta Goethe madalyasini aldi. 1968'de de Nobel Edebiyat Ödülü'nü kazandi. Hava gaziyla intihar etti. Kavabata, eserlerini konusunu orta sinif insanlarin hayatindan almiitir. Baizi eserleri (Türkçeye çevrilmii); Karlar Ülkesi, Bir Beyaz Turna-izu Dansözü, Kiyoto....

(1622-1673) Fransiz oyun yazaridir. Asil adi Jean-Babtiste Poquelin'dir. Celermont Koleji'ndeki öirenimini sirasinda Yunan ve Latin yazarlarini okudu. 1643'de illustre-Theatre topluluiunu kurdu. 1646'da topluluiu daiildi. 1645-1658 arasi gezici bir tiyatro topluluiu kurarak tairada temsiller verdi. Bu süre içinde oyuncu, oyun yazari ve tiyatro yöneticisi olarak kendisini yetiitirdi. Paris'in toplum hayatini yergici bir dille anlatan Moliere, dönemin ahlak anlayiiini, iki yüzlülükleri sergiledi. Fransiz toplumundaki tipleri, töreleri ve kurumlari kendi tabii çevresi içinde iiledi. Eski Yunan d...

(1533-1592) Fransiz yazar. Hukuk okudu. Bordeaux parlamentosunda daniiman iken 1570'de görevinden ayrilarak iatosuna çekildi. 1572'de ünlü Denemeler adli eserine bailadi; bu eseri yazmayi ömrü boyunca sürdürdü. 1581-1585 arasinda Bordeaux belediye baikanliiini görevini yürüttü. Montaigne deneme türünün ustasidir. Denemeleri uzunluklari birbirinden çok farkli 107 bölümden oluiur. En ilgi çekici bölümler tutarsizlik, hirs konularidir. Eserlerinde Epikürcü bir ahlak anlayiiini sergilemiitir. Denemeler Türkçe'de de çeiitli zamanlarda yayinlanmiitir....

21 Aralik 1840'ta Tekirdai'da doidu. 2 Aralik 1888'de Sakiz Adasi'nda öldü. Asil adi Mehmed Kemal'dir. Namik adini ona iair Eiref Paia vermiitir. Babasi, II. Abdülhamid döneminde müneccimbaiilik yapmii olan Mustafa Asim Bey'dir. Annesini küçük yaiinda yitirince çocukluiunu dedesi Abdüllâtif Paia'nin yaninda, Rumeli ve Anadolu'nun çeiitli kentlerinde geçirdi. Bu yüzden özel öirenim gördü. Arapça ve Farsça öirendi. 18 yailarinda istanbul'a babasinin yanina döndü. 1863'te Babiali Tercüme Odasi'na kâtip olarak girdi. Dört yil çaliitiii bu görev sirasinda dönemin önemli düiünür ve sanatçilariyla t...

1902 yilinda Selanik'de doimuitur. ilköirenimini istanbul'da Göztepe Taimektep, Galatasaray Lisesi ilk bölümü (1914) ve Niiantaii Numune Mektebi'nde tamamlamii, orta öirenimi ise, Heybeliada Bahriye Mektebi'nda yapmiitir (1918). Nazim Hikmet Bahriye'yi bitirdikten sonra Hamidiye Kruvazörü'ne stajyer güverte subayi olarak verilmii, bir gece nöbetinde üiütüp zatürre olmui (1919), sailiiini kazanamayinca askerlikten çürüie çikarilmiitir (1920). Askerlikten ayrildiktan sonra, istanbul'un iigaline çok üzülen Nâzim Hikmet, Millî Mücadele'ye katilmak üzere Anadolu'ya geçmii, Bolu Lisesi'nde kisa bir...

28 iubat 1884 tarihinde Gönen'de doidu. Öirenimine Gönen'de bailayan Ömer Seyfettin, Ayancik'ta ve annesiyle birlikte geldiii istanbul'da Aksaray'daki Mekteb-i Osmaniye'ye devam etti. Eyüp'teki Baytar Rüidiyesi'ni bitirip asker çocuiu olduiu için Kuleli Askeri idadi'sine yazildi (1893). Bir müddet sonra da Edirne Askeri idadisi'ne naklolarak öirenimini burada tamamladi. Daha sonra istanbul'da Mekteb-i Harbiye'ye gelen Ömer Seyfettin, piyade mülâzimi sânisi rütbesiyle buradan mezun oldu. izmir'de Teimen (1903-1910), daha sonra da üsteimen olarak Rumeli'de görev yapti (1908-1910). Askerlik'ten...

Roman ve öyküleriyle Çaidai Türk Edebiyati'nda özgün bir yeri olan Orhan Kemal, toplumsal yaiamimizin deiiiim dönemlerini gerçekçi bir biçimde yapitlarinda dile getirmiitir. Aydinlik, gerçekçi bakiiiyla, insan-toplum iliikilerini ustalikla yansitmiitir. Asil adi Mehmet Raiit Öiütçü olan Orhan Kemal, 15 Eylül 1914ite Adanainin Ceyhan ilçesi'nde doidu. Babasi, 1920-1923 döneminde Birinci Büyük Millet Meclisi'nde milletvekilliii, 3 Mayis 1920ide Vekiller Heyetiinde Adliye Bakanliii yapan ve 26 Eylül 1930ida Adanaida Ahali Cumhuriyet Firkasiini kuran Abdülkadir Kemali Beyidir. Orhan Kemaliin o g...

1876 yilinda Bitlisiin Nurs Köyü'nde doidu. Geleneksel dini eiitim gördü. 1908ide II.Meirutiyetiin ilanindan hemen önce istanbulia geldi. Bailangiçta Jön Türklerle iyi geçindi, ama daha sonra ittihad-i Muhammediinin kuruculari arasinda yer aldi. 1909 tarihinden sonra hayatini Doiu Anadoluida sürdürdü.1911ide istanbulia döndü. I.Dünya Savaiiinda Teikilat-i Mahsusaida çaliiti.1915 ile 1917 yillari arasinda Ruslar tarafindan savai esiri olarak alindi. Savaitan sonra ülkeye döndü ve Cemiyet-i Müderrisin ve Kürt Neir-i Maarif Cemiyetiinin kuruculari arasinda yer aldi. Milli Mücadele Hareketi'ne k...

21 Haziran 1905'te Paris'te doidu. Babasi o çok küçük yaitayken öldü ve annesi de ailesinin yanina döndü. Sartre, hep örnek çocuk olarak gösterildi. La Rochelle Lisesi'ne devam etti, ama olgunluk sinavini Louis le Grand Lisesi'nde verdi. Eiitimini Ecole Normale Supérieure'de, isviçre'deki Fribourg Üniversitesi'nde ve Berlin'deki Fransiz Enstitüsü'nde sürdürdü. 1929 yilinda Simone de Beauvoir'la taniiti. Çeiitli liselerde öiretmenlik yapti. 2. Dünya Savaii sirasinda, Almanlar tarafindan hapse atildi; hapisten çiktiktan sonra Direnii Hareketi'ne katildi. "Sinekler" adli tiyatro oyunu, onun Dir...

ingiliz tiyatro yazari ve iairidir. Bir tüccarin oilu olan William Shakespeare, on sekiz vaiindayken, Anne Hathaway'le evlenip, bir süre sonra Londra'ya gitti. Önce tiyatro oyunculuiu yapip, daha sonra ünlü ''Globe'' ve ''Blackfriars'' tiyatrolarina ortak oldu. Baikalarinin yazdiii oyunlari düzelterek oyun yazarliiina ilk adimini atip, kisa süre sonra kendi oyunlarini yazmaya bailadi. Veba hastaliii çikinca Londra'dan ayrildiysa da, 1954'te dönerek, 1613'e kadar Londra'da yaiadi. Ilk uzun iiiri Venüs ile Adonis (1593), Lucretia'nin Kaçiriliii (1594) ve çok büyük bir yaratici anlatim özellikle...

(1896-1953) Taninmii bir Türk gazetecisi ve yazaridir. istanbul'da doidu. Babasi Samsun mutasarrifi Hamdi Bey'di. Anne tarafindan dedesi eski sadrazamlardan Saffet Paia'dir. Orta ve lise tahsilini Kadiköy'deki Saînt-Joseph Fransiz okulu ile Galatasaray Lisesi'nde yapti. Galatasaray Lisesi'nde tarih öiretmenliiinde bulundu. Bu kisa hizmetten sonra 1919'da yazi hayatina atildi. "inci", "Diken", "Karikatür" gibi mizah dergileri yayinladi. Kendisi de karikatür yapiyordu. Sonralari dergilerinin yönetimiyle uiraiti. Sedat Simavi devrinin en ünlü haftalik dergisi olan "Yedi Gün"ü çikarmii, böylece T...

1902 yilinda doidu. Californiaida bir irgat ailenin çocuiu olan John Steinbeck, yaiitlari gibi küçük yailarda çiftçilik yapti. Üniversitede okuyabilmek için duvarcilik, boyacilik, kapicilik, eczacilik iileri yapti. 27 yaiinda ilk romani "Altin Kadeh" i yazdi. Bu yillarda; balikçilar, serseriler ve her türden renkli kiiilerle iliikiler geliitirdi. John Steinbeckiin yapitlari, imgelerden bolca yararlanan "sanatsal" yapitlar olmaktan çok, yüzyilin baiinda önemli toplumsal deiiiimler yaianan topraklarda, toplumsal gerçekliiin, ayrintili bir gözleme dayanan, tamamiyla gerçekçi birer yansitiliiidir...

1793'te Grenoble'da doian Stendhal, 1842'de Paris'te öldü. Gençliiinde orduya katildiysa da askerlik yaiaminin kendisine göre olmadiiini anlayip Paris'e döndü. Tiyatro ve felsefeyle ilgilendi. Askerliie kisa süreli bir dönüiü oldu. Aiik olduiu bir kadinin peiinden gittiii italya'da uzun yillar kaldi ve buradayken yazi çaliimalarina bailadi. 1827'de ilk romani Armance'i yayinlatti; 1829'de "Roma'da Gezintiler", 1830'da "Kizil ile Kara" yayimlandi. Para sikintisi çektiii için devletteki görevini sürdürüyordu. Baiyapitlarindan biri olan "Parma Manastiri" ni, konsolosluk görevinden izinli olarak...

Meihur Türkçe "Mevlid" kasidesinin yazaridir. Bursa'da doidu. Kaynaklarda doium tarihine dair bir kayda rastlanmamiitir. Ancak, Süleyman Çelebi'nin Mevlid'i 60 yaiinda yazdiii ve eserin 1409 senesinde bittiii, en eski olarak bilinen nüshasinda mevcut bir beytte geçmektedir. 1422 senesinde vefat ettiii bilindiiine göre, onun 1351 senesinde doiduiu neticesi çikmaktadir. Sultan Birinci Murad Han'in vezirlerinden Ahmed Paia'nin oilu, ieyh Mahmud Efendi'nin torunudur. Mahmud Bey, 1338 senesinde Sadrazam Süleyman Paia ile Rumeli'ye sal ile geçenlerdendir. Süleyman Çelebi, Bursa'da asrinin ileri gel...

1934 yilinda Sivasiin iarkiila ilçesi'nin Yapaltin Köyü'nde doidu. imam olan babasi tarafindan 5 yaiindayken Airiinin Tutak ilçesi'nde, kendisine Arapça okutacak hocalarin yanina verildi. 8-9 yailarinda Kürt mollalarinin ve ieyhlerinin yanina birakildi. Bu arada Arapça okurken Kürtçeiyi de öirendi. Daha sonra Erzurum ve Mui'a baili köylerde Kürt ve Çerkez hocalarda eiitim gördü. Okuma-yazmayi ancak 1955-57 yillarinda askerlik yaptiii sirada öirendi. ilkokul diplomasini ise terhis olduktan sonra, diiaridan sinava girerek aldi. Bir süre istanbulida yüksek dereceli öirencilere ve hocalara islam...

Missouri'deki bir basimevinde çirak olarak çaliian on bei yaiindaki Samuel Clemens, daha o zamanlar yerel gazetelere kisa yazilar yaziyordu. Fakat bir süre sonra içinde bir maceracilik ruhu uyandi. Denizciliii öirenmek için, Mississippi Nehri'nde çaliian bir geminin tayfalari arasina katildi. Sonradan eserlerinde kullanacaii Mark Twain ("iiaret iki" anlaminda bir nehir gemiciliii terimi) adi, yazarin bu kilavuzluk döneminden kalmadir. içindeki macera tutkusu, oldukça deiiiken ve kararsiz yaradiliii, en sonunda da Ayrilik Savailari (1861) yüzünden Mark Twain, çeiitli meslekleri bir bir denedi:...

1967'de Hakkâri'de doian Yilmaz Erdoian, ilk, orta ve lise öirenimini Ankara´da tamamladi. iTÜ iniaat Mühendisliii'ni kazandi fakat aiir basan tiyatro tutkusu, eiitimini yarida birakmasina neden oldu. Tiyatroya Ferhan iensoy´un 'Nöbetçi Tiyatrosu'nda bailadi. Daha sonra Levent Kirca´nin 'Olacak O Kadar'adli televizyon programinda bai yazar olarak görev yapti. TRT´de yayinlanan 'Umut Taksi'adli diziyi yazdi ve bu dizide oyuncu olarak rol aldi. Daha sonra Türkiye´nin en büyük oyuncu kadrosuna sahip olan 'Gereii Düiünüldü'isimli oyunu yazdi; bu oyun 4 yil kapali giie oynadi. Bu oyundan sonra ti...

Yilmaz Güney, 1937 yilinda Adanaida yoksul bir ailenin çocuiu olarak dünyaya gelir. Asil adi Yilmaz Hamitoilu Pütün olan Güney, 7 yaiina kadar mutlu bir çocukluk geçirir. Bu tarihten sonra babasinin ikinci karisini almasiyla bu mutluluia gölge düimeye bailadiysa da, Güney, ilerde bu yillari sanatçiliiini borçlu olduiu yillar olarak anacaktir. Annesinin söylediii Kürtçe iarkilar ve masallar ile babasinin çaldiii saz, onu derinden etkilemiitir bu yillarda. ilkokulu iki ayri yerde okuyan Güney, ortaokul ve lise yillarinda, gazete ve gazoz saticiliii, pamuk iiçiliii, irgatlara suculuk, arabacilik...

AEMiLiUS MACER (M.Ö. 70'e doiru - i 16) Latin iairi. Verona'da doidu. Virgilius ve Ovidius'un dostuydu; Messala Corvinus tarafinda himaye edildi. Kuilar, yilanlar ve tibbi bitkiler üzerine öiretici iiirler yazdi. ALKAiOS (M.Ö. VII. yüzyil) Sappho'nun çaidaii lirik Yunan iairi. Midilli'de doidu, Aristokratlar partisindendi. Aiklarini, sevinçlerini, acilarini ve siysi kinlerini dile getirdi. Theokritos ve Horatius onu taklit ettiler; özellikle Horatius, Alkaios'un yarattiii ve alkaios vezni adi verilen vezni latin nazmina uyguladi. ALKMAN (M.Ö. VII. yüzyil) Yuna iairi. Sardeis'de doidu, Isp...

Fransiz yazari ve ozani (1802-1885). 1802 yilinda Besançon'da doian Victor Hugo, bir generalin oiluydu. Çok genç yaita birçok iiir yazdi. On bei yaiindayken Fransiz Akademisi'nin iiir yariimasinda derece aldi. Tutkulu, yüce gönüllü ve olaianüstü çaliima gücüne sahip olan Hugo, büyük ve çok yönlü bir yazardir. 1822'den sonra romantizm akimina katildi. Kisa zamanda büyük ün yapti. Yazilarinda ruh hallerine en önemli yeri veriyor, garip, olaianüstü, yabansi, duygulandirici ieylere karii büyük bir ilgi gösteriyordu. 1830'da klasikçiliiin sonunu belirten, coiturucu nitelikteki tiyatro eseri Herna...

Yeni Türk iiirinin öncüsü iair (1914-1950). Kisa yaiamina raimen Türk iiirini derinden etkilemii edebiyatçilarimizdan biridir. Ankara Gazi Lisesi'ni bitirdi (1932). Bir süre istanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümü'nde okuduktan sonra Posta idaresi'nde memur oldu (1936-1942). Millî Eiitim Bakanliii Tercüme Bürosu'nda görev yapti (1945-1947); daha sonra Yaprak dergisini yayimlamaia bailadi (1949). Kiiiliii ve Sanati iiirde ölçü ve uyak bailarindan siyrilan, konuima dilinin rahatliiina dayanan yalin anlatimli çiiirin kurucularindan olan Orhan Veli, güzel Türkçe'siyle Türk iii...

XVII. yy.da yaiadiii sanilan halk ozanidir, (1606-1679). Âiik edebiyatinin en güçlü niteliklerini taiiyan Karacaoilan, halk ozanlarinin baiinda gelir. Ne yazik ki, sözlü ve yazili gelenekten bei yüze yakin iiiri derlenmii olmasina raimen bu ozanin kimliii ve kiiiliii hakkinda hemen hiç bir bilgiye sahip deiiliz. Karacaoilan'in deyiilerini bugün de canli tutan Güney Anadolu'daki söylentilere göre o, bir Türkmen ozanidir. Aiiret hayati içinde yetiimii, onunla birlikte göçmüi, aiklarini, serüvenlerini o ortamda yaiamiitir. Onu, Bahçe ilçesinin Fersak veya Kozan ilçesinin Gökçe köyünden çikmii ve...

Büyük Türk yazari (1889-1974). Manisa'nin köklü ailelerinden olan Karaosmanoiullari'ndandir. 1889 yilinda Kahire'de dünyaya geldi. ilköirenimini Manisa'da, ortaöirenimini izmir'de yapti. Bir ara, ailesiyle birlikte Misir'a giderek orada bir Fransiz kolejine devam etti. 1908'de istanbul'a geldi, bir süre Hukuk Mektebi'nde okudu. Küçüklüiünden beri okuduiu Fransiz yazarlarin etkisinde kalan Karaosmanoilu küçük denecek yailarda yazarliia bailadi ve 1909'da kurulan «fecriati» edebiyat topluluiunun kuruculari arasinda yer aldi. Bireycilikten Toplumculuia istanbul'un iigaline kadar bireyci sana...

Kemal Tahir Demir, ünlü Türk romancisi (1910-1973). Kemal Tahir'in yaiami oldukça çilelidir. Galatasaray Lisesi'nde okurken onuncu siniftan ayrilarak hayata atilmak zorunda kaldi. Avukat kâtipliii, memurluk, gazetelerde musahhihlik, çevirmenlik, dergi sekreterliii, yazi iileri müdürlüiü gibi çeiitli iilerde çaliiti (1928-1936). Bu sirada siyasi görüileri yüzünden kovuiturmaya uiradi. Askeri isyana teivik suçu iilediii ileri sürülerek 15 yil hapse mahkûm edildi. 12 yil çeiitli cezaevlerinde yattiktan sonra 1950'de af kanunundan yararlanarak hapisten kurtuldu. Ondan sonra ölümüne kadar verim...

istanbul'da 1905 yilinda dünyaya gelen Necip Fazil Kisakürek, Bahriye Mektebi'nden sonra bir süre de istanbul Darülfünunu (üniversite) Felsefe Bölümü'nde okudu. Milli Eiitim Bakanliii'nca felsefe öirenimi için Paris'e gönderildiyse de öirenimini yanda birakarak döndü. Uzun süre banka memurluiu yapti (1926-1939). Sonra Dil ve Tarih-Coirafya Fakültesi'nde, Devlet Konservatuari'nda ve Güzel Sanatlar Akademisi'nde öiretim üyeliiinde bulundu (1939-1943). Fikra yazari olarak çeiitli gazetelerde çaliiti. Bu arada kendi gençlik döneminin en baiarili edebiyat dergilerinden biri olan Aiaç'i yayimladi...

Türk iairi (1917). Tokat'ta dünyaya gelen Cahit Külebi Sivas Lisesi'ni (1936), sonra istanbul Yüksek Öiretmen Okulu'nun Türk Dili ve Edebiyati Bölümü'nü bitirdi (1940). Antalya Lisesi'nde, Devlet Konservatuari'nda ve Ankara Gazi Lisesi'nde edebiyat öiretmenliii yapti (1942-1956). Milli Eiitim Bakanliii baimüfettiiliiinde, isviçre bölgesi öirenci müfettiiliii ve kültür ataieliiinde bulundu (1956-1964). Emekliye ayrildiii 1973 yilina kadar, gene bakanlik baimüfettiiliii (bir ara kültür müsteiari yardimciliii) yapti. Ayni yil Türk Dil Kurumu Yayin ve Tanitma Kolu baikani, 1977'de de TDK Genel Y...

Jean de La Fontaine, Fransiz iairi (1621-1695). Orman ve Sular idaresi yöneticilerinden birinin oilu olan La Fontaine, babasinin yerine ayni görevi almiiti; görevi ona çok boi zaman birakiyordu, ama buradan aldiii para geçimine yetmiyordu. O da bu yüzden edebiyata atildi ve her telden çalmaia bailadi: iiir, roman, hikâye, güldürü, opera yazdi. Yazdiii çeiitli eserler kisa bir süre içinde ona ün kazandirdi (özellikle Rabelais ve Boccaccio tarzinda yazdiii Hikâyeler); maliye naziri Fouquet onu himayesine alip maai bailadi. Fouquet gözden düiüp yargilandiii zaman La Fontaine ona sadik kalan bi...

Amerikali yazar (1876-1916). XIX. yy. sonlari. Amerikan tarihinin en zengin dönemlerinden biridir: batiya hücum, bir destan geniiliii kazanirken, Amerika Birleiik Devletleri, Avrupa kariisinda baiimsizliiina kavuitu ve bu tarihten sonra olaianüstü bir sanayi kalkinmasi bailadi. Ne var ki bu iktisadi ilerleme, bankalar tarafindan iflâsa sürüklenen küçük çiftçilerin ve giriitikleri grevler iiddetle bastirilan iiçilerin sirtina dayanilarak gerçekleiti. Jack London'in hayati iite bu hareketli olaylarin içinde geçti. San Francisco'da, çok yoksul bir ailede dünyaya gelen J. London, daha 11 yaiinday...

Gustave Flaubert, Fransiz romancisidir (1821-1880). Rouen'de, hali vakti yerinde bir ailenin çocuiu olarak doian Flaubert, özgürlük, iöhret ve özellikle aik hülyalari kurmaktaydi. Yirmi yaiinda, Paris'te neieli bir hayat sürüyordu, 1844 yilindan itibaren sara krizleri geçirmeie bailayinca, dünyadan elini eteiini çekti, birkaç yil keiii gibi yaiadi ve kendini edebiyata verdi. iki gencin yaiantisini anlattiii ve bu gençlerden birini iaiilacak derecede kendisine benzettiii ilk önemli eseri Duygusal Eiitim'i yazdi. Madam Bovary (1857) ile Flaubert, bir trajedi düzeyine ulaimiiti: bu ihtirasli k...

Büyük divan iairidir (1480-1556). Asil adi Mehmet'tir. Irak'ta Kerbelâ'da doidu, Baidat'ta öirenim gördü. Gençliii, Safevi Türk imparatorluiu'nun parlak dönemine rastlar. Baidat'a yerleiti ve Irak'tan hiç diiari çikmadi. Kanuni Süleyman 1534'te Baidat'i fethettiii zaman padiiaha kaside yazip sunduiu gibi, veziriazam Damat ibrahim Paia, vezir Rüstem Paia, niianci Celâlzade Mustafa Çelebi gibi devlet ilerigelenlerine de kasideler yazdi. Kanuni, iaire günde 9 akçe aylik bailadi. Fuzuli'nin bu ayliii alamamasi üzerine niianci Celâlzade Çelebi'ye yazdiii mektup iikâyetname adiyla ün kazandi. Fuz...

Johann Wolfgang von Goethe, Alman iairi ve yazaridir (1749-1832). Goethe'nin bir çeiit tanri olduiunu söyleyenler çikmiitir. Gerçekten de böylesine güçlü eserler (romanlar, bilimsel denemeler, iiirler, tiyatro oyunlari, hattâ desenler) ancak olaianüstü bir zekânin ve inanilmaz bir hayal gücünün ürünleri olabilirdi. Yüksek bir burjuva ailesinin (babasi krallik daniimaniydi) oilu olarak Frankfurt'ta doian Goethe, çok rahat ve sikintisiz bir çocukluk dönemi geçirdi. Özel öiretmenler yönetiminde tipki soylularin çocuklari gibi eiitim gördü. Hukukçu olmasini isteyen babasinin israrlari üzerine huk...

Büyük Türk düiünürü. yazar ve iair (1876-1924). Diyarbakir'da dünyaya gelen Ziya Gökalp ortaöirenimini askeri okullarda tamamladi; liseyi bitirdikten sonra (1894) ailesinin, çevresinin, özgürlüie düiman yönetimin ve okuduiu felsefe eserlerinin, ruhunda yarattiii bunalim sonucunda intihara kalkiiti, ama ölmedi. iyileiince, ailesi istanbul'a gitmesine razi oldu, o da istanbul'a giderek Yüksek Veteriner Okulu'na yazildi ve çok geçmeden tibbiyelilerin kurduiu Devrim Komitesi'ne girdi. Rejim aleyhindeki çaliimalarindan dolayi önce tutuklandi, sonra da okuldan uzaklaitirildi (1898). iki yil sonra...

Aleksey Maksimoviç Peikov, «Maksim Gorki» denir, Rus yazari (1868-1936). Gorki, Nijni-Novgorod'da doidu {bugün kente Gorki adi verilmiitir). On yaiinda öksüz kalinca hayatini kazanmak için kunduracilik, firincilik, hamallik, gece bekçiliii yapti, gençlik yillarinda baiiboi ve sefil bir hayat sürdü. Gündüzleri çaliiir, geceleri kendini yetiitirmek için durmadan okurdu: romanlarindan birinde «Benim tek okulum Rus halkinin günlük yaiantisi olmuitur» der. Hikâyelerini yayimlamaia bailadiiinda yirmi dört yaiindaydi; daha sonra yazdiii romanlar ve tiyatro oyunlari ona dünya çapinda ün sailadi. Top...

Büyük Türk romancisi (1889-1956). istanbul'da doidu. Mahalle okulunda, Galatasaray Lisesi'nde ve izmir Fransiz Okulu'nda okudu. Darülfünun (üniversite) Edebiyat Fakültesi'ni bitirdi (1912). iki yil Bursa Lisesi'nde, sonra 1931'e kadar istanbul'da Vefa, istanbul, Çamlica, Kabatai, Galatasaray ve Erenköy liselerinde edebiyat öiretmenliii yapti. Bir süre de Millî Eiitim Bakanliii müfettiiliii yaptiktan sonra (1931-1938) Çanakkale milletvekili olarak Meclis'e girdi. Dönemi sona erince yeniden müfettiiliie döndü ve Paris Öirenci müfettiiliiine atandi. 1954 yilinda emekli oluncaya kadar bu görevd...

Gerçekçi Türk romancisidir (1864-1944). Osmanli paialarindan Mehmet Sait Paia'nin oiludur. Annesi küçük yaita öldüiü için anneannesinin istanbul'daki konaiinda eski geleneklere uygun bir hava içinde büyüdü. Mahalle okulunu ve Mahmudiye Rüitiyesi'ni (ortaokul) bitirdi. Özel olarak Fransizca öirendi. Öirenimine bir süre daha devam ettiyse de sailik nedeniyle okuldan ayrilmak zorunda kaldi. ikinci Meirutiyet'e kadar çeiitli dairelerde memurluk yapti. Ondan sonra ömrünün sonuna kadar yazarlikla geçindi. Bu arada iki dönem de milletvekilliii yapti (1936-1943). Son otuz yili Heybeliada'daki köikü...

Lev Nikolayeviç, kont Tolstoy, Rus yazaridir (1828-1910). Zengin bir toprak sahibinin oilu olan Lev Tolstoy, çocukluiunu Yasnaya Polyana'daki aile topraklarinda geçirdi. Kirim'da savaitiktan ve Avrupa'nin çeiitli ülkelerini dolaitiktan sonra Rusya'ya dönünce, derebeylerin topraklarinda çaliian serilere özgürlük taninmasi için uiraiti. 1863'te Sonya Bers ile evlendi ve on üç çocuiu oldu. Yazmak arzusuyla yanip tutuian Tolstoy, hiç durmaksizin çaliiiyordu: Napolyon I savailari sirasinda Rusya'daki hayati anlatan Savai ve Barii adli eseri büyük baiari kazandi. Bunalimli ve sikintili ruhunu, ail...

Türk romancisi ve yazaridir (1866-1945). Halit Ziya Uiakligil, ilk gerçek Türk romancisidir. Tanzimat döneminde Fransiz edebiyatinin çevirisi ve taklidi olarak bailayan Türk romanciliii, acemilik döneminden onunla kurtuldu. istanbul'da dünyaya gelen Uiakligil, Türk ve Fransiz okullarinda öirenim gördü. Fransizca'dan çeviriler yaparak genç yaita yazi hayatina atildi. iki arkadaiiyla birlikte izmir'de Nevruz adli bir dergi çikarmaia bailadi (1884). iki yil sonra, bir arkadaiiyla Hizmet adli günlük bir gazete kurdu (1886). ilk hikâye ve romanlarini bu gazetede yayimladi. 1893'te istanbul'a ge...

Paul Verlaine, Fransiz iairidir (1844-1896). Metz iehrinde doian ve bir subayin oilu olan Verlaine, öirenimini Paris'te yapti, sonra belediyede memur olarak çaliimaia bailadi. Edebiyatçilarin toplandiii kahvelere sik sik uirayan genç Verlaine, yirmi bir yaiindayken iiirlerini ve Baudelaire üstüne bir incelemesini yayimladi. 1866'da, sanatçinin huzursuz iç dünyasini ve duygusalliiini ortaya koyan Poemes Saturniens adli kitabi çikti. Sikinti ve bunalim içindeki iair kendini içkiye vermii, sik sik çilginlik nöbetleri geçirmeie bailamiiti. 1870'te, Verlaine için sevginin ve huzur dolu bir yaiam...

Fransiz yazaridir (1828-1905). Gençlik edebiyatinin hiç tartiimasiz gerçek ustasi, kurgubilimin büyük öncüsü Jules Verne, milyonlarca basilan ve 80 ülkede çevrilerek yayimlanan pek çok eser birakti (63 roman, 18 hikâye). Sinema ve televizyon da onun yarattiii kahramanlari efsaneleitirdi: Phileas Fogg, kaptan Nemo, Michel Strogoff, kuiaklar boyunca gençliie macera ve bilinmedik yerleri keifetme zevkini aiilayan daha nice roman kahramani. Armatörlük ve dava vekilliii yapan bir ailenin oilu olan Jules Verne, Nantes'ta doidu; daha çok küçük yailarda denize ve gemilere büyük ilgi duymaia bailad...

François Marie Arouet, «Voltaire» denir, Fransiz yazaridir (1694-1778). Parisli zengin bir noterin oilu olan Voltaire, Rejans devrinin yüksek sosyetesine iiirleri ve yeteneiiyle kendini kabul ettirerek kisa sürede üne kavuitu. Fakat asi yaradiliii ve krallik rejimine karii oluiu yüzünden önce Bastille'e hapsedildi, sonra da ingiltere'ye sürüldü. Büyük bir bölümünü Cirey'de, Châtelet markizinin yaninda geçirdiii on yillik bir uzaklaima döneminden sonra Louis XV'in sarayina döndü, sonra da Potsdam'a, Prusya krali Friedrich II'nin yanina gitti; sonunda Cenevre yakinlarinda Ferney iatosu'na yerle...

Türk iairi ve sofisidir (1238-1320). Anadolu'nun hemen her yöresinde ayri bir mezari bulunan Yunus Emre'nin hayati hakkinda kesin ve yeterli bilgi henüz yoktur. iiirlerini derleyen Divan'inin, ölümünden 70 veya 100 yil sonra düzenlendiii saniliyor. Risaletün Nushiye (Öiüt Dergisi) adli küçük mesnevisinden 1307 yillarinda hayatta olduiu anlaiiliyor. Edebiyat ve tarih araitirmacisi Fuat Köprülü ilk Mutasawiflar adli eserinde Yunus Emre'nin Eskiiehir'in Sariköy adli köyünde doiduiunu, bir küçük çiftçi olduiunu, Taptuk Emre adli bir ieyhe baili bulunduiunu anlatiyor. Köprülü'nün Yunus Emre hakkin...

Türk iairi ve yazaridir (1825-1880). Özdeyiiler halinde dillerde dolaian beyitleriyle ünlü bir iairdir. Ayni zamanda Tanzimat edebiyatinin önemli üç kiiisinden (diier ikisi iinasi ile Namik Kemal) biridir. Saraya karii özgürlükçü eyleme katilmasi da onu sonraki kuiaklarin gözünde büyültmüitür. Ziya Paia, istanbul'da dünyaya geldi. Özel olarak öirenimini ilerletti. 17 yaiinda devlet memurluiuna girdi. Baibakanlik'ta kâtipken sadrazam Mustafa Reiit Paia'nin ilgisini çekti. Paia onu üçüncü kâtip olarak saraya yerleitirdi. Burada memurken Fransizca öirendi. Reiit Paia ölünce bu görevinden uzakl...

Türk romancisidir (1922). Çaidai Türk romancilari arasinda en ünlü olanlardan biridir. Romanlarindan birkaçinin yabanci dillere çevrilmesinden sonra baika ülkelerde de tanindi. Doiayi, efsaneleri ve toplumsal gerçekleri birlikte konu edinen eserleriyle kendine özgü bir çiiir açmiitir. Adana'da dünyaya geldi. Asil adi Kemal Sadik Gökçeli'dir. Van'in Ernis köyünden Çukurova'da Göiceli köyüne göç etmii bir çiftçi ailesinin oiludur. Küçük yaita babasini ve bir kaza sonucunda bir gözünü kaybetti. Kadirli ilkokulu'nu bitirdikten sonra (1938) bir süre de Adana Ortaokulu'nda okudu, ama geçim güçlük...