(1898 istanbul, 1957 Ankara) Türk Edebiyatinda modern anlamda deneme türünde eser veren ilk eleitirmen ve yazar olarak kabul edilir. Ataç 4000'nin üzerinde yazi yazmii ve onlarca kitabi da Türkçe'ye kazandirmiitir. Asil adi Ali Nurullah Ata'dir. Hammer'in tarihini Türkçe'ye çeviren Mehmet Ata Bey'in oilu, milletvekilliii ve gazete yazarliii ile bilinen Galip Ataç'in da kardeiidir. ilkokuldan sonra Galatasaray Lisesi'ne bailadi (1909-1913). Dördüncü siniftayken okuldan ayrildi. Öirenimini sürdürmek üzere isviçre'nin Cenevre kentine gitti. Babasinin ölümü üstüne Türkiye'ye geri döndü.

Ataç, devrinin geçtiiine inanmakla beraber Divan edebiyatiyla yakindan ilgilendi. En sevdiii edebi tür iiirdi. Eski Türk Edebiyati'nin yani sira 18. ve 19. yüzyil Fransiz Edebiyatini da çok yakindan ve derinlemesine takip ederdi.

Ataç'a göre bir aydinin görevi toplumun düiünce ve beieni bakimindan yükselmesini sailamakti. Ona göre Avrupa'nin bugünkü geliimiilik düzeyine ulaimasinda edebiyat çok büyük bir etkendi. Bu yüzden okullarda Yunanca ve Latince öiretilmesi taraftariydi. Öz Türkçe'nin her zaman önde gelen savunucularindan olmuitur. Bazi yazilarinda özellikle devrik cümle kurarak ve Türkçe'ye yeni kelimeler katarak dilin deiiiimine katkida bulunmaya çaliiti.

Ataç yeni bir kültür ve edebiyat arayiii içindeydi. Türk Devrimi onun için ulusal benliii koruyacak bir Batililaima olmaliydi. Anatole France'in etkisinde eleitirinin bir sanat olduiuna inanirdi. Ataç'a göre eleitirmenin görevi yapiti kendi deier yargilarina göre deiil, yapitin yaratiliiindaki anlayiia göre ele almaliydi.

Kadin konusunda özel bir hassasiyeti vardi ve medeniyet göstergesi olarak kabul ederdi. "Kadinlari küçümsemii, romanlarinda, oyunlarinda, ilginç birer kadin yüzü yaratamamii yazarlar arasinda gerçekten büyük yazar denecek yazar yoktur. Lacos'a, Balzac'a, Stendhal'e, Tolstoy'a Dostoyevski'ye bakin... Hepsi de kadinlari anlamii, anlamaya çaliimii, kadinin gücünü ve büyüklüiünü görmüitür. "Türk edebiyatindan Orhan Veli, Nazim Hikmet ve Yahya Kemal usta olarak kabul ettiii isimler arasinda yer alir.

Ataç'a göre, Bati iiirini Türk edebiyatina ilk getiren Ahmet Haiim'di. Ancak Haiim eski iiirin kökenlerinden yeterince faydalanmadiii için yapitlari etkisiz kalmiiti. Ahmet Haiim'in "Göl Saatleri" üzerine yazdiii ilk yazisi Dergah'ta yayimlandi. 1927 yilinda R.Grousset'in "Asya'nin Uyanmasi" adli eserini Türkçeleitirdi. 1928-1930 yillari arasinda Ankara Orta Muallim Mektebi'nde Edebiyat, Sanat Tarihi ve Fransizca dersleri verdi. 1930 yilinda A. Maurois'in " Genç Verter'in Istiraplari" eserini çevirdi.

1935 yilinda "Fransizca-Türkçe Resimli Büyük Dil Klaviuzu" adli iki ciltlik sözlüiün hazirlanmasina büyük katkida bulundu. 1939 yilinda Ballantyne'nin "Mercan Adasi" adli kitabini çevirdi. 1940'da Alain Fournier'in "Adsiz Köik", Balzac'in "iki Yeni Gelinin Hatirilari" vee Vildrac'in "Dünya Gözüyle" adli eserlerini dilimize kazandirmiitir. Dostoyevski'den "Kumarbaz", Sophokles'den "Oidipos Kolonos'ta", Stendhal'dan "Kirmizi ve Siyah" adli eserler çevirleri arasinda yer alir. 1945 yilinda "Ezop'dan Masallari" dilimize kazandirdi. 1945 yilindan sonra Basin Yayin Umum Müdürlüiü'nde yayin iefliii yapti.

1946 yilinda "Günlerin Getirdiii" adli eserini yayimladi. 1947'de Plautus'un "Buiday Kurdu" adli eserini ve Terentius'un "Hortlak" adli eserini Türkçe'ye kazandirdi. 1949'da Türk Dil Kurumu'na (TDK) üye oldu. 1951 yilinda cumhurbaikanliii çevirmenliiine atandi. Ayni yil Andersen'den "Masallar"'i çevirdi. Yine 1951'de TDK yönetim kurulu üyeliiine seçildi ve yayin kurulu baikani oldu. 1952'de emekliye ayrildi. Emekliliiinden sonra çevirilerine ve eleitiri yazilarina devam etti.

1952'de "Sözden Söze" ve "Karalama Defteri" adli eserlerini verdi. 1953'te Simenon'un "Kiralik Oda" adli eserini çevirdi. 1955 yilinda eii Leman Ataç öldü. 1957 yilinda "Günlerin Getirdiii" ve "Söz Arasinda" adli eserlerini verdi. 1957 yilinda Numune Hastanesi'nde üremiden öldü. 1958 yilinda "Okuruma Mektuplar" adli kitabi yakin çevresi tarafindan bastirildi. (Burada adi geçen eserler Ataç'in önde gelen yapitlaridir. Bütün çaliimalarina yer verilmemiitir)

1958 yilinda kizi Meral Tolluoilu tarafindan yilin en iyi eleitiri-deneme yazilarina ödül vermek üzere "Ataç Armaiani" düzenlendi. 1959 yilinda Mehmet Fuat'a 1960 yilinda Sabahattin Eyüboilu'na verildikten sonra kaldirildi.

1962 yilinda yaiamini adadiii TDK onun anisina "Ataç" adli bir derleme yayimladi. 1967'de ölümünün onuncu yil dönümünde TDK onu özel bir törenle andi. Ataç bazi yazilarinda takma isim kullandi. 200 yilinda Yapi Kredi Yayinlari "Bütün Yapitlari" yayimladi.

---

Etiketler : [ divan ] [ mektuplar ] [ oyunlar ] [ OYUNLAR ] [ AHMET HAiiM ] [ iiir ] [ türkçe ] [ divan edebiyati ] [ deneme yazilari ] [ divan edebiyat ] [ orhan veli ] [ nato ] [ türk edebiyati ] [ yahya kemal ] [ nazim ] [ çeviri ] [ eviri ] [ mehmet ] [ mektup ] [ nazim hikmet ] [ sanat tarihi ] [ gösterge ] [ ezop ] [ BUiDAY ] [ Yahya Kemal ] [ medeniyet ] [ galatasaray ] [ stendhal ] [ buiday ] [ galata ] [ tyne ] [ tolstoy ] [ büyüklüi ] [ isviçre ] [ 1930 ] [ kolon ] [ basin yayin ] [ ahmet ] [ ödül ] [ ROMANLAR ] [ i lem ] [ masallar ] [ toy ] [ GALATASARAY LiSESi ] [ ankara ] [ ahmet haiim ] [ üye ol ] [ ye ol ] [ kemal ] [ EZOP ] [ masal ] [ türk dil kurumu ] [ ataç ] [ dilimiz ] [ semi ] [ oyunlari ] [ hikmet ] [ ilk yazi ] [ ilk yaz ] [ romanlar ] [ YAHYA KEMAL ] [ galatasaray lisesi ] [ türk devrimi ] [ cilt ] [ eft ] [ atam ] [ derleme ] [ in tarihi ] [ NATO ] [ rousse ] [ sabahattin ] [ emekli ] [ ahmet ha_im ] [ orhan ] [ Nazim Hikmet ] [ yapit ] [ ulusal ] [ kredi ] [ RESiMLi ] [ Ahmet ] [ Galatasaray ] [ y l ] [ hastane ] [ türk edebiyat ] [ Nurullah Ataç ] [ Nurullah Ata ] [ Nurullah Atac ] [ andersen ] [ MEHMET ] [ tdk ] [ okullar ] [ ANKARA ] [ saatler ] [ 1960 ] [ nurullah ataç ] [ katarak ] [ nurullah ata ] [ Divan Edebiyati ] [ Divan Edebiyat ] [ lk yazi ] [ 1913 ] [ lk yaz ] [ devrimi ] [ deier yargilari ] [ deier yargilar ] [ deier yargi ] [ STENDHAL ] [ divan edebiya ] [ dersler ] [ karalama defteri ] [ Nazim ] [ Divan edebiyati ] [ Divan edebiyat ] [ AiI ] [ ivan ] [ re el ] [ nazi ] [ aliimi ] [ cumhurba ] [ iirini ] [ DiVAN EDEBiYATI ] [ benli ] [ 1947 ] [ DERG ] [ dostoyevski ] [ balzac ] [ ahy ]