Roman ve öyküleriyle Çaidai Türk Edebiyati'nda özgün bir yeri olan Orhan Kemal, toplumsal yaiamimizin deiiiim dönemlerini gerçekçi bir biçimde yapitlarinda dile getirmiitir. Aydinlik, gerçekçi bakiiiyla, insan-toplum iliikilerini ustalikla yansitmiitir.

Asil adi Mehmet Raiit Öiütçü olan Orhan Kemal, 15 Eylül 1914ite Adanainin Ceyhan ilçesi'nde doidu. Babasi, 1920-1923 döneminde Birinci Büyük Millet Meclisi'nde milletvekilliii, 3 Mayis 1920ide Vekiller Heyetiinde Adliye Bakanliii yapan ve 26 Eylül 1930ida Adanaida Ahali Cumhuriyet Firkasiini kuran Abdülkadir Kemali Beyidir.

Orhan Kemaliin o günlere ait izlenimleri, Baba Eviinde iöyle yer alir: "Ama ben babami asil "firka" mücadelelerinde tanidim. Yine böyle günlerdi. Nutuk söyleyenleri niçin alkiiladiklarini çok defa bilmeyen sokaklar dolusu insanin kinle, küfür iimiekleriyle yüklü kalabaliii. Kalabalik, kalabalik, hep kalabalik. Ayni parkelere basan iskarpinli, çarikli veya yalinayaklarin mahieri hatirlatan, insani coituran müthii kalabaliii. Dar bir sokakta, kariilikli iki konak hatirliyorum. Becerikli ilkokul öirencilerinin yaptiklari mukavva konaklari hatirlatan bu cumbali, kafesli, çikintili, tahta saçaklari dantel gibi iilemeli konaklardan birisi bizim. Burasi ayni zamanda babamin "Firka" binasiydi. Alt kat aiir, beyaz tailarla döieliydi. Ben bu alt kattan çok korkardim."

Partisinin kapatilmasi üzerine, 1931ide Suriyeiye kaçan babasinin yanina ailece gidince, orta son siniftaki öirenimini yarim birakti. Ailece Beyrutitadirlar: "Beyrutita Fistikli tarafinda oturuyorduk. Lübnan tebasi olmadiiimiz için, babama avukatlik yaptirmiyorlardi. Babam da annemin bileziklerini bozdurdu, 10 altin lira sermayeyle, Burç Meydani'na çikan araliklardan birisinde, yüksek bir apartmanin altinda, küçük bir lokanta açti. Babam lokantaya pek uiramazdi. Yemekleri Süreyya adinda bir Türk mültecisi piiirir, Niyaziiyle ben de lokantanin garsonluiuyla bulaiikçiliiini yapardik. 17 yaiindaydim ve hayatimin bu tarzindan çok memnundum. Memleket, futbol, Cin Memet ve ötekiler silinmiiti. Ortalik yeni yeni aiarmaya bailarken, Niyaziiyle birlikte evden çikardik. O saatte Beyrutiun yeiil tramvaylari bile seyrek iilerdi. Yalniz iiçiler, o, dünyanin her tarafinda, herkesten az uyuyan, kadinli erkekli çoluklu çocuklu kalabalik, onlar kümeler halinde ve yollarda olurlardi. Aralarina katilirdik. Tipki onlar gibi, ceketlerimiz omuzlarimizda, onlarin bastiklari parkelere basmak gururu içinde, ii-güç sahibi insanlardik."

Daha sonra burada bir basimevine iiçi olarak girdi: "Vazifem, kaiit kesme makinesinde kol çevirmekti. Viine çürüiü fesini daima sol kaiina doiru yikan ustamsa, zayif, uzun boylu, dehietli iakaciydi. Herkese takilir, sik sik kahkahalar atardi. Herkesten evvel iibaii yapiyor, makinenin bir kenarina iliiiyor, evden getirdiiim esmer somunumu birkaç zeytinle yiyordum. Çok geçmeden öteki iiçilerle mürettipler de geliyorlardi ve derhal ii bailiyordu."

Bir yil kadar Suriye ve Lübnanida kaldi. 1932ide Türkiyeiye dönünce, Adanaida çirçir fabrikalarinda iiçilik, dokumacilik, kâtiplik, ambar memurluiu yapti. 5 Mayis 1937ide evlendi. Nisan 1938ide kizi Yildiz doidu. Ayni günlerde Niideide askerlik görevine bailadi. Burada, "yabanci rejimler lehine propaganda ve isyana muharrik" suçundan yargilanarak, 27 Ocak 1939ida bei yila hüküm giydi. Kayseri, Adana ve Bursa cezaevlerinde yatti.

1940 yili kiiinda Bursa Cezaeviinde Nazim Hikmetile taniiti. O taniima anini anilarinda iöyle dile getirir: "Müdürün oda kapisinda çevik bir gicirti, kapi açildi. Nefesimi kesmii, gözlerimi kismiiim. Bir heykel sükunu içinde, azametli bir mermer heykel bekliyorum. Bir an yüzyüze geliyoruz, sonra gözgöze. Mavi mavi gülüyordu. Bu gülüi muhakkak ki bir çocuiu hatirlatiyor. Temiz, taze, sihhatli ve dost! Bir lahza iaikin, bekledi. Galiba ne yapmasi lazim geldiiini ölçtü, yahut tanii bir yüz arandi. Sonra gözüne Necati iliiti herhalde, ona doiru yürümeie hazirlanirken, Necati ona koitu ve beni tanitti. El sikiitik. Ayaklarinin topuklarini, haziroldaki bir er gibi birleitirerek, kendisini teirifata zorladiii aiikar bir tarzda ciddileimeye çaliiarak: "Ben Nazim Hikmet" dedi."

Bu taniima, onun sanat yaiaminin belirginleimesinde bir dönüm noktasi oldu: "Benimle inceden inceye uiraiiyordu. O kadar ki, yari aydinliiimdan, yahut küçük burjuvaliiimdan gelen vidividici tabiatimla, birtakim huy ve telakkilerime varana kadar her ieyimle."

26 Eylül 1943ite tahliye olunca Adanaiya döndü. Karataiita toprak taiima iiinde bir ay amelelik yapti. 14 Nisan 1944ite Devlet Demiryollariinda muvakkat hamal olarak çaliiti. Ayni yilin haziranin da Güzel izmir Nakliyat Ambariinda ii buldu. Bir sure sonra bu iiten de çikarildi.

13 Temmuz 1944ite oilu Nazim doidu. 1945 yili yazinda Kilisie giderek, kalan 35 günlük askerlik görevini tamamladi. Çorumia sürgüne gönderildi. Babasinin, dönemin baibakani Recep Pekerie telgraf çekmesi üzerine, 26 Ekim 1946ida birakildi.

Adanaiya dönünce, sebze nakliyeciliii, Verem Savai Derneiiinde katiplik yapti. Bir süre sonra iisiz kaldi. Aralik 1949`da üçüncü çocuiu Kemali doidu. 17 Nisan 1950ide ailece istanbulia yerleiti. Bu göç serüvenini kendisi iöyle anlatmaktadir: "Adeta itiliyordum istanbul'a. Yazi iilerine baktiiim, bu sayede kit kanaat geçinmeye çaliitiiim çeiitli derneklerdeki iilerime de iip diye son verilmiiti, iktidara yeni geçen Demokrat Partililer tarafindan. Sebep politik miydi yoksa benden açilacak yer ya da yerlere kendi partililerini mi kayiracaklardi bilmiyorum. Verem Savai Derneii, Bai ve Bahçeler Derneii, bir de o zaman ki adiyla Etibba Odasiindan aldiiim paralarin toplami, vergiler çiktiktan sonra ya 160 ya da 180 liraydi. Bu paradan da olmuitum. Bir de beni, bir türlü istanbulia salivermek istemeyen babam ölmüitü."

istanbulida geçimini yazarlikla sailadi. Kasim 1957'de dördüncü çocuiu Iiik doidu. 7 Mart 1966ida bir ihbar üzerine iki arkadaiiyla birlikte tutuklandi. "Hücre çaliimasi ve komünizm propagandasi" yaptiklari gerekçesiyle tevkif edilerek, Sultanahmet Cezaeviine gönderildi.

7 Nisanida Türk Edebiyatçilar Birliii, Gen-Ar Tiyatrosuinda 30. sanat yili nedeniyle bir jubile düzenledi. Toplantida Melih Cevdet Anday, Yaiar Kemal ve James Baldwin birer konuima yapti. Bilirkiiice verilen; suç teikil eden bir cihet bulunmadiii hususundaki rapor üzerine 13 Nisan 1966ide serbest birakildi. 17 Temmuz 1968ide bu davadan beraat etti. Bulgar Yazarlar Birliiiinin çairisi üzerine gittiii Sofyaida, tedavi edilmekte olduiu hastanede 2 Haziran 1970ite öldü.

---

Etiketler : [ telgraf ] [ yaiar kemal ] [ izmir ] [ futbol ] [ nefes ] [ izlenim ] [ uzlar ] [ memur ] [ yazarlar ] [ beceri ] [ rejimler ] [ pagan ] [ nutuk ] [ Bursa ] [ ceket ] [ dokuma ] [ kümeler ] [ zeytin ] [ 1920 ] [ NEFES ] [ bursa ] [ viine ] [ kant ] [ heykel ] [ dokumacilik ] [ türk edebiyati ] [ isyan ] [ kaiit ] [ LÜBNAN ] [ nazim ] [ tiyatro ] [ I mehmet ] [ mehmet ] [ edebiyat ] [ nakliye ] [ dante ] [ nazim hikmet ] [ fistik ] [ yemekleri ] [ rapor ] [ askerlik ] [ askerlik görevi ] [ melih cevdet anday ] [ yemekler ] [ mavi ] [ DOKUMA ] [ iide ] [ 1968 ] [ verem ] [ iimiek ] [ FUTBOL ] [ makinesinde ] [ yazarla ] [ tramvay ] [ ayse ] [ 1930 ] [ FISTIK ] [ fabrika ] [ ahmet ] [ N YARGI ] [ sebze ] [ iiMiEK ] [ DÖNÜM NOKTASI ] [ küf ] [ basimevi ] [ mermer ] [ n yargi ] [ n yarg ] [ necati ] [ ye ol ] [ kemal ] [ öykü ] [ kalabalik ] [ emu ] [ VEREM ] [ ZEYTiN ] [ demokrat parti ] [ edebiyatçi ] [ türk edebiyatçilar ] [ türk edebiyatçi ] [ yazi ] [ lez ] [ hikmet ] [ kuran ] [ fabrikalar ] [ Nutuk ] [ orhan kemal ] [ 6 eylül ] [ erime ] [ mukavva ] [ ÖYKÜ ] [ vergiler ] [ komünizm ] [ niçin ] [ kays ] [ ya_ar kemal ] [ orhan ] [ Nazim Hikmet ] [ yapit ] [ asma ] [ SURiYE ] [ paralar ] [ Ahmet ] [ suriye ] [ yaz t ] [ Iiik ] [ YAZI ] [ drama ] [ hastane ] [ DRAMA ] [ darma ] [ türk edebiyat ] [ edebiyatç ] [ meclis ] [ bulai ] [ türk edebiyatç ] [ kayseri ] [ adana ] [ MEHMET ] [ TOPLUMSAL YAiAM ] [ sultanahmet ] [ iatro ] [ atro ] [ nisan 1 ] [ dava ] [ teirifat ] [ çorum ] [ mlek ] [ sofya ] [ yalin ] [ burjuva ] [ paralari ] [ uval ] [ Nazim ] [ propaganda ] [ Melih Cevdet Anday ] [ p p ] [ derne ] [ AiI ] [ KANT ] [ demiryollari ] [ demiryollar ] [ giydi ] [ dernek ] [ LYK A ] [ ili ki ] [ iiDE ] [ nazi ] [ meie ] [ ipk ] [ vali ] [ ıatro ] [ inasi ] [ ocuklu ] [ smer ] [ SİK ] [ baba evi ] [ Li DER ] [ olus ] [ Suriye ] [ KAKT ] [ SURIYE ] [ tibb ] [ ihbar ] [ omuz ] [ ambar ]