Charles Dow, kurami üzerine hiçbir zaman bir kitap yazmamiiti. Dow, bu yüzyila girerken, hisse senedi piyasasinin davraniii ile ilgili düiüncelerini Wall Street Journaliin bir dizi sayisinda oluiturmuitu . Bu yazilar 1903 yilinda "The ABC of Stock Speculation" adli bir kitapta toplandi. "Dow Kurami" terimi ilk defa bu çaliimada kullanildi. Bu çaliimanin girii bölümünde Richard Russel, Dowiun hisse senedi piyasasi kuramina katkisini, Freudiun psikiyatriye olan katkisiyla kariilaitirir.

Dowiun çaliimasi, neden önemli olarak kabul ediliri Bunun nedeni, genel olarak herkesçe kabul edilen, teknik analizin en önemli bailiklarinin iu veya bu biçimde Dow Kuramiindan türemii olmasidir. Dow, teknik analizin büyükbabasi olarak kabul edilir. Bugünün bilgisayar teknolojisi dünyasi içinde bile, Dowiun düiüncelerinin hala uygulama alani vardir.

Teknik analizcilerin büyük çoiunluiu, kullandiklari modern araçlarin ne ölçüde Dowiun ilkelerine yaslandiiinin muhtemelen farkinda deiillerdir. Bu nedenlerle, teknik analizin incelenmesine bailamadan önce, Dow Kuramiini hiç olmazsa genel hatlariyla incelemenin önemli bir yarari olacaktir.

TEMEL iLKELER

Piyasalarin ortalamasi her ieyi hesaba katar.

Bu ifade, teknik kuramin temel varsayimlarindan bir tanesidir. Burada, yalnizca tek bir piyasa yerine, piyasalarin ortalamasi referans aliniyor. Bu ilke, arz ve talebi etkileyen her türlü etkenin piyasalarin ortalamasina yansiyacaiini ifade ediyor. Deprem gibi doial afetler, sözü edilen etkenlere dahil olmayan istisnalardir. Piyasa, doial afetler gibi etkenleri daha önceden tahmin edemese de, bu tür etkenler hizli bir biçimde piyasa tarafindan deierlendirilir ve fiyat hareketine dahil olurlar.

Piyasanin Üç Trendi Vardir.

Dowiun trend tanimi iöyledir: Her bir yüksek deier ve düiük deier, bir önceki yüksek deier ve düiük deierden daha yukarida oluiuyor ise, bir yukari trend varliiini sürdürüyor demektir. Diier bir deyiile bir yukari trend, yükselen tepeler ve tabanlara sahip olan bir görünümde olmalidir. Bir aiaii trendde ise bunun tersi olarak, düien tepe ve tabanlar görülür. Bu tanim, trendin temel tanimi ve bütün trend analizlerinin bailangiç noktasidir. Dow, trendi üç bölüme ayirir:

Birincil trend (primary trend)
ikincil trend (secondary trend)
Küçük trend (minör trend)

Dowiun asil ilgi alani, genellikle bir yildan daha uzun süren, çoiunlukla birkaç yila uzanan birincil trend olmuitur. Dow, hisse senedi piyasasi yatirimcisinin büyük çoiunluiunun, piyasanin ana yönüyle ilgilendiiine inanirdi.

Dow, trendin üç bölümünü sirasiyla; akinti, dalga ve çirpintiya benzetirdi. Birincil trend akintiya benziyordu. ikincil trend ya da ara trend, akintiyi oluituran dalgalara benziyordu. Küçük trendler de, dalgalarin üzerindeki çirpintilara benziyordu. Deniz kiyisinda, birbiri arkasina gelen her bir dalganin en yüksek noktalarinin bir sopayla ölçümüyle, ana akintinin yönü ölçülebilirdi. Eier, en son gelen dalga, bir önceki dalgaya göre karanin daha içlerine gidiyor idiyse, akinti yönünü sürdürüyor demekti. Gözlemci, ancak dalgalar geri çekilmeye bailadiii zaman okyanusun akintisinin geriye döndüiünü bilebilirdi.

ikincil (ya da ara) trend, birincil trendin düzeltmelerini temsil ediyordu ve genellikle üç hafta ile üç ay arasinda sona eriyordu. Bu orta vadeli düzeltmeler bir önceki trendin genellikle 1/3iü ile 2/3iünü geri aliyordu.

Küçük trend (ya da kisa dönemli trend), çoiunlukla 3 haftadan daha kisa süreliydi ve orta vadeli trendin kisa dönemdeki salinimlarini temsil ediyordu.

Ana trendlerin 3 aiamasi vardir.

Ana trend, genellikle 3 farkli aiamadan geçer. Birikim aiamasi da denilen ilk aiama, kötü ekonomik koiullarin piyasada çok önceden satildiii bir dönemde, piyasa hakkinda genii bilgiye sahip en akilli yatirimcilarin alima geçtiii aiamadir. ikinci aiama, fiyatlar hizla deiiiirken ve ekonomik haberler geliiirken, trendi takip edenlerin piyasadaki yerlerini almaya bailadiii bir dönemdir. Üçüncü ve sonuncu aiama, ekonomik haberlerin her zaman olduiundan çok daha iyi olduiu, "boia" hikayelerinin anlatildiii, yayin organlari piyasa hakkindaki yayinlarini giderek artirirken, halkin büyük yiiinlarla piyasaya koituiu ve spekülatif iilem hacminin arttiii bir aiamadir.

Hiç kimse alim yapmak istemezken, ayi piyasasinin tabaninda "toplanmaya" bailayan bilgili yatirimcilar, hiç kimsenin satmak istemediii iite bu son aiamada "daiitima" bailamiilardir.

Elliott Dalga Kuramiini bilenler, ana boia piyasasinin üç farkli aiamaya bölündüiünü hatirlayacaklardir. R. N. Elliott, kuramini oluitururken, Rheainin 1930ilardaki Dow Kurami çaliimasinin temelleri üzerinde yükseldi. Elliott ayni zamanda, bir boia piyasasinda üç ana yukari hareketin varliiini da kabul ediyordu.

Piyasalarin ortalamalari birbirini onaylamalidir.

Dowia göre, farkli piyasalar ayni sinyali vermediii sürece, önemli bir boia ya da ayi piyasasi ortaya çikamazdi.

iilem hacmi trendi onaylamalidir.

Dow, iilem hacmine, fiyat grafiklerinde ortaya çikan sinyalleri onaylamakta ikincil fakat önemli bir deier yüklüyordu. Bir yukari trendde, fiyatlar yükseldikçe iilem hacmi de artmali, düzeltme hareketleri sirasinda ise azalmaliydi. Bir aiaii trendde ise bunun tersi olmali, fiyatlar düitükçe iilem hacmi artmali, düzeltme hareketleri sirasinda ise azalmaliydi.

Tersine dönüiün kesin sinyalleri alinincaya kadar, bir trendin yürürlükte olduiu kabul edilir.

Bu düiünce, bugün de kullanilmakta olduiu üzere, trend takipçisi yaklaiimin temellerinin büyük bir bölümünü oluiturur. Bir baika söyleyiile, hareket halindeki bir trend hareketini sürdürme eiilimindedir. Tersine dönüi sinyallerini belirleyebilmek hiç de görüldüiü kadar kolay bir ii deiildir.

Destek ve direnç noktalarinin incelenmesi, fiyat grafikleri, trend çizgileri ve hareketli ortalamalar, varolan trendin deiiiebileceiine iiaret eden pek çok teknik analiz aracindan bazilaridir. Momentum kaybinin erken uyari sinyallerini elde etmede osilatörlerin kullanimi yarar sailar.

Bir Dow kuramcisi için ve bir trend takipçisi için en güç olan iey, aksi yönde yeni bir trendin ilk ayaii ile, yürürlükteki bir trendin normal ikinci düzeltmesi arasindaki ayrimi yapabilmektir. Dow Kurami'nin kullanicilari arasinda, tersine dönüi sinyallerinin alinmasi konusunda bazi anlaimazliklar vardir.

iekil 2.3a ve 2.3b iki farkli piyasa senaryosunu gösterir. iekil 2.3aida, C tepesinin B noktasinin altina düimeden önce, önceki A tepesini geçemediii görülüyor. Bu durumda, iki düiük tepe ve iki düiük tabanla, B tabaninin kirildiii noktada (S noktasi), açik bir "sat" sinyali verilmii oluyor. Bu trend dönüiümü örneii bazen "eksik salinim" diye de anilir.



iekil 2.3a Bir eksik salinim örneii. C tepesinin A tepesini geçemeyiii ve bunun arkasindan B noktasindaki düiük seviyenin kiriliii S noktasinda bir "sat" sinyali oluiturur.



iekil 2.3b Bir tam salinim örneii. C tepesinin Binin altina düimeden önce, A tepesini geçmii olduiuna dikkat edelim. Bazi Dow kuramcilari, S1 noktasinda "sat" sinyali görürken diier bazilari, S2 noktasinin altina düiülmeden önce E noktasinda daha düiük bir tepe görmeye de ihtiyaç duyarlar.

Bu tür Dow kuramcilari, C tepesini geçemeyen bir E tepesi ve D noktasinin altinda yeni bir düiük deier görmek isterler. Onlara göre "sat" sinyali, iki düiük tepe ve iki düiük tabanin ortaya çiktiii S noktasinda verilmii olacaktir. iekil 2.3bideki örneie "tam salinim" adi verilir. Bir eksik salinim (iekil 2.3a), bir tam salinimdan (iekil 2.3b) daha zayif bir modeldir. iekil 2.4a ve 2.4b, bir piyasa tabaninda ayni senaryoyu gösteriyor.



iekil 2.4a Tabandaki bir eksik-salinim örneii. "Al" sinyali B noktasinin B1 noktasinda geçilmesiyle ortaya çikar.



iekil 2.4b Tabandaki bir tam salinim örneii. "Al" sinyali B1 ya da B2 noktalarinda ortaya çikar.

DOW KURAMINA YÖNELTiLEN BAZI ELEiTiRiLER

Dow Kurami, uzun yillardan bu yana, büyük "ayi" ve "boia" piyasalarini tanimlamada oldukça baiarili olmasina kariin yine de bazi eleitirilerden kaçamamiitir. Saniriz, bu eleitirilerden en sik duyulani, sinyallerin çok geç alindiiidir.

Genellikle, bir Dow Kurami alim sinyali, bir önceki tepenin geçilmii olduiu bir yukari trendin ikinci aiamasinda ortaya çikar. Sinyal alinmadan önce, trendin ortalama olarak %20 ve %25 kadari kaçirilmii olur. Bu ayni zamanda, hemen hemen tüm trend takipçisi teknik sistemlerin, ortaya çikmii olan trendleri tanimladiklari ve trende katildiklari yerdir.

Bu eleitiri, trend-takipçisi teknikleri kullananlara yabanci deiildir. iu hatirlanmalidir ki Dow Kurami hiçbir zaman trendleri bailatma niyetinde olmamiitir. Onun amaci, büyük "ayi" ve "boia" piyasalarinin ortaya çikiiinin sinyalini vermektir. Dow Kurami'nin baiarilarinin verileri, onun üstlendiii iilevi oldukça iyi bir iekilde yerine getirdiiinin göstergeleridir.

Hemen hemen tüm trend-takipçisi sistemlerde olduiu gibi amaç, önemli piyasa hareketlerinin büyük orta aiamalarini yakalayabilmektir. Bu nedenle eleitiriler, ayni zamanda trend-takipçisi felsefenin anlaiilamamii olduiunu da gösteriyor. Gerçekte, en tepe ve en dip noktalari yakalamaya çaliian trend-takipçisi sistem yoktur. Bu tür çabalar nadiren baiarili olurlar.

Dow Kurami, elbette ki yanilmaz deiildir. Kuram, yillar boyunca yanlii sinyallerden nasibini almiitir. Fakat bu durum, genel olarak herhangi iyi bir sistem için de doirudur.

Dow, kuramini belirgin olarak hiçbir zaman hisse senedi piyasasinin yönünü tahmin edebilmekte kullanma düiüncesinde olmamiitir. O, kuraminin gerçek deierinin, hisse senedi piyasasinin yönünün, ii dünyasinin genel koiullarinin bir barometresi olarak kullanilmasinda olduiunu düiünüyordu. Dowiun fiyatlari tahmin edebilmekte bugün de kullanilan birçok formülasyonuna ek olarak, onun hisse senedi piyasalarinin ortalamasinin bir öncü ekonomik gösterge olarak kullanabilmekteki yararini çok önceden görebilmii olmasina ancak iaiirarak bakabiliriz.

---

Etiketler : [ teknoloji ] [ bilgisayar ] [ deprem ] [ felsefe ] [ selen ] [ sin s ] [ moment ] [ fiyat ] [ orta a ] [ grafikler ] [ grafik ] [ Grafik ] [ Yükselen ] [ ekonomik ] [ araçlar ] [ ilkeler ] [ iON ] [ doial afetler ] [ tren ] [ terim ] [ kuram ] [ söyleyii ] [ hikaye ] [ hikayeler ] [ gösterge ] [ yaklaiim ] [ sistemler ] [ WALL STREET ] [ Dönüiüm ] [ ii bölümü ] [ zeti ] [ osilatör ] [ teknik analiz ] [ dalga ] [ kama ] [ elti ] [ ölümünü ] [ modeldir ] [ aiamalarini ] [ rich ] [ etlerinin ] [ kuramci ] [ etkenler ] [ hatirlayacaklardir ] [ çam ] [ kuramc ] [ grafikle ] [ 1930 ] [ akinti ] [ hisse senedi ] [ afet ] [ yükselen ] [ Freud ] [ daiitim ] [ gözlemci ] [ trend ] [ toplanm ] [ freud ] [ aya çikii ] [ FELSEFE ] [ mom ] [ LEMC ] [ TEKNOLOJi ] [ TEKNOLOJ ] [ haberler ] [ anlaima ] [ Çam ] [ ye ol ] [ ekonomik g ] [ DEPREM ] [ sopa ] [ direnç ] [ yasalar ] [ yatirim ] [ afetler ] [ yosun ] [ psikiyatri ] [ elliot ] [ kurami ] [ dari ] [ eleitiri ] [ organlar ] [ barometre ] [ sec ] [ doial afet ] [ i_ analizi ] [ anus ] [ k kurami ] [ k kuram ] [ ONAY ] [ D N ] [ me e ] [ söyleyi ] [ esc ] [ ION ] [ salary ] [ sürdürme e ] [ Bilgisayar ] [ sayar ] [ momentum ] [ stock ] [ Dirili ] [ pele ] [ ecem ] [ mina ] [ teknoloj ] [ modern ] [ charles ] [ kiya ] [ hisse senedi piyasalari ] [ hisse senedi piyasalar ] [ dow kurami ] [ senaryo ] [ dirili ] [ dow kuram ] [ sena ] [ dalgalar ] [ nikler ] [ küa ] [ ilk a ] [ hisse senedi piyasasi ] [ hisse senedi piyasas ] [ ikincil ] [ yalin ] [ darı ] [ SENED ] [ iiinlar ] [ TEKNiK ANALiZ ] [ GRAFiK ] [ HiKAYE ] [ mese ] [ destek ve direnç ] [ destek ve diren ] [ yazma ]