(1711-1776). i iskoçyali filozof, felsefede kuikucu ve bilinemezci (septik ve agnostik), aktif politikaci, toplumsal ekonomi sorunlari üzerine denemeler yazdi ve özgün bir tarihçi oldu. Hume'un felsefesi ingiliz burjuvazisine özgü düiüncenin yöneliminin, yani Locke'un deneysel felsefesi ile bailayip sonradan Berkeley'in öznelciliiine (subjectivisme) dönen, ve en sonunda bütün temel sorunlarda bilinemezcilikten yana, yani gerçek bilginin olanaksizliiini iddia eden teoriden yana düiünceleri benimseyen yönelimin en belirgin örneiini temsil eder.

Hume, Berkeley gibi, maddenin varliiini yadsimakla yetinmez, nedensellik iliikilerinin nesnel gerçeklikleri olmadiiini, yalnizca öznel bir aliikanliiin deiiiikliklerine uyarak kurulmui olduklarini bildirerek, kuikuculuiunu, ieylerin nedensel iliikilerine kadar geniiletir. insan, olaylar dizilerinin, düzenli bir biçimde yinelendiiini saptadi, ve bundan, baika hiçbir neden olmaksizin, olaylardan birinin, ötekinin nedeni olduiu sonucuna vardi.

iunu gözlüyorum, diyor Hume, ne zaman ak bilye, kizil bilyeye çarpsa, kizil bilye hareket ediyor. Bunun sürekli böyle olmasini, beyaz bilyenin çarpmasi, kizil bilyenin hareketinin nedenidir diyerek ifade ediyorum. Peki ama, burada, zorunlu ve nesnel bir nedensellik olduiunu, basit kiiisel bir yanilma olmadiiini kim temin edebilir banai Kim bana temin edebilir, yarin da, gene beyaz bilyenin çarpmasinin kizil bilyeyi harekete geçireceiini ve gene onun hareketinin nedeni olacaiimi Demek ki, Hume, her ieye kariin, gene de dünyanin bilinmesi ve açiklanmasinin eksenini oluituran nedensellik iliikisi konusunda, her türlü garantiyi reddediyor.

Gene ona göre, dii dünya, en sonunda bir varsayimdan bir "sam"dan baika bir iey deiildir. iite Hume'u çürütmek için Kant, kendi "eleitiri" öiretisini hazirlamiitir. Marx'in Ekonomi Politiiin Eleitirisine Katki'da tahlil ettiii Hume'un para teorisi, onun, ieylerin yüzeysel görünüilerinin her zaman esas temel süreçlerin yerlerini aldiii yolundaki yutturmaca burjuva anlayiiinin ekonomik iliikilere uygulaniiidir. Bailica felsefe yapitlari: insan Tabiati Üzerine inceleme (1739-1740), insan Akli Üzerine Araitirmalar (1748).

---

Etiketler : [ deneme ] [ dünya ] [ ekonomi ] [ tarih ] [ kur ] [ aik ] [ felsefe ] [ TARiH ] [ asit ] [ para ] [ e i ] [ kat ] [ TAR ] [ ula ] [ ekonomik ] [ agnostik ] [ öteki ] [ teki ] [ düi ] [ bilin ] [ top ] [ kant ] [ deme ] [ dan ] [ denemeler ] [ madde ] [ mal ] [ deney ] [ tek ] [ araitirma ] [ göz ] [ kan ] [ diziler ] [ çarpma ] [ rum ] [ arpma ] [ çin ] [ açi ] [ düzen ] [ mar ] [ yaz ] [ gen ] [ bilgi ] [ ivi ] [ Edeb ] [ ilgin ] [ ken ] [ koç ] [ insan ] [ ben ] [ nedensellik ] [ ense ] [ mac ] [ aman ] [ zaman ] [ iliikilere ] [ görünüilerini ] [ tarihç ] [ öiretisi ] [ hume ] [ oluit ] [ bili ] [ retisi ] [ marx ] [ DER ] [ neden ] [ asi ] [ KIZ ] [ MAL ] [ araitirmalar ] [ kar ] [ BUR ] [ e i_ ] [ s t ] [ a a ] [ n ne ] [ r n ] [ GEN ] [ ÜRE ] [ emek ] [ hareket ] [ anm ] [ filozof ] [ FELSEFE ] [ septik ] [ erke ] [ PARA ] [ san ] [ ard ] [ ani ] [ kiz ] [ ütü ] [ konu ] [ Ard ] [ TME ] [ DiZiLER ] [ düiünce ] [ efes ] [ aylar ] [ kENDi ] [ nem ] [ kEND ] [ KAR ] [ DÜNYA ] [ kiii ] [ RAN ] [ osti ] [ çek ] [ toplum ] [ Dünya ] [ gerçek ] [ ama ] [ eleitir ] [ ele ] [ david ] [ çim ] [ mak ] [ kui ] [ kil ] [ KON ] [ türl ] [ yer ] [ gün ] [ nlar ] [ len ] [ BEL ] [ ini ] [ dar ] [ har ] [ eleitiri ] [ nak ] [ gerçek bilgi ] [ EFES ] [ diz ] [ AÇI ] [ yüz ] [ özne ] [ zne ] [ say ] [ bas ] [ par ] [ ara ] [ burjuvazi ] [ LOCKE ] [ sel ] [ ost ] [ rant ] [ fil ] [ soru ] [ ece ] [ iliiki ] [ yapit ] [ üre ] [ dem ] [ turan ] [ ney ] [ ifa ] [ debi ] [ M T ] [ ala ] [ Say ] [ bel ] [ para teorisi ] [ Politika ] [ aki ] [ ÇEK ] [ IiIK ] [ TAi ] [ cin ] [ e c ] [ Din ] [ dil ] [ DEN ] [ DIL ] [ DIN ] [ din ] [ dini ] [ çük ] [ yai ] [ ALi ] [ dii ] [ oru ] [ çar ] [ aia ] [ ati ] [ DiN ] [ eki ] [ arai ] [ ari ] [ bai ] [ ilii ] [ ili ] [ yarak ] [ ilik ] [ rine ] [ sen ] [ fel ] [ gil ] [ politika ] [ ZAMAN ] [ efe ] [ koc ] [ tik ] [ temel ] [ ran ] [ r ya ] [ yapi ] [ yap ] [ ayi ] [ gerçeklik ] [ ariin ] [ orum ] [ iti ] [ ile ] [ çai ] [ rak ] [ varsa ] [ dei ] [ kii ] [ olui ] [ sayi ] [ olu ] [ der ] [ man ] [ Açi ] [ MAK ] [ den ] [ locke ] [ olaylar ] [ burjuva ] [ cadi ] [ cad ] [ KONU ] [ bildi ] [ sap ] [ fad ] [ tky ] [ ILO ] [ lay ] [ akt ] [ YARAK ] [ kle ] [ cim ] [ emel ] [ TOPLUM ] [ atü ] [ beyaz ] [ arda ] [ cia ] [ tah ] [ KANT ] [ eti ] [ TÜR ] [ SEL ] [ Tarih ] [ Gen ] [ müi ] [ ret ] [ Müi ] [ sorunlar ] [ uyar ] [ anla ] [ peki ] [ GÖZ ] [ K V ] [ isi ] [ Iiik ] [ iiik ] [ iiti ] [ aila ] [ AiI ] [ iine ] [ Aki ] [ aii ] [ basi ] [ EKi ] [ ali ] [ ilo ] [ ila ] [ bilgin ] [ aÇi ] [ değ ] [ i de ] [ EDi ] [ ing ] [ Ali ] [ teori ] [ i ya ] [ i sa ] [ i am ] [ çei ] [ ÇEi ] [ ingiliz ] [ yağ ] [ i RE ] [ iretisi ] [ arii ] [ ağa ] [ ARA ] [ Ardi ] [ ardi ] [ DİN ] [ leti ] [ TAĞ ] [ ileti ] [ BiLGi ] [ ALĞ ] [ iat ] [ IIK ] [ iii ] [ aktif ] [ ars ] [ R D ] [ kis ] [ kisi ] [ YARA ] [ yil ] [ olmak ] [ klan ] [ rek ] [ KIL ] [ eko ]