(1820-1895) i Marx'in en sevgili dostu ve ayrilmaz savaiim arkadaii, diyalektik materyalizmin ve bilimsel sosyalizmin ortak kurucusu ve Komünist Parti Manifestosuinun hazirlaniiinda Marx'in yardimcisi; Komünistler Birliiinin ve Uluslararasi iiçi Birliiinin ya da Birinci Enternasyonalin kurucularindan. Marx'in (1883'te) ölümünden sonra, uluslararasi iiçi hareketinin manevi önderi ve en büyük otoritesi oldu.

Onun bailica deieri, diyalektik materyalizmi geliitirmesinde ve açiklamasindadir. Teorik yapitlari arasinda ilk yeri, felsefe konusundaki yergi yazilarina vermek gerekir. Bunlar proletarya düiüncesi üzerinde en kalici etkiyi yapmii olan ve giderek artan bir önem kazanan baiyapitlardir. Engels, bu yapitlarinda, toplumsal siniflarin savaiimlari ile ve üretici güçlerin geliimesi ve doia bilimlerinin paralel ilerleyiii ile felsefenin diyalektik iliikilerini ustalikla ve eii bulunmaz bir duruluk ve açiklikla gösterir.

Böylece okuru, hep ayni yollardan geçirerek iu gerçeie götürür: Bütün insanliii gerçekten kurtaran bir felsefe, ancak diyalektik materyalizm felsefesi olabilir, çünkü, yalniz bu felsefe teorik düiünceyi idealizmin Scylla'sindan, mekanikçi kaba materyalizmin Charybde'inden koruyabilecek ve bilginin tutarli bir materyalist teorisinin zaferini sailayabilecek yetenektedir.

Engels'in bu konudaki bailica yapitlari: Anti-Dühring, Lessing tarzinda hazirlanmii, taptaze bir hava, canlilik, savaiimci bir güçle dolu bu polemik yapiti, materyalist dünya anlayiiinin olaianüstü verimli bir savunmasidir; Ludwig Feuerbach ve Klasik Alman Felsefesinin Sonu, felsefenin Hegel'den Marx'a kadar geliimesi üzerine parlak bir deneme yazisidir.

Daha az taninan, ama Anti-Dühring ile birlikte Marksistlerin, felsefesinin yeni idealist sistemlerine karii savaiimlarinda temel bir silahi olabilecek bütün niteliklere sahip olan bir yapiti da Doianin Diyalektiii'dir. Fransa'da birkaç yil önce yayinlanmii, 1873'ten 1892'ye kadar yazilmii makalelerden ve parçalardan derlenmiitir; ibazi noktalarda son bilimsel bulgularla aiilmii olsa bilei diyalektik materyalizm ve onun doiru yorumu için, savaiim veren herkes için, çaidai doia bilimlerinin sonuçlarini uyumlu bir biçimde Marksizmin bünyesine katma zorunluluiunu kafasina koymui olan herkes için tükenmez bir kaynaktir.

Öteki teorik ve yöntem bilimsel önemli yapitlari arasinda iunlari sayalim: ingiltere'de Emekçi Siniflarin Durumu (1845); Komünist Parti Manifestosu iManc'la birliktei; Almanya'da Burjuva Demokratik Devrim (1850-1852) iiçerdiii bölümler: "Köylüler Savaii", "Almanya'da Devrim ve Karii-Devrim" ve "Reich Anayasasi için Kampanya"-i; Ütopik Sosyalizm ve Bilimsel Sosyalizm (1880); Ailenin, Özel Mülkiyetin ve Devletin Kökeni (1884); Konut Sorunu (1872); ilkel Hiristiyanlik Tarihine Katki; "Kapital" Üzerine incelemeler; Erfurt Programinin Eleitirisi (1891).

Bunlardan baika, Edebiyat ve Sanat Üzerine, Din Üzerine, "Kapital" Üzerine, Felsefe incelemeleri, Marx ve Engels'in bu konulardaki seçilmii metinlerini içerir. Engels'in yaziimalari arasinda, K. Marx-F. Engels Yaziimasini (9 cilt) ve Friedrich Engels-Paul ve Laura Lafargue Yaziimasi'ni (3 cilt) analim.

---

Etiketler : [ deneme ] [ dünya ] [ tarih ] [ kur ] [ makaleler ] [ makale ] [ aik ] [ sevgi ] [ MAKALE ] [ mani ] [ felsefe ] [ TARiH ] [ ist ] [ dev ] [ fransa ] [ materyalizm ] [ YÖNTEM ] [ tere ] [ sosyalizm ] [ a k ] [ para ] [ sis ] [ savai ] [ sava ] [ fen ] [ e i ] [ elik ] [ kat ] [ idealizm ] [ TAR ] [ ula ] [ evr ] [ ingiltere ] [ evrim ] [ öteki ] [ konut ] [ teki ] [ almanya ] [ düi ] [ kale ] [ top ] [ yöntem ] [ dan ] [ sinif ] [ mal ] [ tek ] [ köy ] [ tarihi ] [ LAH ] [ ate ] [ aii ] [ edebiyat ] [ bilim ] [ din ] [ doia ] [ DiN ] [ kan ] [ birlik ] [ rum ] [ çin ] [ açi ] [ feuerbach ] [ mar ] [ yazi ] [ sistemler ] [ yaz ] [ arkadai ] [ arkada ] [ bilgi ] [ kaynak ] [ eren ] [ Edeb ] [ sanat ] [ ilgin ] [ ken ] [ insan ] [ idea ] [ rol ] [ paralel ] [ Din ] [ Deri ] [ ULUSLAR ] [ SON BiLiM ] [ ilerleyiii ] [ lama ] [ enternasyonalin ] [ iiti ] [ PARALEL ] [ ital ] [ evl ] [ enternasyonal ] [ açiklamasindadir ] [ rich ] [ bili ] [ marx ] [ DERi ] [ ilah ] [ DER ] [ kurt ] [ HIRiSTiYANLIK ] [ asik ] [ asi ] [ Bilimsel sosyalizmin ] [ SANAT ] [ MAL ] [ SiK ] [ ANAN ] [ isi ] [ kar ] [ anal ] [ BUR ] [ diyalektik materyalizm ] [ aura ] [ dere ] [ uluslararasi ] [ uluslararas ] [ e i_ ] [ k y ] [ t p ] [ a a ] [ deri ] [ ÜRE ] [ emek ] [ göt ] [ üni ] [ kurucu ] [ YAZI ] [ hareket ] [ sos ] [ YAS ] [ ayin ] [ anmi ] [ tel ] [ anm ] [ canli ] [ canl ] [ FELSEFE ] [ ATE ] [ hava ] [ ali ] [ ahi ] [ erke ] [ PARA ] [ san ] [ KTA ] [ ard ] [ ani ] [ ayna ] [ ark ] [ ütü ] [ konu ] [ far ] [ devlet ] [ otorite ] [ Ard ] [ NEV ] [ sik ] [ bilimsel sosyalizm ] [ düiünce ] [ efes ] [ yay ] [ hiristiyanlik ] [ anayasa ] [ nem ] [ aile ] [ iiçi ] [ KAR ] [ DÜNYA ] [ SOS ] [ RAN ] [ çek ] [ sosyal ] [ toplum ] [ lke ] [ açiklik ] [ devrim ] [ fla ] [ isti ] [ kap ] [ Dünya ] [ büyü ] [ gerçek ] [ aia ] [ ama ] [ kay ] [ eleitir ] [ lenin ] [ ölü ] [ ALi ] [ sonuçlari ] [ uyumlu ] [ ele ] [ çim ] [ mak ] [ baz ] [ kil ] [ KON ] [ A i ] [ ren ] [ yer ] [ önemli yapitlari ] [ SAVAi ] [ SAVA ] [ ter ] [ ila ] [ iZM ] [ nlar ] [ ngiltere ] [ mekanik ] [ deneme yazisi ] [ cilt ] [ YAY ] [ len ] [ ini ] [ bulu ] [ dar ] [ MAKALELER ] [ har ] [ eleitiri ] [ nak ] [ pan ] [ kra ] [ EFES ] [ DiYALEKTiK ] [ ölüm ] [ AÇI ] [ LEK ] [ ege ] [ mekan ] [ say ] [ engels ] [ par ] [ ara ] [ tap ] [ komünist ] [ sel ] [ FRANSA ] [ LENiN ] [ ost ] [ Doia ] [ Kaz ] [ TERE ] [ bac ] [ soru ] [ ece ] [ metin ] [ iliiki ] [ yapit ] [ silah ] [ üre ] [ dem ] [ tara ] [ debi ] [ yasa ] [ ala ] [ Say ] [ lara ] [ Ali ] [ i_ devri ] [ anüs ] [ aki ] [ dol ] [ YAZIiMALAR ] [ a la ] [ ÇEK ] [ GEL ] [ y n ] [ sonuçlar ] [ cin ] [ yün ] [ DEN ] [ tan ] [ DIN ] [ dini ] [ çük ] [ iON ] [ sec ] [ oru ] [ BULU ] [ siiir ] [ ASiNA ] [ eki ] [ ari ] [ bai ] [ doi ] [ ilii ] [ kali ] [ kal ] [ Doi ] [ ili ] [ diyalektik ] [ aliç ] [ Sik ] [ erkes ] [ arz ] [ yöntem bilim ] [ rine ] [ maz ] [ gel ] [ birinci ] [ tes ] [ fel ] [ gil ] [ bach ] [ marks ] [ gram ] [ efe ] [ marksizm ] [ tik ] [ temel ] [ ran ] [ veri ] [ nokta ] [ r ya ] [ ing ] [ yapi ] [ 1820 ] [ yap ] [ ayi ] [ kampanya ] [ açiklama ] [ KANI ] [ orum ] [ mülk ] [ ile ] [ rme ] [ Tere ] [ çai ] [ hegel ] [ can ] [ kök ] [ dei ] [ gelii ] [ olu ] [ geli ] [ bile ] [ PARLA ] [ der ] [ man ] [ aka ] [ MAT ] [ ram ] [ Açi ] [ MAK ] [ den ] [ a i ] [ burjuva ] [ cad ] [ ilim ] [ KONU ] [ Ayna ] [ kaba ] [ yetenek ] [ Yay ] [ tky ] [ arc ] [ rmek ] [ böl ] [ lay ] [ lad ] [ akt ] [ ilk ] [ EVRIM ] [ kle ] [ ampanya ] [ cim ] [ emel ] [ çünk ] [ OTO ] [ dolu ] [ TOPLUM ] [ k ta ] [ deier ] [ arda ] [ proletarya ] [ konular ] [ k t ] [ eti ] [ TÜR ] [ Emo ] [ kta ] [ SEL ] [ Tarih ] [ mate ] [ a m ] [ i ya ] [ dai ] [ müi ] [ üret ] [ ret ] [ savunmasi ] [ savunmas ] [ l m ] [ A I ] [ Müi ] [ KLAS ] [ anla ] [ K V ] [ bilei ] [ dii ] [ ati ] [ aiil ] [ aila ] [ sila ] [ AiI ] [ atik ] [ Aki ] [ EKi ] [ iLAHi ] [ iti ] [ ayni ] [ inan ] [ bilgin ] [ ilahi ] [ aÇi ] [ eic ] [ EDi ] [ AiA ] [ lahi ] [ aida ] [ teori ] [ i sa ] [ ilik ] [ çei ] [ ÇEi ] [ Asina ] [ KLASi ] [ KLASiK ] [ İON ] [ arii ] [ ağa ] [ sina ] [ ARA ] [ eta ] [ nal ] [ sidir ] [ e devlet ] [ Ardi ] [ ardi ] [ DİN ] [ leti ] [ kom ] [ anı ] [ uyu ] [ nemli yapitlari ] [ BiLGi ] [ IIK ] [ iii ] [ R D ] [ A S ] [ IZM ] [ Ingiltere ] [ yil ] [ yas ] [ ASINA ] [ araS ] [ SOSYAL ] [ hin ] [ Sosyalizm ] [ rek ] [ KIL ] [ dağ ] [ SAV ] [ kaza ] [ mat ] [ rya ] [ FEN ] [ ans ] [ a z ] [ gerek ] [ kazan ]