Etimoloji ve Tarihçe

Metafizik terimini ilk olarak Aristo'nun eserlerini kendine göre düzenleyen Yunan Peripatetik filozof Rodos'lu Andronicus'un, MÖ 70 civarinda Roma'da kullandiii saniliyor. Onun düzenlemesine göre, asil adi ilk Felsefe veya Teoloji olan risale, Fizik risalesinden sonra gelmekteydi. Böylece de, ilk Felsefe meta (ta) physica, ya da fiziii izleyen, olarak biline geldi ve zamanla kisaltilarak metafizik oldu.

Aristo'nun Metafizik'indeki konular (cevher, nedensellik, var olmanin mahiyeti, ve Tanrinin varliii) yüzyillarca metafiziksel spekülasyonlarin içeriiini belirledi. Metafizik Ortaçaiin skolastik filozoflari arasinda transphysical (fizik ötesi) bilim olarak bilinirdi. Bunun nedeni de onlarin, bir öirencinin fiziksel dünyadan algilarin ötesindeki dünyaya metafizik vasitasiyla felsefi olarak geçii yapabileceiine inanmalariydi.

13. yüzyil skolastik filozof ve ilahiyatçisi Aziz Thomas Aquinas, metafiziiin amacinin, sonlu ve algilanabilir varliklarin nedensel açidan incelenmesi yoluyla Tanrinin taninmasi olduiunu bildirdi. 16. yüzyilda bilimsel araitirmalarin yükseliiiyle birlikte bilim ve imanin uzlaitirilmasi gittikçe önem kazandi.

Akademik Anlam

Metafizik, geleneksel olarak, görünen-görünmeyen tüm gerçekliiin esas mahiyetini anlamaya çaliian felsefi bir alandir. Metafizikçi, ilahi, insani veya baika ne türlü olursa olsun, her ieye uygulanabilecek en temel, esas itibariyle en basit ve her ieyi kapsayan bir tanimlama peiindedir. Bu geleneksel ve felsefi anlamda birine metafizikçi demek, onun her ieyin neden, öz ve mahiyetini anlamaya çaliian biri olduiunu söylemekle ayni anlamdadir.

Bu anlamda fizikçiden tek farki, fizikçinin bu kavramlari açiklamak için gözlenebilen, ölçülebilen ve denenebilen nicelikler aramasi, metafizikçinin ise sadece bunlara baili kalmayip fiziksel alemin ötesindeki, gözlenemeyen, ölçülemeyen ve denenemeyen açiklamalari da kabul etmesidir. Bu da fizikçinin metafiziksel açiklamalari kabul etmeyeceii fakat metafizikçinin fiziksel açiklamalari kabul edebileceii anlamina geliyor.

Böyle bakinca, madde ve hareketten baika bir iey yoktur diyen eski materyalistler ve her ieyin cansiz ve deneyim kazanamayan enerjiden ibaret olduiunu söyleyen yeni materyalistler kadar, ideler veya zihin ya da ruhtan baika bir ieyin var olmadiiini benimseyen idealistleri de metafizikçi kategorisine sokmak yanlii olmaz.

Popüler Anlam

Metafiziiin yaygin olarak kullanilan popüler ikincil anlami, bir çok insanin inandiii, fizikselin ötesindeki ve tartiimali bir çok olguyu içerir. Popüler metafizik, tamamen ayrilmasi mümkün olmasa da, geleneksel olarak birbirine zit iki alani birbirine bailar : Mistisizm: Nihai olanla (ki buna genel olarak Tanri denir) bir olma deneyimlerine verilen isim (hakk al-yakin veya fena fillah).

Occultism (Gizli bilimler veya gizlicilik)

Telepati, duru-görü veya uza-görü (algilarin ulaiamayacaii kadar uzaklardaki olay ve nesneleri görme, clairvoyance), hissi kablel-vuku veya geleceii bilme (precognition), uzak geçmiii bilme (kaydi olmayan tarihsel olaylar gibi, retrocognition) ve medyumluk gibi bilmenin uzantilarina (duyu ötesi algi, extrasensory perception, ESP) ve telekinezi, psikokinezi, büyü gibi bunlarin tatbikatina verilen isim; çoiunlukla normal insan faaliyetlerinin diiindadir. Occultün akademik incelenmesi psiiik araitirmalar adiyla anilirdi, daha sonra parapsikoloji olarak isimlendirildi.

---

Etiketler : [ civa ] [ ortaçai ] [ ilahi ] [ aristo ] [ mistisizm ] [ ego ] [ skolastik ] [ akad ] [ POP ] [ nedensellik ] [ parapsikoloji ] [ ortaçaiin ] [ sokmak ] [ tarihç ] [ gizlicilik ] [ DUYU ÖTESi ALGI ] [ Telekinezi ] [ iLAHi ] [ varliklar ] [ filozof ] [ telepati ] [ filozoflar ] [ Aristo ] [ bilimsel araitirma ] [ lahi ] [ telekinezi ] [ çini ] [ selin ] [ tarihçe ] [ kategori ] [ telekinez ] [ LEN N ] [ ortaça ] [ bilimsel arai ] [ fiziiin amaci ] [ bilimsel ara ] [ popüler ] [ thomas ] [ roc ] [ pop ] [ tarihce ] [ aquinas ] [ Thomas Aquinas ] [ zihin ] [ lastik ] [ medyum ] [ metafizik ] [ ikincil ] [ nandi ] [ ARiSTO ] [ kavramlar ] [ ATEG ] [ ortaca ] [ EDİ ] [ nicelik ] [ nicel ]