Bu dönemdeki "felsefe okullari"na gelince; Eflâtun'un Akademi'si ile Peripatos okullarina, M.Ö. yaklaiik 300 yillarinda, iki okul daha katilmiitir: Stoa ve Epikür okullari. Stoa okulu, duvarlari resimlerle süslü sütunlarin oluiturduiu bir yerde kurulduiu için, "Sütunlu galeri" anlamina gelen Stoa adini almiitir.

Öteki okul ise kurucusu olan Epiküros'un adini taiir. Bu iki okul, yaiam ve bilgi konusunda kariit görüileri savunur. Bu biri ötekine karii olan okullara, bu dönem için üçüncü bir akim sayilan, "iüphecilik"! de eklemeliyiz. Açiklamalarinda mutlak iüpheden hareket eden iüphecilere, M.Ö. II. yüzyilda Eflâtun Akademisi'nin dayanak olmasi dikkat çekicidir.

M.Ö. III. yüzyildan itibaren bu üç okul, aralarindaki "sürtüime"yi sürekli canli tutarak varliklarini sürdürmüilerdir. Yine de bu üç okulun ortaklaia paylaitiklari bazi görüiler vardir. Üçünün de birleitikleri ilk nokta, her üçü insani felsefenin konusu saymiitir. Her üç okul, öncelikle, "üstün insan"m portresini çizmiitir. Ancak "üstün tip", her üç okulda deiiiik yorumlanmiitir.

Stoalilar için üstün insan, tüm tutku ve isteklerini yenmii olan, yaiam kariisinda olduiu gibi ölüm kariisinda da ilgisiz kalmayi bilen insandir. Onlar "duygusuzluk"u (apethie) insana amaç olarak gösterirler. Buna karii Epikürcüler ve iüpheciler insanin amacini "ruh derinliii"nde (ataraksie) bulurlar. Ancak dikkat edilirse ruh dinginliii durumu ile duygusuzluk durumu arasinda pek büyük bir fark olmadiii görülür. Bu üç okul yaklaiimlarini farkli temellere dayandirmii bulunuyor.

Stoacilar ile Epikürcüler arasinda ortak olan bir baika nokta, her iki okulun da Eflâtun'dan önceki felsefeye "geri dönüi" yapmalaridir. Bilindiii gibi, Eflâtun'dan önceki felsefenin karakteristik yani, evrenin temeli olarak "maddî" bir ieyi benimsemesidir.

Somut olmayan bir evren anlayiiini, ilk kez Eflâtun, "ideler"i ile ortaya koymuitu. Stoacilar ve Epikürcüler Eflâtun'dan önceki felsefeye dönmekle, her ieyin özünün maddî olduiunu yinelemii oldular. Bu görüiü savunan iki okulun dayanmak istedikleri temeller birbirinden farklidir. Stoacilar için Eflâtun'dan önceki felsefelerin en büyük otoritesi "Heraklit"tir.

Heraklit felsefesinin karakteristik görüiü, her ieyin bir deiiiim ve bir olui içinde bulunduiudur. Onun felsefesinin ikinci karakteristik yani, oluiun bir yasaya baili olduiu, akil "logos" tarafindan yönetildiiidir. Tüm evrene egemen olan akil "logos", Heraklit'e göre maddî bir iey olan "atei "tir.

Heraklit bir panteisttir. Bu görüi Stoacilarca da benimsenir. Heraklit için bir baika karakteristik düiünce, her ieyin "sürekli devir" hareketi içinde olduiudur. Gelmii geçmii bir ieyin bir süre sonra yeniden görüleceiine inanilir. Stoacilar Heraklit'in bu görüiünü de sahiplenmiitir.

Onlara göre de evrenin evrimi sürekli yükselen doiru bir çizgi yerine, dönüp dolaiip ayni noktaya gelen dönüiümlü bir yol izler. Oysa Epikürcüler Demokrit'in atom varsayimini felsefelerine temel alir. Demokrit'e göre gerçek, boi uzay içinde hareket eden atomlardan ibarettir. Evrende her olay kör ve kendiliiinden (mihaniki-ruhsuz) olan yasalara göre olur.

Her ieyin, kendiliiinden olan zorunluluklara göre oluituiu bir evrende, Tanrilarin gereksiz varliklar olduiunu tahmin etmek kolaydir. Demokrit'e baili kalan Epikürcüler, tam anlamiyla, bir "din düimani "dirlar. Stoacilar panteisttir, yani evrenin diiardan deiil de, içten yönetildiiini, Allah ile evrenin bir ve de ayni olduiunu varsayar. Stoacilar ulusal din kariisinda olumlu bir tutum sergiler. Onlara göre halk dini bir gerçekliii içinde taiir ve bu gerçeklik halka has bir biçimde dile getirilmiitir.

Tüm dinlerin birtakim "sembolik" imajlari olduiunu benimsemek gerekir. Tanrilar birer semboldür. Bu sembollerin gerisinde doia güçleri gizlidir. Stoacilarla Epikürcüler din konusunda biri ötekine karii görüiler öne sürer. Bu iki kariit görüi arasinda iüpheciler yer alir. iüphecilere göre: Tanrilar var midir, yok muduri Evrenin özü nediri gibi sorulara yanit vermek, ilke olarak mümkün deiildir.

---

Etiketler : [ atom ] [ iüphe ] [ felsefe ] [ portre ] [ resim ] [ selen ] [ tutum ] [ iüphecilik ] [ Yükselen ] [ phecilik ] [ evrim ] [ stoacilar ] [ süt ] [ uzay ] [ yanma ] [ sorular ] [ logo ] [ evren ] [ öteki ] [ resimler ] [ takla ] [ ATOM ] [ yaklaiim ] [ Dönüiüm ] [ akad ] [ atomlar ] [ yilan ] [ çizgi ] [ izgi ] [ yükselen ] [ varlik ] [ kurucu ] [ varliklar ] [ EVREN ] [ FELSEFE ] [ nedir ] [ heraklit ] [ sembol ] [ YILAN ] [ otorite ] [ TUTKU ] [ efes ] [ asala ] [ RESiM ] [ kade ] [ klit ] [ RESiMLER ] [ tahmin ] [ yaklaiimlar ] [ yasalar ] [ dinler ] [ epikürcü ] [ semboller ] [ deiiiim ] [ üslü ] [ rend ] [ EFES ] [ imaj ] [ e okul ] [ ulusal ] [ oktay ] [ ALLAH ] [ i yeri ] [ üphe ] [ çelik ] [ eflatun ] [ sirt ] [ çekiç ] [ üphecilik ] [ tutku ] [ okullari ] [ okullar ] [ Uzay ] [ mutlak ] [ rene ] [ sayar ] [ kariit ] [ açiklama ] [ gerçeklik ] [ kulun ] [ Evren ] [ savunu ] [ EVRIM ] [ ekleme ] [ Emo ] [ t fe ] [ y n ] [ DiNLER ] [ port ] [ PAYLA ] [ payla ] [ sırt ] [ EFLATUN ]