Ütopya, aslinda olmayan, tasarlanmii olan ideal toplum ve devlet iekli anlami taiir. Ütopyalar, ideal düzen arayiilarinin tasarlanmii tipik örnekleridir. Ütopyalar üzerine görüiler iki biçimde ortaya çikmiitir. Bir kismi özendirici, istenen nitelikte, diier bir kismi ise korkutucu, ürkütücü ütopyalardir.

istenen (Özendirici nitelikte) Ütopyalar

Bu tür ütopyalar, ideal bir toplum ve devlet tasarimlaridir. Bu özellikteki ütopyalarin en önemlileri iunlardir:

Platoniun Ütopyasi

Platon, "Devlet" adli eserinde ideal devletin nasil olacaiini belirtmiitir. Bu devlette insanlar üç sinifa bölünmüitür; Çaliianlar (iiçiler, çiftçiler, zanaatkarlar), bekçiler (askerler) ve yöneticiler. iiçi sinifi çaliiip üretimde bulunarak devletin maddi ihtiyaçlarini kariilar. Bekçiler sinifi toplum içinde güvenliii ve diiariya karii devletin varliiini savunur. Yöneticiler sinifi ise devleti yönetir.

Bu toplumda her sinifin bir erdemi vardir. iiçi sinifinin erdemi kanaatkâr olmak, bekçi sinifinin erdemi cesaret, yöneticilerin erdemi ise bilgeliktir.

Platoniun açtiii bu ütopik devlet anlayiii yolu, gelecekte hem doiu hem de bati felsefelerinde temsilciler bulmuitur. Doiu felsefesinde böyle ütopik bir devlet anlayiiini Fârâbîide görmekteyiz.

Fârâbîinin Ütopyasi

Platonidan etkilenen Fârâbî, "Medinetiül Fâzila" (Erdemli iehir) adli esrinde böyle ütopik bir devlet tasarlamiitir. Ona göre, insanlar yardimlaiarak bir arada yaiamalidir. Sailikli bir organizmada bütün organlar nasil uyumlu bir iekilde çaliiiyorsa, toplum da böyle olmalidir.

Kötü insanlar toplumdan çikarilmalidir. Erdemli iehirde gerçeklikler, doiruluklar, iyilik ve güzellikler birleiirler. Bunu sailayan bu iehrin yöneticisidir. Yönetici, peygamber ile filozofun erdemlerini kendinde toplayan kiiidir ve bu özeliklerini topluma yayarak devleti yönetir. Bireylerin de yöneticinin bilgilerine katilmasiyla mutlu bir iehir doiar.

Thomas Morusiun Ütopyasi

Roman tarzinda yazdiii "Ütopya Adasi" adli eserinde ütopik bir devlet tasarimi ortaya koyar. Bu devlette özel mülkiyet yoktur ve yasaktir. Herkes devlet adina üretir. Para geçerli deiildir. Üretilenlerden herkes ihtiyaci kadar alir. Bireyler günde alti saat çaliiir, geri kalan zamanlarini sanat ve bilimle uiraiarak geçirirler. Yöneticiler, tipki Platoniun ideal devletinde olduiu gibi, çok siki bir eiitimle yetiitirilir.

Tommaso Campanellainin Ütopyasi

Günei Devleti adli eserinde ütopik bir devlet yasarimi yaparken, o da Platoniun etkisi altinda kalir. Günei kentte her iey ortaktir. Aile yoktur. Eilerin seçimi yönetimce yapilir. Kent bir rahip tarafindan adilce yönetilir. Herkes dört saat çaliiir. Geri kalan zamanda sanat, eilence, okuma, beden ve ruhlari eiitme gibi zevk veren iilere ayrilir. Yöneticinin yetkisi mutlaktir. Adlari "Güç", "Akil", " Sevgi" anlamina gelen üç yardimcisi vardir.

Francis Baconiun Ütopyasi

Yeni Atlantis adli eserinde ütopik devletini tanitir. "Ben Salen" adli adada sailam bir ahlâk anlayiii egemendir. Özel bir örgüt, halkin bu yüksek bilgi ve kültürünü planlar ve yürütür. Buna göre "Yeni Atlantis" bir bilgi devleti olarak tasarlanmiitir.

Korkutucu Nitelikte Ütopyalar

Günümüzde de ütopyalar yazilmaktadir. Ancak, bunlarin ortak bir niteliii vardir, o da toplumlari gelecekte bekleyen tehlikeleri göstermektir. Bu tehlike, bir yandan makineleien bir toplumda insanin duygu, düiünce ve deier sistemleri ile yok olup gitmesidir. Öte yandan, insan özgürlüklerinin, demokratik haklarin kurulacak bir despotik devlet tarafindan yok edilmesidir. Bu ütopyalar, insanlari, bu türden tehlikeler için önceden uyarmaktadir.

Huxleyiin Ütopyasi

Yeni Dünya adli eseri bir bilim-kurgu özelliii taiir. "Yeni Dünya" da teknoloji çok geliimiitir. insanlar suni yoldan üremektedir. Evlilik yoktur. insanlar çaliiir ve eilenirler. Hastalanma ve yailanma yoktur. Geçmii, tüm deierleriyle yok edildiii için, geçmiii düiünme ve özlem duyma yoktur. Bu ütopya, doial yaiamdan kopmayi dile getirme açisindan geleceie iliikin bir korku ütopyasidir.

G. Orweliin Ütopyasi

Orwel, "1984" adli eserinde despotizmin (zorbalik) egemen olduiu bir dünyayi tasvir eder. Bu ütopyaya göre, dünya eiit güce sahip üç bloka ayrilmiitir. Yönetenler tek egemen güçtür. insanlar yöneticilerin korkusu ile sinmii, özgürlükler kaldirilmii, ahlâki ve insani duygular yok edilmii, düiünme ve düiündüiünü söyleme yasaklanmii, yaiam tüm güzelliklerini yitirmiitir. Hiç kimse birbirine güvenememektedir. Çoiu kiiiler casustur. En yakinlarini yönetime gammazlama bir ödev haline getirilmiitir. Bireylerin kiiilikleri tamamen silinmiitir.

Orwel bu eserinde, gelecek üzerine korkularini dile getirmiitir. insanlari, modern dünyayi etkileyebilecek sorunlar üzerinde düiünmeye yöneltmek istemiitir.

---

Etiketler : [ üreme ] [ teknoloji ] [ ödev ] [ tasarim ] [ çiftçi ] [ makine ] [ kurgu ] [ erdem ] [ atlantis ] [ ütopya ] [ topya ] [ özgürlük ] [ platon ] [ sistemler ] [ panel ] [ organizma ] [ organizmada ] [ temsilci ] [ birleiirler ] [ bölünmüitü ] [ ütopyalar ] [ filozofu ] [ topyalar ] [ güzellik ] [ YASAR ] [ filozof ] [ TEKNOLOJi ] [ TEKNOLOJ ] [ campanella ] [ ATLANTiS ] [ suni ] [ zanaat ] [ uyumlu ] [ francis bacon ] [ tasvir ] [ FRANCiS BACON ] [ ÜREME ] [ yeni dünya ] [ Atlanti ] [ bilge ] [ Ahlak ] [ farabi ] [ O Ç ] [ ahlak ] [ doiruluk ] [ bacon ] [ thomas ] [ plato ] [ gerçeklik ] [ mülk ] [ teknoloj ] [ savunu ] [ otizm ] [ Farabi ] [ ruhlar ] [ yarma ] [ ZANAAT ] [ eilence ] [ yarm ] [ medine ] [ 1984 ] [ ideal düzen arayiilari ] [ iide ] [ iiDE ] [ örnekleri ] [ ipk ] [ rnekleri ] [ ağlar ] [ iirler ] [ e devlet ] [ temsilciler ] [ adlar ]