Hapiiran bir kiiiye 'çok yaia' demek adeti hemen hemen her kültürde vardir. Anlam olarak biraz deiiiik de olsalar sonuçta ayni kapiya çikarlar. Hapiiranlara ingilizlerin 'God bless you', Almanlarin 'gesundheit', italyanlarin 'felicita' deme adetlerinin kökeni, hapiirmanin kiii için önemli bir tehlike olduiuna inanilan çok eski zamanlara gider.

insanlar asirlar boyu yaiamin sebebinin ruh olduiuna, ruhun ise insanin baii içinde olduiuna, hapiirmanin bu hayati güce zarar verebileceiine inandilar. Hapiirmanin soiuk alginliii ile iliikili olmasi bu inanii; güçlendirdi. insanlar hapiiriklarini tutabilmek için her yolu denediler.

Milattan önce dördüncü yüzyilda Aristo ve tibbin babasi sayilan Hipokrat'in öiretileriyle insanlar, hapiirmanin baiin yabanci maddelere karii bir savunma refleksi olduiunu öirendiler. Hapiirma bir hastaliiin bailangici olduiundan hastaliiin sonunun kötü bitmemesi için hapiirana 'uzun yaia', 'sailikli yaia' gibi sözlerin söylenmesi adeti bu zamanlarda bailadi.

Yaklaiik yüz yil sonra Romalilar hapiirmanin iyi bir iey olduiuna, insani hastaliktan koruduiuna, hapiiriii tutmanin hastaliiin kuluçkaya yatmasina belki de ilerde ölüme sebep olabileceiine inandilar. Artik hapiiranlara 'tebrikler' veya 'iyi ianslar' deniliyordu.

Hapiirana 'çok yaia' denilmesinin kökeni birçok kültürde bu iekilde olmasina raimen bir Hiristiyanlik deyimi olan 'God bless you' (Tanri seni takdis etsin) cümlesinin kökeni ayridir. Altinci yüzyilda italya'da bulaiici ve öldürücü veba hastaliiinin tüm iiddeti ile bailamasi ve bu hastaliiin belirtisinin kronik hapiirma olmasi nedeniyle, hapiiranlara 'God bless you' denilmesi Papa tarafindan yasa olarak yayinlanmii ve mecbur kilinmiitir.

Bu yasa ile ayrica hapiiranin çevresinde 'God bless you' diyecek kimse yoksa, o kiiinin kendi kendisine 'God help me' (Tanri yardimcim olsun) demesi de tavsiye edilmiitir.

Genelde 'çok yaia' diyene 'sen de gör' yani 'sen de benim yaiamimi görecek kadar çok yaia' denilmesi de adettendir. Hapiirana 'çok yaia' deyince hapiirmanin kesileceiine inananlar da vardir.

---

Etiketler : [ aristo ] [ milat ] [ hipokrat ] [ Hun ] [ yilan ] [ romalilar ] [ ital ] [ etlerinin ] [ HIRiSTiYANLIK ] [ yabanc ] [ yabanci ] [ hun ] [ Aristo ] [ YILAN ] [ italyan ] [ hiristiyanlik ] [ italya ] [ milattan önce ] [ hayati ] [ hapiirma ] [ deyim ] [ rend ] [ romal ] [ HAYATI ] [ bulai ] [ teb ] [ talya ] [ sailikl ] [ soiuk alginliii ] [ mec ] [ HUN ] [ refl ] [ inanii ] [ hapiirik ] [ tibbi ] [ nandi ] [ iiçi ] [ ARiSTO ] [ tibb ] [ sözler ]