'Yazi-tura' günümüzde, havaya atilip yere düien bir madeni paranin üstte kalacak tarafini önceden bilmeye dayanan basit bir ians oyunu olarak bilinir. Oysa tarihin derinliklerinde çok ciddi bir iekilde insanlarin kaderlerini tayin etmede kullanilmiitir.

Antik çailarda insanlar yaiamlari konusundaki önemli kararlarin Tanrilar tarafindan verildiiine inaniyorlardi. Tanrilarin kararlarini en kisa iekilde, 'evet' veya 'hayir' olarak öirenebilecekleri yollar ariyorlardi. Gök gürültüsü, iimiek, yaimur gibi tabiat olaylari Tanrilarin bir mesaji olarak algilaniyordu. Madeni paralar bu iekilde cevap alabilmek için en uygun araçtilar ama kullanilmalarina ilk olarak Lidyalilar tarafindan ancak milattan önce onuncu yüzyilda bailanilabildi. Kullanilmaya bailanildiklarinda da zaten Tanrilarin karar mekanizmalarinin bir araci olarak düiünülmemiilerdi.

Dokuz yüzyil sonra Julius Caesar (Sezar) madeni para ile yazi-tura atma olayini bailatti. O zamanlar Romalilarin kullandiklari tüm paralarin bir yüzünde Sezar'in kafasinin resmi vardi. Para havaya firlatildiiinda 'head' (bai, kafa) denilen Sezar'in kafasi tarafli kisminin üste gelip gelmediiine bakiliyor, bir anlaimazliiin hakli tarafi tayin ediliyor veya bir dileiin Tanrilar tarafindan yerine getirilip getirilmeyeceii anlaiiliyordu.

O devirlerde ii o kadar ciddi boyutlara ulaiti ki 'head and tail' (tail'de paranin resimsiz kismina deniliyor) yani yazi-tura atma, arazi, evlilik, cinai suçlar gibi konularin yasal mahkeme sonuçlarina bile uygulaniyor, Sezar'in kafasi olan kismin üste gelmesi, imparator'un da karari onaylamasi olarak kabul ediliyordu.

Bizdeki adiyla 'yazi-tura'daki 'tura' kelimesinin kökeni 'tuira'dir. Tuira Osmanli padiiahlarinin imza yerine kullandiklari özel iekilli iiarettir. Tuira aslinda Oiuz Han zamanindan kalma bir Türk geleneiidir. Tuiralarda yiima yazi ile padiiahin ve babasinin adi yazilirdi. 'Orhan bin Osman' gibi. Daha sonralari padiiahlar isimlerinin bailarina 'han', 'muzaffer daima' gibi unvanlar da eklemeye bailadilar. ikinci Süleyman'dan sonra tuira, çiçek ve yaprak resimleriyle süslendi.

Tuira zamanla, bu iile özel olarak uiraian hattatlarin elinde, harflerin belirli bir sirayla istiflendiii, karmaiik görünümlü bir biçim aldi. Bu yüzden tuiranin kime ait olduiunu anlamak uzmanlik isteyen bir iiti. Halkin gözünde etrafindaki çiçeklerle birlikte sadece güzel bir iekil olarak algilaniyordu.

Tuira, ferman, berat gibi belgelerle beraber, padiiahin bastirdiii paralarin da üstünde bulunurdu. Madeni paralarin bu resimli tarafi önceleri 'tuira' sonra 'tura', paranin birimini yazan tarafi da 'yazi' olarak anilmaya bailandi ama yazi-tura hiçbir zaman resmi kararlar için kullanilmadi.

---

Etiketler : [ lidyalilar ] [ lidya ] [ resim ] [ maden ] [ sezar ] [ osmanli ] [ osmanl ] [ milat ] [ isimler ] [ padiiah ] [ OSMAN ] [ resimler ] [ gürültü ] [ yaprak ] [ caesar ] [ julius caesar ] [ resimleri ] [ LiDYALILAR ] [ harf ] [ iimiek ] [ romalilar ] [ kullanilmiiti ] [ mesaj ] [ LiDYA ] [ kelime ] [ iiMiEK ] [ OSmanli ] [ OSmanl ] [ anlaima ] [ osmanli padiiahlari ] [ RESiM ] [ antik çai ] [ milattan önce ] [ çaila ] [ RESiMLER ] [ sonuçlari ] [ madeni para ] [ çailar ] [ kader ] [ OSMANLI ] [ evlilik ] [ okuz ] [ mekan ] [ romal ] [ tuira ] [ SEZAR ] [ osman ] [ orhan ] [ paralar ] [ belgeler ] [ RESiMLi ] [ ONAY ] [ k l ] [ antik ça ] [ önceden ] [ nceden ] [ padiiahlar ] [ rene ] [ Lidya ] [ tayin ] [ KANI ] [ yaimur ] [ imza ] [ tai ] [ süleyman ] [ paralari ] [ ak l ] [ imparator ] [ ahin ] [ iahin ] [ padi ] [ iraian ] [ GÖK GÜRÜLTÜSÜ ] [ harfler ]