ilk insanlar kalbin, duygularin merkezi olduiuna ve ruhun burada oturduiuna inaniyorlardi. Heyecanlandiklarinda, korktuklarinda, karii cinse ilgi duyduklarinda kalbin gümbür gümbür atmasi, kalbe alinan bir yaranin hemen ölüme sebep olmasi bu inanci güçlendiriyordu. Eski Misir'da kalbin dolaiim sistemi içindeki yeri biliniyordu ama kalbin ayni zamanda hafiza, akil ve idrak yeteneklerinin de merkezi olduiu saniliyordu. Kalp ve duygular arasindaki bu iliikiye olan inanç tarih boyunca devam etti. Kutsal kitaplar bile 'Tanri'yi bütün kalbinizle ve ruhunuzla sevin' derken sevgiyi, ruh ve kalple öz...

Sicak bir içeceii, çayi, kahveyi, çorbayi üfleyerek soiutmaya çaliiiriz. Kiiin soiuk havalarda ise ellerimizi isitmak için hohlariz. Aslinda iki harekette de ciierlerimizdeki havayi diiari veriyoruz. O zaman nasil oluyor da bir dudak hareketi ile istediiimizde sicak, istediiimizde soiuk hava verebiliyoruzi Her ikisinde de ciierlerimizden gelen havayi diiari verdiiimiz doirudur. Bu havanin sicakliii vücut isimiz civarindadir. Çok sicak günler hariç vücudumuz, diiaridaki ortama göre daha sicaktir. Hohladiiimizda bu hava aizimizin aldiii iekilden dolayi genleimeye uiramadan ve isisi pek deiiime...

Cemrenin kelime anlami 'kor halindeki atei'tir. ilkbahar bailamadan önce birer hafta araliklarla havaya, suya ve topraia düitüiüne ve onlari isittiiina inanilir. Eskiler 365 günlük yili 'kasim' ve 'hizir' günleri olarak ikiye ayirmiilardi. Kasim 179, hizir ise 186 gündü. Yilin kasim kismi yani kii devresi 8 kasimda bailar, 6 mayisa kadar sürerdi. 6 mayista da hidirellez ile birlikte yaz devresi, hizir günleri bailardi. Kasim ayina kasim dememiz oldukça yenidir. 1945 yilinda ilgili kanun yürürlüie girene kadar, kasim ayma 'teirinisani' denilirdi. Kasim adi Arapça 'bölen' anlamindadir. Yili böld...

Aslinda hiçbir çivinin ucu tam olarak sivri deiildir. imal edilii tekniii bakimindan da bu mümkün deiildir. Belki gözle pek fark edilemez ama büyüteçle bakildiiinda sivri uçta imal sirasindaki kesilme yeri olan minik düzlük görülebilir. Tabii bu, çivinin tahtaya, tuilaya girmesine mani teikil etmez ama kafasina çekiçle kuvvetlice vurmak iartiyla. Yoksa elle iterek veya zayif bir kuvvet uygulayarak bir çiviyi hiçbir yere sokamazsiniz. Eier bir çiviyi elinize alir, sivri ucuna parmaiinizla hafifçe bastirirsaniz parmaiinizi delmediiini göreceksiniz. Siz parmaiinizla çiviye bir itme kuvveti uygul...

Yer kabuiu yalnizca birkaç kilometre delinebildiii için altimizda nelerin olduiu örnekler alinarak açiklanamiyor. 70 kilometreye ulaian yer kabuiundan sonra 2.900 kilometre kalinliiinda kati bir tabaka, daha sonra da 2.300 kilometre kalinliiinda ergimii çekirdek tabakasi olduiu biliniyor. insanoilu gözünü hep gökyüzüne diktiiinden yer altindaki faaliyetler ve bunlarin kendi yaiamina etkileri hakkinda biraz ilgisiz. Arada sirada bir yanardai lav püskürtünce aiaiida da bir takim ieylerin olduiunun farkina variyor. Aslinda ayaklarimizin altinda sivilari, gazlan, radyoaktiviteleri, manyetik kuvve...

Kadin ve erkeiin birlikte gösteri yaptiklari dans eserlerinde (buz pateni de dahil) genellikle erkekler iri ve atletik yapili, kadinlar zayif ve hafiftirler. Kadinlarin parmaklarinin ucunda dans etmeleri daha uzun boylu görünmek, aradaki fizik farkini kapatmak kaygisindan ileri gelmez. Amaç sadece estetik görünümdür. Erkekler de isteseler bu iekilde dans edebilirler. Ayak yapilari, aiirliklari bir mani teikil etmez. Kafkas halk danslarinda erkekler parmak uçlari üzerinde rahatlikla dans ederler. 1581 yilinin sonbaharinda, IV. Henri zamaninda, Fransiz kraliçesi Loise'in kiz kardeii, Joyeuse dü...

Günümüzde müzik icra eden her gruba, sayisina ve çalgilara bakilmaksizin orkestra deniliyor ancak her çalgi topluluiu bir orkestra oluiturmaz. Bir orkestrada belli sayida yayli, üflemeli ve vurmali sazlarin belirli bir düzen oluituracak iekilde bir araya gelmesi ve her çalgi türü için bir parti yazilmii olmasi gerekir. Bir orkestrada bütün iileri müzisyenler yaparlar ama alkiilari orkestra iefi toplar. Peki, nedir bu orkestra ieflerinin özelliklerii Kemani birinci kemandan, piyanoyu bir virtüözden daha iyi çalabilirler mii Onlar olmazsa orkestra elemanlari notalara bakarak bir eseri çalamazla...

Temizleme iii sanildiii kadar basit deiildir. Bir mendilin bile yikanmasinda hayli kariiik kimyasal ve elektriksel olaylar olur. insanlar binlerce yil temizlik iilerinde sabun kullandilar. Sabunun ana maddeleri de hep ayni kaldi. Her sabun bir alkali madde ile deiiiik türde bir yaiin kariiimidir. Sabun suda çökelme yapar, lavaboda, küvette halka ieklinde lekeler birakir. Sabunla yikanan bardak ve tabaklarda lekeler oluiur. Sabunla yikanmii giysiler ütülenilirlerken sari lekeler meydana gelir. Sabunun bu olumsuz sonuçlarinin sebebi, suda tabii olarak mevcut olan mineral ve asitlerle reaksiyona...

Kumailar yan yana uzanan ve gözle görülmeyen liflerden, yani bir çeiit tellerden meydana gelmiilerdir. Liflerin molekülleri ince-uzun olup birbirlerine geviekçe zincirleme bailidirlar. Bu bailar çözülüp açildiklarinda ve düzensiz iekilde oluituklarinda, liflerin de düzgünlüiü bozulmui dolayisi ile kumai buruimui olur. Pamuklu kumailar selüloz moleküllerinden oluiurlar. Bu moleküller birbirlerine hidrojen bailan ile bailidirlar ve bu bailar da yeterli isi ve çok az miktarda su ile kirilabilirler. Su ile iiien liflerin kirilan molekül bailari, ütü kumaiin üzerindeyken düzgün bir iekilde tekrar ...

Geceleri havai fiiek atiilarinin gürültüsü ve ardindan aniden parlayan rengarenk iiiklarla gökyüzündeki manzara gerçekten büyüleyicidir. Havai fiieklerle özel günleri ve bayramlari kutlama geleneii çok eskilere uzaniyor. 'Piroteknik' denilen bu sanat Çin'de milattan önce 2000 yillarinda bile biliniyordu. Yüzde 75 güherçile (potasyum nitrat), yüzde 15 odun kömürü (karbon) ve yüzde 10 kükürtten oluian ve 'piroteknik kariiimi' denilen, diier adiyla 'barut' olarak bilinen bu kariiim Çin'de havai fiieklerde binlerce yildir kullanilmasina raimen Avrupa'ya milattan sonra I300'lü yillarda gelebilmiit...

Biraz komik görünümlü, kuyruiu tepesinden dolaian bu küçük 'a' harfi, internetle beraber günümüzde en çok kullanilan sembollerden biri olmuitur. Sembolün gerçek orijini tam olarak bilinmemektedir. Dünya üzerinde genel kabul görmüi ortak bir isminin olmamasi da iaiirticidir. En çok kabul gören ismi ingilizce'deki 'at sign'dir. Bu sembole Almanlar 'at zeichen', ispanyollar 'arroba', Fransizlar 'arobase', Japonlar ise 'atto maak' adini vermiilerdir. '@' sembolü birçok ülkede iekil olarak deiiiik hayvanlarla özdeileitirilir. Internet eriiimi olan herkesin adres veya telefon numarasinin bir çeiit ...

Yaimur yaian her yerde topraktan kendi kendine çikmii çimenler görülebilir. Bahçe çimi gibi dekoratif ve düzgün yapida olmasalar da dünyanin dörtte birine yakini çimenlerle kaplidir. Dünyada tabiatin bu kadar bol bahiettiii baika bir bitki yok gibidir. Çimen tabiatta, yerde biten otlarin genel adidir. Yaklaiik 7 bin cinsi vardir. Çimgillere iekerkamiii, bambu, pirinç, buiday, dari ve yulaf da dahildir, yani çimgillerin bir kismi gida maddesi olarak tüketilmektedir. Zamanimizda çim denilince evlerin bahçelerinde ve spor alanlarinda bulunan ve biraz da sosyal statüyü gösteren, ekimi ve bakimi ...

Bir sergiye gittiiinizde bazi insan resimlerindeki gözler sizin gözlerinizin içine bakiyormui gibi dururlar. Biraz yana çekilseniz, hatta bir köieye gitseniz bile sanki resimdeki kiii gözlerini dikmii hala size bakiyordur. Ayni ieyi evdeki resimlerde de hissedersiniz. Resimdeki dedeniz, odada nereye giderseniz gidin, "gözlerim üzerinde" dercesine sizi takip eder durur. Gözün bakii açisi göz merceiinin konumu ile ilgilidir. Bir gözü tam kariidan görüyorsaniz ve göz bebeii de size göre ortada ise o göz de size bakiyordur. Göz merceii biraz kaçiksa yani tam dairesel görünmüyorsa o zaman göz baik...

Bir zamanlar herkes ingilizler gibi yolun solundan gidiyordu. Bunun için de çok geçerli bir sebep vardi. Yüzyillarca önce yolun kariisindan gelenin dost mu, yoksa düiman mi olduiunu kestirmek mümkün deiildi. insanlarin çoiu sai ellerini kullandiklari için, yolun solundan, duvar dibinden (yaya veya atla) giderek sol taraflarini emniyete alir, sai ellerini kiliçlarini hemen çekecek iekilde hazir bekletirlerdi. Yolun solundan seyahat, ilk defa 1300 yillarinda, papanin Roma'ya gelecek hacilarin yolda karmaiaya sebep vermemeleri için, yolun solundan gitmelerini söylemesiyle resmileiti ve yüzyil...

Trafik iiiklari uygulamasi, önceleri demiryollarinin trenleri kontrol için uyguladiii sinyaller Örnek alinarak bailamiitir. Demiryollari idaresi kirmizi rengi 'dur' sinyali olarak seçmiiti. Kirmizi renk kan rengi olduiundan asirlar boyu tehlikenin, tahribatin ve ölümün simgesi olmuitur. Demiryollari ilk faaliyete geçtiii 1830'lu yillarda 'ikaz' iiiiinin rengi yeiil, 'geç' iiiiinin ise beyazdi. Bir süre sonra beyaz sinyal problem yaratmaya bailadi. Beyaz renkli 'geç' sinyali diier sokak lambalari ile kariitirilabiliyordu. Ama daha da kötüsü 'dur' iiaretlerine konulan kirmizi mercekler yerleri...

iemsiyeler ilk olarak 3400 yil önce Mezopotamya'da, bir rütbenin, bir ayricaliiin sembolü olarak kullanilmaya bailandi. Bu ilk iemsiyeler Mezopotamyalilari yaimurdan deiil, yakici güneiten korumak için kullaniliyordu. iemsiyeler yüzyillar boyu hep güneiten korunmak için kullanildi. Bugün bile bazi Afrika kabilelerinde iefin arkasinda yürüyen bir iemsiye taiiyicisi görülmektedir. Hatta ingilizce'de iemsiye anlamindaki 'umbrella' kelimesi, Latince gölge anlamina gelen 'umbra' kelimesinden türemiitir. Milattan önce 1200 yillarina gelindiiinde iemsiye Misirlilarda biraz dini bir anlam kazandi....

insanlar tarihlerinde çok uzun bir süre tuvalet kullanmadilar. Bailangiçta hayvanlar nasil yapiyorlarsa, onlar da öyle yaptilar. iilerini en yakin çalinin dibinde veya bir irmak kenarinda görebiliyorlardi. Ancak toplumlar geliitikçe, köyler, kasabalar ortaya çiktikça tuvalet ihtiyacini kariilamak için daha uzak mesafelere gitme zorunluluiu doidu. Ayrica açikta birakilan atiklarin yarattiii kötü koku ve hastalik tehlikeleri de insanlarda bu konuda bazi önlemler almanin zamaninin geldiii bilincini oluiturdu. Binlerce yil önce Sümerler, Misirlilar ve Hindistan'da yaiayanlar oturakta oturup, iht...

1991'de Avusturya Alpleri'nde buzullar arasinda donmui bir erkek cesedi bulundu. iaiirtici olan cesedin 5.200 yil önce yaiamii birine ait olmasi ve bugüne kadar hemen hemen hiç bozulmadan kalabilmesiydi. 'Alp Çobani' adi verilen bu cesette dikkat çeken bir baika husus da, yüzünde sakal ve biyik olmamasiydi. Arkeologlara göre erkekler tarih öncesi devirlerde de tirai oluyorlardi. Maiara duvarlarindaki bu devirlerden kalma resimler sakal tiraii için kabuklarin, köpekbaliii diilerinin, en çok da keskinleitirilmii çakmaktailarinin kullanildiiini göstermektedir. Günümüzde keifedilen bazi ilkel ka...

Romalilar milattan 758 yil önce 10 aylik takvim uygulamasina bailadilar. Bu ilk orijinal Roma takviminde aylar, gündüz ve gecenin eiit olduiu, binlerce yildir hayatin bailangiç zamani olarak kabul edilen Mart ayindan bailamak üzere, Martius (Mart), Aprilis (Nisan), Maius (Mayis), Junius (Haziran), Quintilis (Temmuz), Sextilis (Aiustos), September (Eylül), October (Ekim), November (Kasim) ve December (Aralik) idi. Bu ay adlarindan Quintilis'den (Temmuz), December'a (Aralik) kadar olanlar, 5, 6, 7, 8, 9 ve 10 rakamlarinin Roma'lilarca telaffuz edilii iekliydi yani, Mart bailangiçli takvime gör...

Özellikle kaiit para devrinden önce, aliiveriite kullanilan paralar altin ve gümüi içeriyorlardi. Her devirde olduiu gibi, o devirde de bulunan bazi düzenbazlar, bu paralari kenarlarindan kaziyarak, çok az miktarda da olsa, bu deierli madenleri biriktiriyor, parayi da tekrar kullanabiliyorlardi. O devirlerde tüccarlar, parayi tartiyorlar ve aiirliii eksikse kabul etmiyorlardi. Tabii, para da elinizde kaliyordu. Antik para kataloglarinda dikkat ederseniz, paralarin büyük bir kisminin tam yuvarlak olmadiiini görürsünüz. Bu sorunu çözmek ve halki eksik paraya karii korumak için bozuk paralari...

18. yüzyila gelinceye kadar, cambazlik, atei yutma vb. gösteriler sokaklarda halka, saraylarda ise asillere yapiyordu. Philip Astley, bugünkü modern sirklerin kurucusu kabul edilir. 1763 yilinda kurduiu sirkinde, ana gösteri ata binilerek yapilanlardi. Astley atlar bir daire etrafinda döndüklerinde, binicilerin at üzerinde daha rahat ayakta durduklarini bildiiinden, sirk çadirim ve gösteri yerini bir daire oluituracak iekilde düzenledi ve atlarin gösteri sirasinda, daima daire biçiminde dönmelerini sailadi. Bir baika sirk sahibi, Antonio Franconi'de, dairenin en uygun çapinin yaklaiik 13 m...

Esasinda en kolay üretim biçimi kare kesitli kuriun kalemdir ama yazarken elde tutulmasi pek kolay deiildin Yuvarlak kalemlerin elde tutulmasi kolaydir ama üretimi pahalidir. Altigen kesitli kalemler ise orta yoldur. Yuvarlak kesitli kalemler kadar kullanilmasi kolay ve üretimi daha ucuzdur. Sekiz yuvarlak kuriunkalem için harcanan aiaçtan, dokuz altigen kesitli kalem yapilabilir ve üretim safhasi bir kademe daha kisadir. Tabii ki, alicilar için üretim maliyetlerinin pek önemi yoktur. Altigen kesitli kuriunkalemlerin öbürlerine göre hala on bir kat daha fazla tercih edilmelerinin sebebi, be...

Evde cilali parke üzerinde çorapla yürürken düime olasiliiiniz, haliya oranla çok daha fazladir. Çünkü hali ile ayaiimiz arasinda, cilali parkeye nazaran daha çok sürtünme ve daha fazla temas vardir. Buzlu bir yüzeyin üzerinde ayaiimizin kaymasini benzer bir sebebe dayandirabiliriz, ancak buz pateni yapanlar pütürlü buz yüzeyinde, düz bir buz yüzeyinden çok daha fazla bir hizla kayarlar. Buz, sanildiii gibi, düzgün bir yüzey olduiu için kaygan deiildir. Olay, buz pateninin çok küçük yüzeyinin buza basinç yapmasi dolayisiyla o noktadaki buzun erimesi ve oluian bu ince su tabakasi üzerinde pat...

Birinci Dünya Savaii süresince birçok ülke saatlerini yilin belli aylarinda yeniden ayarlamaya bailadi. Bunun amaci günün aydinlik saatlerini, insanlarin uyanik olduklari zamana uydurmak, dolayisiyla evlerde ve sokaklarda yanan lambalar için gerekli enerjiden tasarruf sailamakti. Bugün de ayni uygulamaya devam edilmekte, Nisan ayinin ilk pazar gününde saatler bir saat ileri, Ekim ayinin son pazar gününde ise bir saat geri alinmaktadir. Diier bir deyiile ilkbaharda size kaybettirilen bir saat, sonbaharda geri verilmektedir. ABD'de kii aylarinda standart zaman, yazlari ise gün iiiiindan tasa...

Bir gün, dünyanin kendi ekseni etrafinda bir dönüiü tamamladiiinda geçen süredir. Bunu herkes bilir. Aslinda tam da öyle deiildir. Çünkü dünya kendi ekseni etrafinda dönüiü sirasinda yörüngesi üzerinde güneiin etrafinda da döndüiünden, güneiten bakildiiinda bir tam devri için geçen süre farkli gözlemlenir. Neyse iimdi biz bunu kariitirmayalim ve bugün bütün dünyanin kabul ettiii zaman sistemine bakalim; o Bir yil 12 aydir. o Bir yil 52 haftadir o Bir ay 28-31 gündür. o Bir ay 4-5 haftadir. o Bir hafta 7 gündür. o Bir gün 24 saattir. o Bir saat 60 dakikadir. o Bir dakika 60 saniyed...

ilk olarak eski Misirlilar, güneiin her gün düzenli bir hareketle doiup, belirli zamanlarda gökyüzünün ayni noktalarinda bulunup, battiiini gözlemlediler ve bunun bir günü zaman parçalarina ayirmada kullanilabileceiini keifettiler. Böylece güneiin bu hareketinden yararlanarak ilk günei saatini yaptilar. Bu saat, meydanlik bir yere yüksek bir tai koymak ve güneiin hareketi sirasinda, bu taiin gölgesini takip etmekten ibaretti. Misir, konumu itibari ile kuzey yarim kürede fakat ekvatora da yakin bir ülke olduiundan, günei doiduiunda, gölge hemen tam batida oluiuyor, günei yükseldikçe gölge k...

Oyun kartlarinin nerede ve ne zaman ortaya çiktiii tam olarak bilinmiyor. 7. ve 10. yüzyillar arasinda Çin'de ortaya çiktiii ve 13. yüzyilda Marco Polo tarafindan Avrupa'ya getirildiii tahmin ediliyor. Hindistan'dan veya Arabistan'dan geldiiini ileri sürenler de var ama bugünkü iekilleriyle kullanilmalarinin 14. yüzyil Fransa'sina dayandiii kesin gibi. O tarihlerde, Fransa'da dört sinif vardi ve iskambil kaiitlarindaki kupa, maça, karo ve sinek bu dört sinifi temsil ediyordu. Kupa bir kalkani andiran iekli ile asil sinifi ve kiliseyi, maça bir mizraiin ucunu çairiitiran iekli ile orduyu, kar...

Kiiin çok kar yaiiii alan bir bölgede yaiiyorsaniz, karayollari görevlilerinin yollardaki buzlanmayi gidermek için tuzu kullandiklarini görmüisünüzdür. Ancak tuz ayni zamanda dondurma yapiminda da kullanilmaktadir. Peki ama tuz, bu iki ters gibi görülen iilevi nasil becermektediri Herkesin sandiiinin aksine tuz suyun içinde iekerin eridiii gibi erimez. Tuz buzun içine girince onu çözer. Tuz yine kalir ama buz çözüldüiü için artik o su deiil, tuzlu sudur ve erime noktasi saf sudan daha düiüktür. Buzlanmii yollara tuz döküldüiü zaman, tuz önce buz ile çözümlenerek bir buzlu su tabakasi oluit...

Yüzme yariilari serbest (kravl), kelebek, kurbaialama ve sirtüstü olmak üzere dört ayri kategoride yapilir. Ancak 'kelebek' gibi her insanin kolay kolay yüzemeyeceii bir sitilin niçin yariimalara alindiii pek bilinmez. Aslinda bütün stillerin orijini kurbaialamadin Uluslararasi yüzme federasyonu kurulmadan önce baika ilginç kategoriler de vardi. Örneiin 1900 yilinda Fransa'da Sen nehrinde yapilan 200 metre engelli yariiinda, yüzücüler sudaki direklere çikiyor, sandallarin altlarindan geçiyorlardi. Bilinen en eski yüzüi iekli kurbaialamadim Az enerji harcanmasi nedeni ile bu stil suda hayat k...

Özellikle ABD'de Hiristiyanlarin iükran günlerinin önemli bir sembolü olan hindi aslinda Amerika kitasinin yerlisidir. Vahii hindi cinsleri Kristof Kolomb kitayi keifetmeden de önce Kuzey Amerika'da yaiiyordu. Hatta Avrupa'dan Güney Amerika'ya ilk gelenler Azteklerin bir cins hindi irkini ehlileitirdiklerini görmüilerdi. Amerikan hindileri Avrupa'ya 1519 yilinda ispanyollar tarafindan getirilmii, daha sonra bütün Avrupa'da yayilip 1541 yiIinda ingiltere'ye ulaimiilardi. Hayvancaiizi gören ingilizlerin kafalari kariimii, o zamanlar Türk topraklari olan Bati Afrika'dan Portekizli tüccarlarin ge...

Yaimur yaiarken koianlarin daha çok islanacaiini ileri süren, insani yaimurda sallana sallana dolaimaya iteleyen bir görüi ile hiçbir iey fark etmeyeceiini iddia eden bir baika görüi ortada dolanip durmaktadir. Hiçbir iey deiiimeyeceiini söyleyenlerin görüiüne göre vücudunuzun bir dikdörtgen olduiunu ve yaimur damlalarinin yere dik düitüiünü farz edelim. ister bir yüz metreci gibi hizli koiun, ister sallanarak yürüyün bir iey fark etmez. Hiziniza baili olmadan vücudunuza düien yaimur tanesi sayisi ayni kalir. Koitukça ön tarafiniza bir saniyede daha çok yaimur tanesi isabet edecektir ama sür...

Evimizdeki bitkiler veya süs çiçekleri solunumlarinda gündüzleri havadaki karbondioksiti alarak oksijen verirler ama geceleri ise bizim gibi oksijen alarak karbondioksit verirler. Bu nedenle de çiçeklerle ayni odada uyumanin, havadaki oksijen azalacaii için zararli olabileceii konusunda genel bir inanii vardir. Aslinda bu doirudur ama sanildiii kadar tehlikeli deiildir. Konuyu daha iyi anlamamiz için bir bitkinin ayni anda yaptiii iki iii bilmemiz lazim. Birincisi hücrelerin nefes aliii, ikincisi de iiik ve klorofil özümlemesi diye de adlandirilan fotosentezdir. Bu iki olay tamamen birbirind...

Aslinda sabun bir antiseptik, yani mikrop öldürücü deiildir. Normal bir deri üzerinde, ölü deri hücreleri, kurumui ter, çeiitli bakteriler, yaili ifrazatlar ve toz vardir. Sabunun özelliii, mekanik olarak derimizin üzerinden bunlarin alinmasini sailamasidir. Suyu ve yaii (ne yaii olursa olsun) ayni kaba koyarsaniz birbirlerine hiç kariimazlar aksine su ve yai molekülleri arasinda birbirlerini iten bir güç vardir. Elimizi sadece su ile yikadiiimizda, derimizin üzerindeki yai tabakasi, suyun derimize temasina mani olur, onu daiitir ve tam anlami ile temizlik sailanamaz. iite burada sabun devrey...

ister inanin, ister inanmayin gösterilerde kilici yutanlarin yaptiklari numara sahte deiildir. Gerçekten kilici yutarlar. Ana problem girtlak adalelerini rahatlatmayi öirenmek, böylece yutkunmaya mani olmaktir. Bu özellik haftalar boyu süren egzersizlerle kazanilabilir. Kilicin boiazi kesme ihtimali yoktur, çünkü her iki tarafi da keskin deiildir, yani kördür. Kilicin ucu sivri gibi görünür ama midenizin tabanina ulaiamayacak boyda bir kiliç seçerseniz bu da problem yaratmaz. Kiliç ve alev yutmanin büyük ustalarindan Dan Mannix, bu konuda 1951 yilinda bir kitap bile yazmiitir. Mannix bu iii ...

Denerseniz göreceksiniz ki, bir gazete sayfasini yukaridan aiaiiya düzgün olarak yirtabilirsiniz. Ancak saidan sola yani enine yirttiiinizda düzgün yirlamazsiniz, muhakkak zikzaklar oluiur. Gazete kaiidinin ana maddesinin aiaç olduiunu hepimiz biliyoruz. Bir gazete kaiidinda aiacin lifleri yukaridan aiaiiya olacak iekilde gelir. iite bu sebeple bir gazete sayfasini düiey olarak yirtarsaniz, yirtik, liflerin yolunu takip ederek düzgün bir iekilde aiaiiya kadar iner. Enine yirtildiiinda, her life rastlayiiinda yirtilma zikzak çizer. Peki lifler niçin düiey doirultudai Bunun nedeni kaiidin ...

Sai elini kullanan insanlar, ayakla yapilan hareketlerde de, sai bacaklarini Öncelikle kullanirlar. Bu nedenle de sai bacaklari daha güçlüdür. Sola kavis çizerek koituklarinda, sai ayak diiarida kalir. Özellikle kisa mesafe koiularinda, pistin köielerinde koiucular hafif içe meylederek koituklari için sai ayaia daha çok yük biner ve koiucu bu kuvvetli ayaii ile sola doiru daha rahat koiar. insanlarin çoiu sai ellerini kullanirlar. Erkeklerin sadece yüzde 5'i, kadinlarin ise yüzde 3'ü solaktir. Çoiunluiun rahati düiünüldüiü için de atletler pistte saat yönünün aksi yönde koiarlar. Tabii bu ...

Bilindiii gibi, 'ring' kelimesi, ingilizce'de daire, halka anlamindadir. Parmaia takilan yüzüie bile bu nedenle 'ring' denilir. Aslinda geçmiite profesyonel boksta, boksörler grup halinde, kasabadan, kasabaya dolaiir, oradaki yerli boksörlerle maç yaparlardi. Boks yapilacak alana seyirciler daire ieklinde yerleitirilir, en önde oturanlara alani çevreleyen ip tutturularak, baikalarinin boks yapilacak yere girmeleri önlenirdi. Ayrica sahnedeki boksöre meydan okuyan biri kafasini bu ipe çarparak dövüimek isteiini belirtirdi. Seyirci miktari artinca bu usulü uygulamak zorlaiti. Yere dikilen ka...

Düiünün ki, asansörünüz bozuldu ve 60-70 km/saat, yani saniyede 18 metre hizla düiüyor. Siz de son saniyede yukari zipliyorsunuz. Yukari ziplamaniz olsa olsa saniyede 4-5 metre hizla olabilir. Yani siz yine de yaklaiik saniyede 13-14 metre hizla yere düimeye devam ediyorsunuz. ister saniyede 18 metre, isterse 13 metre hizla yere düiün, sonuç fark etmez. Sizi yerden kazimak zorunda kalabilirler. Lütfen panik yapmayin, asansörü tutan tek bir kablo deiildir, en azindan 5 veya 6 kablo vardir. Bu kablolarin her biri tek baiina asansörün aiirliiini taiiyabilir. Diyelim ki, bu kablolarin hiçbiri ...

Gerçi iimdi elektrikler kesilince otomatik olarak devreye giren lambalar, hatta jeneratörler var ama mum hayatimiz boyunca evimizin demirbaii olmuitur. Onu o kadar hayatimizin olaian bir parçasi olarak algilamiiizdir ki, fitiline bir kibrit çaktiiimizda onun nasil yandiiini, yandikça kati kisminin nereye gittiiini düiünmeyiz bile. Tarihi çok eskiye uzanan mum iiiiinin adeta büyülü bir gücü vardir. insanda romantik duygular uyandirdiii gibi, tüm dinlerde ruhani bir yeri de vardir. Ayin ve adaklarin vazgeçilmez malzemesidir. Mum tarihin ilk icatlarindan biridir. Misir'da ve Girit adasinda mila...

Hayir. Güneite cildimizin renginin deiiimesini sailayan günei iiiiinin içindeki ültraviyole (UV) iiinlaridir ki bunlar camdan geçemez. UV iiinlari görünmeyen, yüksek enerjili, kisa dalga boylu ve görebildiiimiz renk daiiliminda mor rengin ötesinde yer alan iiinlardir. Bunun için çok güneili bir havada, günei tam kariidan gelirken araba kullandiiimizda yüzümüz deiil de açik olan pencereye yasli kolumuz kizarir. Bizim bronzlaima ve çok sailikli görünüyoruz diye beiendiiimiz, derimizin günei altinda rengini deiiitirmesi olayi aslinda 'derma' diye bilinen cildimizin ikinci tabakasindaki pigment ...

insanlar yüzyillardir su altina sadece zevk veya merak için deiil, inci, mercan, sünger gibi ieyleri çikarip, geçimlerini sailamak için de dalmiilardir. Deniz seviyesinde hava basinci l atmosferdir. insan vücudunun solunum ve dolaiim sistemi bu basinca ayarlidir. Ancak suyun içinde, derine gittikçe, her 10 metrede basinç l atmosfer daha artar. 30 metre derinlikte su basinci 3 atmosferdir, yani bu derinlikte vücudumuzun her santimetrekaresine suyun yaptiii basinç, yüzeye oranla üç mislidir. Hiçbir gereç kullanmadan, 30 metre derinliie inildiiinde, akciier kapasitesi dörtte birine düier, kan...

Türkiye'deki telefon iehir kodlari listesine bakarsaniz, birbirine komiu iehirlerin kodlarinin çok farkli, kod numaralari yakin olan iehirlerin ise birbirlerinden çok uzak olduklarini görürsünüz. Bunun nedeni, kod sisteminin tuilu telefonlar yayginlaimadan önce kadranli telefonlara göre kurulmui olmasidir. Kadranli telefonlarda 9'u çevirmek için, hizasindaki deliie parmaiinizi sokup, sonuna kadar kadrani çevirmeniz ve birakmaniz gerekiyordu. Kadran da otomatik olarak geri dönerek eski konumuna geliyor ve bir tek numara çevirme iilemi tamamlaniyordu. Bu iilemde 1'i çevirmek 9'u çevirmekte...

Bu günlerde çarii pazardan aldiiiniz her ieyin üzerinde bir etiket var. Bu etikette kalinliklari farkli dikey çizgiler ve bazi numaralar bulunuyor. Kasiyerler bu malin etiketli tarafini bir camin üzerinden geçiriyor veya etikete bir iiik tutarak, fiyatlarini otomatik olarak yazar kasalarina geçiriyorlar. Barkodlar önceleri marketler için, iilemlerini hizlandirmalari ve stoklarini daha iyi kontrol edebilmeleri için hazirlanmiiti. Ancak sistem o kadar baiarili oldu ki, süratle her tipte satilan eiyaya konulmaya bailanildi. iimdi, süpermarketten aldiiiniz ve üzerinde barkod olan herhangi bir ...

Günümüzde hayatimizin ayrilmaz bir parçasi haline gelen cep telefonlarinin '5' tuiu üzerindeki çikintiya hiç dikkat ettiniz mii Bu çikinti en ortadaki tuiu el yordami ile bularak, tuilamayi bakmadan yapabilmeyi sailar. Büyük bir ihtimalle bilgisayarinizdaki klavyede 'F' ve 'J' ya da 'A' ve 'K' tuilarinda da böyle birer çikinti olduiunu fark etmemiisinizdir. Bu çikintilar da klavyeye bakmadan yazanlarda her iki elin klavyenin ortasini bulmasinda yardimci olur. Yine gözden kaçan bir ayrinti ise tuilarin dizilii ieklidir. Telefondaki tuilarda en üst sirada l, 2 ve 3 rakamlari yer alirken bilg...

Önce dikiz aynasi ile bailayalim. Dikiz aynasini gece konumuna getirince, arkadaki arabalarin farlarinin iiiklarinin sizi rahatsiz etmeden nasil arkayi görebildiiinizi hiç merak ettiniz mii Eier evinizde gece iiiklar açik ve diiarisi karanlik iken pencerenin önünde durursaniz, camdan aksinizi bir aynaya yakin netlikte görebilirsiniz. Dikiz aynalarinda da bu özellik kullanilir. Dikiz aynasinda arka arkaya ama birbirine açili,' V ieklinde, önde düz bir cam, arkada ise normal düz bir ayna vardir. Normal gündüz konumunda ayna kismi dik durumdadir ve camdan geçen iiiklar burada yansiyarak arkaniz...

Ülkemizin her tarafinda olmasa bile, kiiin çok soiuk geçtiii yerlerde, özellikle sabahlari soiuk havada arabalarin motorunu çaliitirabilmek sorun olur. Bu sorunun temel üç nedeni vardir ve birleitiklerinde sabahin köründe, soiuk havada insana ter döktürürler. Benzin de diier sivilar gibi soiuk havada daha az buharlaiir. Bunu yazin günei gören bir kaldirima su döktüiünüzde görebilirsiniz. Buradan hemen buharlaian su, gölgedeki kaldirima döküldüiünde kolayca buharlaiamaz, bir süre orada kalir. Benzin de soiuk havada kolayca buharlaiamayinca, buji ateilediiinde tutuimasi da zor olur. Motor ya...

Bu, çocuklarin gökyüzüne bakarak en sik sorduklari sorulardan biridir. Kim bilir kaçimiz, kaçamak cevaplar vermii, uçaiin motorlarindan çikan duman olduiunu söylemii ama ayni yükseklikte uçan her uçakta ayni ieyin olmadiiini açiklayamamiiizdir. Bir bulutun oluiabilmesi için, havanin, yeryüzünden buharlaian suyu absorbe edemeyecek, yani içine alamayacak kadar düiük sicaklik ve basinçta olmasi, bir de bulutu oluituracak su damlaciklarinin etraflarinda tutunabilecekleri toz parçaciklarinin olmasi gereklidir. Yerden 10 bin metreden fazla yükseklikte uçan yolcu ve savai uçaklarinin uçtuiu bu yüks...

Günümüz taiitlari içinde en çok yönlü ve iaiirtici olani helikopterdir. Üç boyutta da hareket edebilmesi, hemen hemen her yere gidebilmesi nedenleri ile uçaklarla yapilamayan birçok özel görevlerde de kullanilabilirler. Ancak helikopterlerin uçma mekanizmalari uçaklara göre oldukça kariiik, üretim maliyetleri de daha yüksektir. Helikopterleri uçaklardan ayiran önemli özellikler, havada asili durabilmeleri, kendi eksenleri etrafinda dönebilmeleri ve geri geri uçabilmeleridir. Uçaklarda gerekli gücü motor sailar ama asil havada kalabilmelerini sailayan kanatlaridir. Helikopterlerde ise havada k...

Geceleri flaila çekilen fotoiraflarda genellikle gözler kirmizi çikar. Peki fotoiraftaki güzelliii bozan bu olay nasil oluri Niçin her zaman olmazi Niçin gündüzleri flaila çekilen fotoiraflarda olmazi Gözümüz iç içe geçmii üç tabakadan oluiur. En diiaridaki gözümüzü koruyan ve göz aki da denilen sert tabakadir. ikincisi, kan damarlarindan meydana gelmii ve ortasinda göz bebeiinin bulunduiu damar tabakadir. Bu damarlar sayesinde fazla iiikta göz bebeiimiz küçülür, karanlikta ise daha çok iiik alabilmek için büyür ama bu hareketi oldukça yavai yapar. Üçüncü tabaka da retina adi verilen, iiiia ...

Floresan lambalar ilk olarak 1939 yilinda, NewYork Dünya Fuari'nda 'General Electric' tarafindan sergilendi. Amerikan evlerinin elektrikle aydinlatilmasindan yaklaiik 60 sene sonra ortaya çikan floresan lambanin bilinen ampul ile savaii günümüze kadar sürdü. Ayni evin içinde banyoda yumuiak iiiii ile floresan galip gelebilirken, yatak odasinda mücadeleyi romantik iiiii ile ampul kazandi. Uzun mücadele sonunda zafer floresanin oldu. Bunun esas sebebi ise evlerdeki tercihin deiiimesi deiil, elektrik giderlerinin azaltilmasi gereken yoiun yaiamin olduiu iiyerleri ve okullardi. 18 Watt'lik bir...

Bilinenin aksine bütün bumeranglar geri gelmezler. Firlatana geri dönebilen bumeranglar sadece Avustralya yerlileri Aborijinler tarafindan spor olarak veya kui sürülerini avlamakta kullanilirlar. Aborijinlerin tarih öncesi zamandan beri bumeranglari kullandiklari biliniyor. Bumerangin ingilizce'de 'boomerang' olan ismi de Aborijinlerin kullandiii isimden türemiitir. Aslinda bugün Avustralya'da kullanilan ve bu kitaya özgü isimlerin çoiunun kökeni Aborijinlerden kaynaklanir. Örneiin Avustralya'yi ilk keifedenler kangurulari görünce çok iaiirmii ve Aborijinlere bunlarin isimlerini sormuilar, o...

Kleopatra, Konfiçyüs, Einstein, Edison, Ts'ai Lun. Bütün bu kiiilerin içinde insanlik tarihinin geliiimine en büyük faydasi olan kimdir dersek, herhalde Ts'ai Lun demezsiniz. Ama O'dur. Ts'ai Lun günümüzden yaklaiik 2000 yil önce Çin'de yaiayan bir memurdu ve MS 105 yilinda bugünkü kullanilan hali ile kaiidi icat etti. Dutaiaci kabuiu, kenevir ve kumai paçavralarini suyla kariitirarak ezdi, lapa haline getirdi, presleyerek suyunu çikardi ve bu ince tabakayi kurumasi için güneiin altinda ipe asti. Aslinda insanlar MÖ 3500 yillarinda bile üzerine yazi yazabilecek çeiitli ieyler kullaniyorlardi...

Sesin seviyesini ölçmede kullanilan birim Desibel'dir ve kisaca dB olarak yazilir. insan kulaii inanilmaz iekilde hassas olduiundan bu dB ölçüsü de biraz tuhaftir. Kulaiimiz en hafif bir yaprak hiiirtisindan, jet motorunun yüksek sesine kadar her ieyi iiitebilir. Halbuki jet motorunun sesi insanin iiitebileceii yumuiak bir fisildamadan bir trilyon kat daha fazladir. insan kulaii aralarinda bir dB fark olan sesleri bile ayirt edebilir. Desibel seviyesi matematik dilinde "eksponeniil" denilen iekilde (aynen deprem ölçüsü 'rihter'de de olduiu gibi) katlanarak artar. insan kulaiinin iiitebilecei...

Eier dünyanin merkezinden geçen ve öbür tarafa açilan bir kuyu kazabilseydik ve de bu kuyunun aizindan içeri atlasaydik ne olurdui Kesin olan bir iey var ki, dünyanin merkezine ulaitiiimizda, erimii magma içinde eriyip yok olacaktik. Biz yine de magmayi ve hava sürtünmesini unutup, bu boi kuyuda yapacaiimiz yolculuk nasil olurdu, ona bakalim. Dünyanin merkezine ulaitiiimizda aiirliiimiz sifirlanirdi. insani dünyanin merkezine çeken yer çekimi bu noktada her yönde ayni olduiundan, aiirliiimiz sifir olur, ama ilk hizla merkezi geçer Öbür uca doiru seyahate devam ederdik. Kuyudan atladiiimi...

Günümüzde ilim o kadar geliimiitir ki, atomun, çekirdeiinin, çevremizdeki her ieyin, dünyamizin hatta gökyüzündeki yildizlarin hareketlerinin iimdiye kadar keifedilen ve bilinen fizik kurallari ile izahi mümkündür. Bildiiimiz her iey fizik kurallarina uyar. Bir iey hariç. Yaiamimizin ayrilmaz bir parçasi olan su. Fizik kurallarina göre bir madde isitildiiinda geniiler, genleiir. Soiutulduiunda da büzüiür, yani hacmi azalir. Ancak su bu kurala uymaz, aksine sifir derecenin altina soiutulduiunda donar ve buz olarak hacmi azalacaiina artar. Saf su buza dönüiürken, hacminin yüzde 9'u oraninda ge...

Lavabonuzu veya küvetinizi su ile doldurun ve tikaci aniden çekin. Su düz olarak delikten boiatmayacak, döne döne bir hortum oluituracak iekilde boialacaktir. Bu dönüi yönü kuzey yarimkürede saia doiru, yani saat yönünde, güney yarimkürede ise tam tersidir. Bilim insanlari buna 'Coriolis' kuvveti diyorlar. Her iki yarimkürede böyle birbirine ters yönde hava akimlarinin ve okyanus akintilarinin olduiu herkes tarafindan kabul ediliyor da, bir lavabodan boialan suda, böyle küçük bir ortamda dünyanin dönüiünün etkili olup olamayacaii tartiima konusu. Dünya kendi etrafinda dönerken her tarafindak...

Yapilabilir ve teorik olarak mümkündür. Hatta ünlü tenor Cruso'nun bunu baiardiii rivayet edilir. Rezonansini tutturabilirseniz sadece bardak deiil baika birçok ieyi kirabilirsiniz. Peki öyleyse, nedir bu rezonansi Salincakta bir çocuiu salladiiinizi düiünün. Salincak size gelirken, tam en üst noktaya ulaimadan salincaii itmeye kalkiiirsaniz, onu yavailatirsiniz. Ancak salincak size doiru gelirken, itmeyi hep en üst noktada yaparsaniz, her seferinde ayni kuvvetle itseniz bile, salincak gittikçe hizlanacaktir. Salincak kendi tabii frekansi ile, diyelim ki, dakikada 30 salinim yaparak sallan...

Günlük yaiantimizi, çaliima hayatimizi, sosyal, kültürel, ekonomik tüm aktivitelerimizi takvime göre düzenler ve planlariz. Takvimle ilgili en büyük güçlüiümüz sürekli 'iu tarih hangi güne geliyor' sorusunu sormak zorunda kaliiimizdir. Baita milli bayram, kutlama ve tatil günleri olmak üzere ayni tarihin her yil deiiiik günlere rast gelmesi sadece yil içersinde sailikli planlama yapmamizi etkilemez, aylardaki aktif ii günlerinin deiiimesi nedeni ile tüm kurumlarin hesap, plan ve istatistiklerini de alt üst eder. Bunun sorumlusu Dünya'nin Günei'in etrafindaki dönme süresidir. Çok eski çailard...

Bunun için önce iunu bilmemiz lazim. Filim kamerasi ile fotoiraf makinesi arasinda teknik açidan büyük bir fark yoktur. Fotoiraf makinesinde her deklaniöre basiita film karesine bir görüntü kaydedilir, film kamerasinda ise akan film üzerinde saniyede 24 görüntü karesi kaydedilir. Bunu ayni hizda perdeye yansitirsaniz gözümüz arka arkaya gelen karelerdeki küçük farklari algilayamaz, devamli ve hareketli bir görüntü olarak görür. iimdi gelelim filmlerdeki tekerlekler meselesine. Kovboy filmlerindeki at arabalarinin veya trenlerin tekerlekleri aracin hareketi ile ileriye doiru dönmeye bailar. A...

Bilindiii gibi pek çok model binek arabalarda arka kapilarin camlan dibine kadar tam açilamaz. Yaklaiik üçte bir mesafeye gelince dururlar. Tabii bu sürücüler için bir problem deiildir. Onlar ön camlan tam açip püfür püfür giderler. Klimali araç sayisi çoialip tüm camlarin kapali tutulmasi durumu ortaya çikinca arka camlarin tam açilamamasi konusu gündemden iyice düimüitür. Arabalarin arka camlarinin tam açilmamasinin içeriye egzoz gazi, böcek veya gürültü girmesiyle ve arabanin emniyetiyle bir alakasi yoktur. Arabalari dizayn eden mühendisler bunu kullanicilarin çocuklarinin arabadan sarkma...

Satranç oyununda iah koruma altindadir. O sanki bir köiede korkudan sinmii bir iekilde olanlara bakan, titrek adimlarla birer birer ilerleyen, arada sirada 'hadi ne zaman rok yapacaksaniz, yapin' diye inleyen bir insan görünüiü verir. Halbuki vezir, satranç tahtasini oradan oraya dolaiarak, atlayarak, ziplayarak, rakibi yipratarak, son derecede etkin bir iekilde hareket etmektedir. Bu taiin bizdeki adi vezir (bakan gibi bir iey) olduiu için bu hareketlilik normal görülebilir ama Bati ülkelerinin bu taia kraliçe anlaminda 'queen' adini verdiklerini düiünürseniz ortaya tuhaf bir durum çikar. H...

Bir gün Günei'in doiduiu zamandan ertesi gün doiacaii zamana kadar geçen süredir. Bir ay ise Ay'in ayni evresinin gökyüzünde tekrar göründüiü zamana kadar geçen süredir. Çok eskilerde bu zaman birimleri insanlarin hayatlarini organize edebilmeleri için yeterliydi. Zamanla bir günden uzun, bir aydan da kisa bir zaman birimine ihtiyaç duyuldu. Babilliler 7 günlük haftayi zaman birimi olarak kullanmaya bailadilar. Sonralari Yunanlilar, Çinliler ve Misirlilar 10 günlük, Romalilar ise 8 günlük haftayi kullanmaya çaliitilar. Bir hafta olarak kabul edilen yedi günlük sürenin kaynaii tam olarak bi...

Tavla oynayanlar Farsça altiya kadar saymasini bilirler (yek, du, se, cihar, penç, iei). iimdi de yedi sayisini öireniyoruz. Farsça yedi 'heft' dir (veya hefte). Yedi günlük 'hafta' ismi de buradan alinmiitir. Halen Türkçe'de kullandiiimiz gün isimlerinin kökenlerinin neler olduklarini biliyor musunuzi Cuma .......Arapça......(toplama, toplanma) Cumartesi-----Arapça......(ertesi - Türkçe) Pazar........Farsça.......(ba = yemek, zar = yer) Pazartesi.....Farsça.......(ertesi - Türkçe) Sali.........ibrânice.....(üçüncü) Çariamba....Farsça........(cehar ienbe = dördüncü gün) Periembe....Far...

Müzikteki matematiksel gizemi keifederek yaziya dökmenin ilk temeli Pisagor (Pythagoras, M.Ö. 530-450) tarafindan atilmiitir. Biz kendisini okul siralarindan o meihur dik üçgen teoremi ile hatirlariz ama Pisagor günümüzde ulaitiiimiz bilim seviyesinin babasidir. O kendi devrine kadar geliimii bütün çaliimalari bir disiplin altinda toplamii, geometri, aritmetik, astronomi, coirafya, müzik ve tabiat bilgisi olarak ayri ayri bilim dallari yaratmiitir. Pisagor bilimi, bilim için düiünüyor, bilimin uygulamalari onu ilgilendirmiyordu. Bu nedenle 'bilgi seven' anlamindaki 'filozof sözcüiünü ilk olar...

Dünyadaki 6 milyar kiiinin konuituiu 3000'den fazla dil vardir ama dünya nüfusunun yarisi bu dillerden yalnizca 15'ini konuimaktadir. En çok sayida insanin konuituiu dil ise Çin'deki Mandarin dilidir. Yazi dili bütün Çin'de ayni olmasina raimen halkin yüzde 70'i Mandarin dilini konuiur ve kuzeyde oturan bir kiii güneydekinin konuituiunu anlamaz. Afrika'da 1000'e yakin dil konuiulmaktadir fakat l milyondan çok kiiinin konuituiu dillerin sayisi 30'u geçmez. Hindistan'da 800'den fazla dil konuiulmaktadir. Hatta bu kalabalik ülkede, her 12 kilometre gittikçe lisanin deiiitiii söylenmektedir. Ge...

Özellikle içine girer girmez genii bir alanla kariilaitiiiniz ve diier katlara buradan merdiven veya asansörle çiktiiiniz, banka, otel veya benzeri binalarda ana girii kapilarinin döner kapi tipi olduiunu görmüi, belki de dört kanatli olan bu kapilarin bir gözüne acele ile iki kiii birden girmeye çaliiip zorluk yaiamiisinizdir. Döner kapilarin tek amaci enerji tasarrufudur. Bu tip büyük binalarin içerleri devamli olarak isitilir ve isinan hava sürekli yukari doiru yükselir. Diiaridaki soiuk hava kapinin önünde onun yerini alabilmek için kapiyi açmanizi beklemektedir. Bina diiina açilan norma...

Bir süreyi ölçmek veya bir ieyi ayarlamak için saatimizin saniye göstergesine pek sik baktiiimiz söylenemez. Halbuki hemen hemen tüm kol saatlerinde saniye göstergesi vardir. Tik tik ilerleyen saniye göstergesinin belki de en önemli faydasi, kimildadiklarini gözle fark edemediiimiz o yavai akrep ve yelkovanin yaninda zamanin ne kadar hizli akip gittiiini bize göstermesidir. Günümüzde özellikle erkek kol saatlerinde birakin saniyeyi, onda birini bile ölçebilen göstergeler var. Aslinda saniyenin onda birinin yaiantimizda ne derecede etkili bir zaman süresi olduiunun farkina varamayiz. Atletizm...

Antik Çai'da elmasin insanlari görünmez yaptiiina, kötü ruhlari kovduiuna ve kadinlari cinsel açidan etkilediiine inaniliyordu. Günümüzde ise mücevherlerin bu kraliçesi, aikin, çekiciliiin ve zenginliiin simgesidir. Elmas aslinda saf karbondan baika bir iey deiildir. Elmasi yakabilecek yüksek isiya çikilabilse hiç kül birakmadan yanar. Tamamen karbon olan yapisina raimen mineraller içinde en sert olanidir. Genelde renksizdir ama hafif sarimsi gri veya yeiilimsi de olabilir. Iiiii kirma, yansitma ve renk daiitma özelliii kuvvetlidir. Bu özelliklerinden dolayi çok kiymetlidir. Elmasin deieri r...

Buzun erimesi için sadece sicaklik deiil basinç da önemlidir. Dailardaki buzullarin sik sik kayma nedenleri de budur. Buzulun muazzam aiirliiinin yarattiii basinç en alt tabakalarin erimesine, orada kaygan bir su tabakasi oluimasina neden olur. Genellikle yemeklerde içkiye veya suya atilmak için buz küpçükleri bir kap içersinde getirilir. Bir süre sonra bir tanesini almak istediiimizde, bir kaçi birbirlerine yapiimii olarak gelirler, bunlari birbirlerinden ayirmak da hayli zor olur. Bir kabin içinde veya bardakta bulunan buzlar üst üste yiiildiklarinda her biri altindakine deidiii noktada ...

Nöbetçi kulübeleri çevreyi iyi gözetleyebilmek için zeminden yüksekte inia edilirler dolayisiyla iyi bir hedeftirler. Buradaki nöbetçileri olabilecek ani bir silahli saldiridan koruyabilmek için etrafina belirli yükseklikte kum torbalari dizilir. Bu kum torbalan bir çok kiiiye biraz ilkelmii gibi görünebilir ama bir çok malzemeden daha iyi ve daha pratik kuriun geçirmez siperlerdir. Kumun kuriun geçirmemesinin sirri kum taneciklerindedir. Boylari 0,05 milimetreden 2 milimetreye kadar deiiien kum tanelerinin iekilleri köieli, yuvarlak veya kariiiktir. Bu iekilleri nedeni ile bir torbaya doldu...

Banyodaki havlular yikanildiktan sonra, yani vücudumuz tertemiz iken kullanilir ve sadece vücudumuza deierler. Buna raimen birkaç gün içinde bu havlular kokmaya bailarlar. Bunun sebebi vücudumuz deiil vücudumuzdaki ölü deri hücreleridir. istediiimiz kadar bol su ve sabunla yikanalim, su ile birlikte kirlerin ve bakterilerin gittiiini zannedelim, yine de vücudumuz üstünde ölü deri hücreleri kalir ve kurulanirken bunlar havluya geçer. Bundan sonraki sorun havalandirmadir. Zaten havasi devamli nemli olan banyolar küflenme için ideal ortamlardir. Bu nedenle banyolari yikanma sirasinda deiil de a...

Akil aslinda bir kabiliyettir, zeka da öyle. ikisi arasindaki en önemli fark, bir baikasindan akil alabilirsiniz ama zekayi asla. O, her insanin kendisine mahsustur. Bir hastalik söz konusu olmadiii sürece iüphesiz herkesin akli vardir. Akilli olmak, kendi davraniilarini bilmek, kontrol edebilmek, doiru ve yanliilarini deierlendirebilmek yeteneiidir. Akil, insani hayvandan ayirt eden en önemli faktördür. Hayvanlar yalan söyleyemez ama insanlar sik sik bu yola baivurur. iite insandaki yalanla gerçeii, doiru ile yanliii ayirabilme, bir konuda fikir yürütebilme, görüi belirtebilme yeteneii ak...

Her canlinin gözü ve görme sistemi, onun yaiadiii hayata uygun olarak geliimiitir. Gece veya gündüz mü yaiadiklari, av ile mi beslendikleri, kara, hava veya deniz canlisi mi olduklari insani hayrete düiürecek bir iekilde gözlerinden anlaiilir. insan dii dünyayi üç boyutlu görebilen yani sai ve sol gözü cisimleri ei zamanli algilayabildiii için derinlik hissi olan nadir canlilardandir. insanda sai ve sol gözün görme oranlan çok ufak bir farkla hemen hemen çakiiir ve bu ufak fark da üç boyutlu görmeyi sailar. Hayvanlar sol gözle sol, sai gözle sai yanlarini görürler. Bu nedenle dii dünyayi bir...

Farkli cinslerin birleierek ortaya bir yavru çikarmalarina biyolojik bir engel vardir. Bunun birincisi spermin yumurtayi bulabilmesidir. Spermler gözleri olmamalarina, takip edecekleri güzergahi gösteren bir sistem de bulunmamasina raimen iaiirmadan yollarini bulurlar. En önde giden de yumurtaya ilk ulaian olarak içine girer. iite burada tabiatin koyduiu bir sinirlama vardir. insan spermi sadece insan yumurtasini tanir ve birleime iilemini sadece onunla yapar. ikinci sebep, iki farkli cinsin DNA'larinin birbirlerine uymamasidir. Ayni cinste diii ve erkeiin DNA'lari, bir fermuari kapattiiiniz...

Kalemin tarihi yazininkinden de eskidir. ilk insanlar sivriltilmii çakmak tailari ile hayvan kemiklerinin üstüne resim kazirlardi. Türkçeye Arapçadan geçen kalem sözcüiünün kaynaii 'kamii' anlamina gelen eski Yunanca 'kalamos' sözcüiüdür. Misir, Yunan ve Roma medeniyetlerinde saz ve bambu gibi bitkilerin içi boi saplarindan yapilmii kamii kalemler kullanilirken, Ortaçaida kaiidin üretimi ile beraber, kaz, kuiu, karga gibi kuilarin kanatlarindaki tüylerin mürekkebe daldirilmasi ieklinde kullanilan tüy kalemler yayginlaiti. Mürekkepli metal kalemler aslinda ta Romalilar devrinden beri bilini...

Uçak kazalarinda uçak paramparça olsa da, denizin dibine gitse de hemen kokpit denilen pilot kabinindeki son konuimalari kaydeden karakutular aranir. Çoiunlukla korkunç kaza enkazi arasindan sailam olarak bulunan bu kutular sayesinde kazanin nedenlerine ulaiilir. Karakutu bu kadar sailam malzemeden yapiliyorsa neden uçaiin tümünde ayni malzeme kullanilmiyori Uçaklarin rahatça havada kalabilmeleri, uzun mesafelere az yakitla ulaiabilmeleri, mümkün olduiunca hafif malzemeden yapilmii olmalarina bailidir. Bu malzemeler çoiunlukla alüminyum ve plastiktir. Kokpitteki sesleri ve uçui bilgilerini...

Bazen çocuia alinan bir uçan balon elinden kaçabilir. Hep beraber havada yükselen balona bakakalinir. Bu balon havada ne kadar yükselecektir acabai Uçan balonlarin doldurma uçlari ne kadar iyi bailanmii olursa olsun, çok az da olsa hava daha doirusu helyum kaçirirlar. Havadan çok daha hafif helyum gazi ile iiiirilen bu balonlarin aiizlarindan kaçirdiklarini eve getirdiiimiz ve tavana yapiiikmii gibi havada duran balonun sabah olunca porsuyup yere inmii olduiunu görünce anlariz. Balonun aizinin ideal bir biçimde bailanmii olduiunu kabul etsek bile havada yükselebileceii mesafe yine de sinir...

Yapiitiricilarin sailadiii yapiima olayi aslinda kimyasal bir reaksiyondan baika bir iey deiildir. Tabiatta evini yapan ari, kayalara ve gemilerin su altindaki kesimlerine tutunan midye gibi çok iyi yapiitirici üreten canlilarin sayisi az deiildir. Yapiitiricilarin hikayesi tarih öncesi çailara kadar uzaniyor. Maiara duvarlarina resim benzeri iekiller yapan atalarimiz bunlari duvarlara yumurta aki, kurumui kan ve su bitkilerinin özleriyle sabitliyorlardi. Sonralari, milattan önce 3 500 yillarindan bailayarak eski Misirlilar ve Sümerler hayvan derilerini ve kemiklerini kaynatarak daha saila...

ingilizce adi 'backgammon' olan, bizde ise italyanca 'tavola'dan geçmii ismi ile 'tavla' olarak bilinen oyun, ians ve kabiliyetin çok güzel dengelendiii, kazanmak için ikisinin de gerekli olduiu, toplumun her seviyesinde ve her yerde oynanabilen bir oyundur. Tavla o kadar bilinen bir oyundur ki, burada kurallarindan bahsetmek bile ayip olabilir. Tavlanin bilinen en eski oyunlardan biri olduiu, 5 000 yil evvel Misirlilar tarafindan oynanmaya bailandiii, Yunanlilar ve daha sonra da Romalilar tarafindan oynanip Avrupa'ya yayildiii biliniyor. Bu günkü oynanii kurallari 17. yüzyilda ingiltere'de ...

Pille çaliian portatif radyolarda sesin yüksekliii pilin ömrünü etkiler. Radyo açik, sesi kapali durumu ile sesin sonuna kadar açik durumu arasindaki fark pillerin ömürlerinin üçte bir kadar kisalmasina neden olur. Ses sonuna kadar açildiiinda pillerden çekilen akim yüzde 30 artmaktadir. Bu durum, küçüiünden büyüiüne, pille çaliian ve hoparlörü olan bütün radyo, teyp, volkmen vb. için aynidir. Pillerin kullanii iekilleri de ömürlerini belirler. Bir radyoyu 4 saat sürekli açik tutmak ile birer saatlik aralarla 4 kere açip kapamak arasinda da fark vardir. Piller çaliimiyorken çok az da olsa ke...

Zamanimizda, dünyanin büyük bir bölümünün ve bizim de kullandiiimiz rakam iekilleri, diier ülkelerde 'Arap rakamlari' diye bilinir. Aslinda bu nitelendirme yanliitir. Bu rakamlarin kökeni yani ilk ortaya çiktiii yer Hindistan'dir ve buradan önce Arabistan'a, daha sonra islami kültür yayilimi ile birlikte Avrupa'ya geçmiitir. Avrupa'da Romen rakamlarindan günümüz rakamlarina geçii Ortaçaida olmuitur. O yillarda Avrupa'da hesap iileriyle uiraianlar Romen rakamlarini hemen terk etmediler. Daha ziyade toplama ve çikarina iii yapan tüccarlara Romen rakamlari daha pratik geliyordu. Örneiin 68'den ...

Dünyanin kendisi, çekirdeiindeki soiumamii kisimlarindan dolayi dev bir miknatistir. Bu büyük miknatisin arti ve eksi uçlari kuzey ve güney kutuplarindadir. Ancak bildiiimiz coirafi kutuplarda deiil. Pusulanin minik ucu tam kuzeyi göstermez, gösterdiii noktaya magnetik kutup denir. Pusulanin gösterdiii kuzey yönünü devamli takip ederseniz kuzey kutbuna hiçbir zaman ulaiamazsiniz. O noktadan 7 derece yani kilometrelerce uzakliktaki magnetik kutba varirsiniz. Olayin ilginçliii bu kadarla da bitmiyor. Bilimin kesin olarak saptadiii bir sürpriz daha var. Bu magnetik kutuplarin yerleri de sabit d...

Arabamizin motoru arabayi yürütecek gücü sailarken bir yandan da isi üretir. Motor bloiu içinde devamli dolaian su ile motor soiutulur. Motordan aldiii isi ile isinan bu su da radyatörde havanin yardimiyla soiutulur. Kapali bir çevrimde ve ideal isi dengelerinde devamli oluian bu olayin farkina biz ancak, herhangi bir ariza durumunda soiutma olayi yetersiz kaldiiinda, radyatörden buharlar çiktiiinda, yani bilinen tabiri ile arabamiz hararet yaptiiinda variriz. Kiiin soiuk aylarinda, hava sicakliii sifirin altina düiünce, arabamiz kapi önünde hareketsiz halde iken bu soiutma suyu da her su ...

Tencere daha 14. yüzyilda hemen hemen tamamiyla bugünkü ieklini aldi. O zamanlar tencereler sadece yemek piiirmek için deiil, su kaynatmak hatta içinde çamaiir yikamak için bile kullaniliyordu. En eski tencereler dökme demirdendiler. Sonralari toprak, bakir, alüminyum, emaye ve camdan olanlari da yapildi. Bakir tencerelerin, kullanii ve dayanma bakimindan iyi olmalarina kariin sik sik kalaylanmalari gerekir. Alüminyum tencerelerin sakincali yanlan ise kesif soda ve alkali eriyiklerin alüminyum üzerine olan etkileridir. Sicak-soiuk farkindan etkilenip çatlasalar da en sailikli tencereler cam ...

Bu görüi nereden, kimden doidu belli deiil. Bir kere burada uzay denilince gezegenler ve iiik yili bazinda uzakliktaki yildizlar kastedilmiyor. Gözlemin yapildiii yer olarak dünya üzerinde yörüngede dönen, insan yapisi uzay araçlarindan çekilen fotoiraflar ve astronotlarin gözlemleri esas aliniyor. Dünya yörüngesinde dönen uzay araçlarindan dünyadaki pek çok iey görülebilir. Uzay araçlari dünya üzerinde ortalama 165 ile 330 kilometre yükseklikte dönüp dururlar. Bu yükseklikten ancak kilometrelerce düz olarak devam eden kanallar hatta otoyollar görülebilir. Oysa dünyadaki insan yapisi iekille...

Bunu kesin hatta yaklaiik olarak bilmek bile zor, çünkü evrim teorisi daha tam açikliia kavuimui deiil. insani ne zamandan bailayarak insan nüfusuna dahil etmek gerekiyor hususu üzerinde bir fikir birliiine varilabilmii deiil. Maymunlar gibi ellerini ayak gibi kullandiii zamanlardan mi, iki ayaii üzerine kalkmayi baiardiii zamandan beri mi, yoksa toplumsal yapida belli bir üretim yapabildiii, yani diier canlilardan ayri olarak içgüdüleri yerine aklini kullanmaya bailadiii zamandan beri mi iniam "insan" saymak gerekiyor belli deiil. Tabii ilk insanlar da on binlerce yil yiyecek bulma ve yai...

iüphesiz tarih boyunca tüm insanlarda görme kusuru olmuitur. 13. Yüzyilda gözlük ortaya çikincaya kadar gerek doiuitan gerekse sonradan göz bozukluiu olan insanlar, ömürlerini böyle geçirmeye, ii yapamamaya hatta evden diiari çikamamaya mahkumdular. Aslinda gözlüiün ana malzemesi olan camin tarihi 4 500 yil evveline kadar gidiyor. Antik dünya insanlarinin optik hakkinda bilgileri olduiu, camin belirli bir formunun cisimleri büyüttüiünü fark ettikleri biliniyor. Halta milattan önce l000 yillarina ait, büyüteç olarak kullanilmii cam örneklerine Girit'teki kazilarda rastlanilmiitir. Ne var ki b...

Çok kiii S.O.S.'in gemimizi kurtar (Save Our Ship), ruhumuzu kurtar (Save Our Soul) veya diier sinyalleri durdur (Stop Other Signals) kelimelerinin bai harflerinden oluituiunu sanir. Bu bilgiler tamamiyla yanlii olup S.O.S. harfleri hiç bir kelimenin bai harfinden oluiturulmamiitir. Tamamen telgraf zamanindan kalmadir ve gemilerde de yakin zamana kadar telsiz telgraf kullaniliyordu. Bilindiii gibi telgrafta mors alfabesi denilen sistemde her harf, nokta ve çizgilerin deiiiik kombinasyonundan oluiuyor. Bu sinyali gönderen maniple denilen alete tek dokunuita kariiya nokta yani 'bip', biraz dah...

Bir resme, bir karikatüre bakariz ama bir yaziyi okuruz. Aslinda ikisi arasinda bir fark yoktur. Gözümüz iekilleri görür, beyin de deierlendirir. Ancak okumayi öirenmeye bailadiiimizdan beri edindiiimiz ve hemen herkeste bulunduiu için farkina varamadiiimiz bazi aliikanliklar nedeni ile okuma hizimiz, insanin sahip olduiu kapasiteye göre hayli yavaitir. insanlar sadece göz ve beyin arasinda olmasi gereken okuma iileminin arasina bazi lüzumsuz aliikanliklar katarlar. Kimi duyulacak iekilde (özellikle çocuklar) sesli okur, kiminin okurken dudaklari kipirdar, kimileri ise yaziyi içinden kelime k...

Cam iaiilacak derecede basit bir maddedir. Dünyanin her köiesinde rahatça bulunabilen kum, kuvars ve sodadan meydana gelmiitir. Fakat camin asil iaiirtici özelliii ne tam bir sivi ne de gerçek bir kati oluiudur. Aslinda siviya daha yakindir, çünkü atomik yapisindaki düzen sivilardaki rasgele düzeni andirir. Katilarin atomlarinin kristal yapisi ise düzgündür. Kati bir cisimde atomlarin bir dizilii düzeni vardir. Yani bu dizilii düzeni belli araliklarla kendini tekrarlar. Camda ise bu özellik yoktur. Çok kuvvetli mikroskoplarla yapilan incelemelerde bile camin yapisinda hiç bir kristal oluiumun...