Müzikteki matematiksel gizemi keifederek yaziya dökmenin ilk temeli Pisagor (Pythagoras, M.Ö. 530-450) tarafindan atilmiitir. Biz kendisini okul siralarindan o meihur dik üçgen teoremi ile hatirlariz ama Pisagor günümüzde ulaitiiimiz bilim seviyesinin babasidir. O kendi devrine kadar geliimii bütün çaliimalari bir disiplin altinda toplamii, geometri, aritmetik, astronomi, coirafya, müzik ve tabiat bilgisi olarak ayri ayri bilim dallari yaratmiitir.

Pisagor bilimi, bilim için düiünüyor, bilimin uygulamalari onu ilgilendirmiyordu. Bu nedenle 'bilgi seven' anlamindaki 'filozof sözcüiünü ilk olarak o kullanmiitir. Pisagor tüm evrenin sayilar ve aralarindaki iliikilere göre kurulduiuna inaniyordu.

Pisagor'un müziiin içindeki matematiii bir demirci dükkaninin önünden geçerken keifettiii rivayet edilir. Demirci ustasinin, demir döverken kullandiii aletlere göre deiiiik sesler çikarmasi Pisagor'un ilgisini çekmii, dükkani kapattirarak ustaya çeiitli aletler kullandirmii, çikan sesleri incelemii ve kayitlar almii.

Bati müziii 9. yüzyilin baiina kadar notalamadan habersizdi. Eserler kulak yoluyla kuiaktan kuiaia aktariliyor, bu arada deiiiime uiruyor, zamanla unutulabiliyordu. 9. yüzyilin ikinci yarisinda ilk notalama sistemi ortaya çikti.

Arezzo'lu Guido'nun (Gui d'Arezzo) notalama sisteminin seslerin yüksekliiini kesin olarak belirtmeye bailamasiyla büyük bir ilerleme kaydedildi. 11. yüzyilda notalarin üzerine dizildiii bei çizgiden oluian "porte"nin kullanilmasiyla notalarin yüksekliii (do, re, mi,....) ve süresi (birlik, ikilik, dörtlük,....) kesin biçimde belirlenebilir hale geldi.

Aslinda müziiin dört parametresi vardir: Yükseklik, süre, iiddet ve tini. Bunlardan ilk ikisi zamanla genel kabul gören bir takim iiaretler sayesinde kaiit üzerine dökülebilmii, iiddet ve tini ise notanin yaninda ek kelimelerle belirtilmiiler ve kismen de yoruma açik birakilmiilardir.

Çeiitli sesleri belirtmek ve bunlarin birbirlerine kariimasini önlemek için sesleri temsil eden notalara özel isimler verildi. Do, re, mi, fa, sol, la, si. ingilizce'de ve Almanca'da ise notalar harflerle gösterildi(C=do, D=re, E=mi, F=fa, G=sol, A=la, B=si-ing.-, H=si-alm.-).

Nota isimlerinden 'do'nun önceki ismi 'ut' idi. Sesli harfle bailayan bu isim, notalari sirayla söylerken tutukluk yaptirdiiindan 12. yüzyilda 'do' olarak deiiitirildi. Almanya ve bazi ülkelerde 'ut' hala kullanilir.

'Si' hariç diier notalarin isim babasi Gui d'Arezzo'dur. Arezzo bu adlari Aziz lohannes Battista ilahesindeki misralarin birinci hecelerinden alarak takmiitir. Yedinci notanin adi uzun zaman 'B' olarak kalmii, sonradan 13. yüzyilda Sanete lohannes kelimelerinin bai harflerinden meydana gelen 'si' adini almiitir.

Notalamanin keifi ve geliiimi müzik pratiiine olaianüstü bir geliime ortami yaratmiitir. Notalama, icraciyi ezberden kurtararak hem müzik parçalarinin uzamasina hem de çeiitli dönemlere ve ülkelere ait notalanmii eserlerin katilmasiyla repertuarin zenginleimesine ve çeiitlenmesine imkan vermiitir. Nota sayesinde bir müzisyen bilmediii bir müzik parçasini icra edebilmek için tek baiina yeterli bir hale gelmiitir.

---

Etiketler : [ coirafya ] [ bati müziii ] [ matematik ] [ ingilizce ] [ isim ] [ demir ] [ tri ] [ teoremi ] [ PORTE ] [ gora ] [ kulak ] [ geometri ] [ almanya ] [ isimler ] [ haber ] [ kaiit ] [ LAH ] [ pisagor ] [ evren ] [ bilim ] [ ses ] [ müzik ] [ MÜZiK ] [ üçgen ] [ MISR ] [ ülkeler ] [ Coirafya ] [ lkeler ] [ metre ] [ harf ] [ Müzik ] [ bilmek ] [ iliikilere ] [ gize ] [ keifetti ] [ harflerinden ] [ keifettiii ] [ gizemi ] [ eserleri ] [ çizgi ] [ izgi ] [ ilah ] [ karma ] [ kurt ] [ sayilar ] [ gizem ] [ kelime ] [ t p ] [ k pr ] [ ki ili ] [ S K ] [ bati ] [ EVREN ] [ filozof ] [ Pisagor ] [ pisa ] [ özel isim ] [ etik ] [ zel isim ] [ nota ] [ notalarin kökeni ] [ notalar ] [ GEOMETRi ] [ GEOMETR ] [ Demir ] [ astronomi ] [ ÜLKELER ] [ LKELER ] [ pert ] [ MATEMATiK ] [ disiplin ] [ iiddet ] [ iddet ] [ aiit ] [ ören ] [ DEMiR ] [ matema ] [ Geometri ] [ tema ] [ hale ] [ deiiiim ] [ geliiim ] [ uiak ] [ COiRAFYA ] [ almanca ] [ diz ] [ ÜÇGEN ] [ isa ] [ Matematik ] [ teorem ] [ fil ] [ anüs ] [ s k ] [ siiir ] [ iide ] [ okul ] [ AiiNA ] [ ritm ] [ hala ] [ birinci ] [ e im ] [ eserler ] [ ing ] [ Evren ] [ kök ] [ ÜÇgen ] [ ciz ] [ ermii ] [ ermi ] [ MAT ] [ anne ] [ MATEMAT ] [ ILO ] [ a ina ] [ PISA ] [ bilim dallari ] [ bilim dallar ] [ ecel ] [ sol ] [ mate ] [ kayi ] [ pythagoras ] [ bailama ] [ ilo ] [ ingiliz ] [ rak be ] [ ağlar ] [ port ] [ iğde ] [ geometr ] [ anı ] [ iat ] [ harfler ] [ adlar ] [ GEOMETRI ] [ mat ]