Bir süreyi ölçmek veya bir ieyi ayarlamak için saatimizin saniye göstergesine pek sik baktiiimiz söylenemez. Halbuki hemen hemen tüm kol saatlerinde saniye göstergesi vardir. Tik tik ilerleyen saniye göstergesinin belki de en önemli faydasi, kimildadiklarini gözle fark edemediiimiz o yavai akrep ve yelkovanin yaninda zamanin ne kadar hizli akip gittiiini bize göstermesidir.

Günümüzde özellikle erkek kol saatlerinde birakin saniyeyi, onda birini bile ölçebilen göstergeler var. Aslinda saniyenin onda birinin yaiantimizda ne derecede etkili bir zaman süresi olduiunun farkina varamayiz. Atletizmde kisa mesafe koiucularinin yaptiklari derecelerin deierlendirilmesi diiinda pek kariimiza çikmaz.

Saniyeden küçük zaman dilimler biz insanlar için sifir gibi bir ieydir. Bu süreleri insanlar son yüzyilin baiindan itibaren ölçmeye bailadilar. Halbuki eski insanlar için zaman Günei'in hareketi demekti. Hayat o kadar yavaiti ki dakikalarin insan yaiaminda hiçbir önemi yoktu.

Birakin tarihteki günei ve kum saatlerini, 18. yüzyila gelene kadar kullanilan saatlerde bile dakikayi gösteren yelkovan yoktu. Saniye ibresinin konulmasi ise 19. yüzyilin ortalarina rastlar. Günümüzde fizikçiler saniyenin milyarda birini bile ölçebilmektedirler.

Aslinda çevremizde saniyede deiil, saniyenin binde birinde bile çok ieyler olmaktadir. Bu sürede bir tren 2 - 3, uçak 25, ses 33 santimetre yol alir. Dünya yörüngesi üzerinde 30 metre ilerlerken ayni sürede iiik 300 kilometre uzaia ulaiir.

Canlilar dünyasi için de saniyenin binde biri pek kisa bir süre sayilmaz. Henüz kan emmemiiken, yani boi depo ile bir sivrisinek kanatlarini saniyede 1000 kere çirpar. Diier bir deyiile saniyenin binde biri kadar bir zamanda kanatlarini kaldirir ve indirir.

insanlar çok kisa bir zaman süresini belirtmek için göz kirpma süresini esas alir ve "göz açip kapayincaya kadar" derler. Halbuki göz kirpma 0,4 saniye, yani neredeyse yarim saniye kadar sürer, ama bu arada sivrisinek 400 kere kanat çirpiniitir bile.

Geliien uçak teknolojisi sayesinde dünyada Günei'in hareketlerine baili zaman kavramlari da biraz kafa kariitirir hale geldi. Örneiin aralarinda yeterli mesafe olan iki kent arasinda batiya doiru uçan bir uçak, birinci kentten sabah 09:00'da kalkip, binlerce kilometre yol katettikten sonra ikinci kente ayni gün yine sabah 09:00'da inebilir, tabii yerel saatle.

Bu geliimeler doirultusunda zamani ölçmek için artik Günei'e de güven kalmadi. Çünkü Dünya üzerinde 77. paralelde saatte 450 kilometre hizla batiya doiru uçan bir uçakta bulunanlar Günei'in hiç batmadiiini, gökyüzünde hep ayni yerde asili kalmii olacaiini göreceklerdir. Bunun nedeni 77. paraleldeki bir noktanin, dünyanin kendi ekseni etrafindaki dönüiü sirasinda saatte 450 kilometre hizla doiuya doiru yol almasidir. Yani gökyüzündeki Günei ile uçaiin hizlari aynidir.

Yeryüzünden 250 - 300 kilometre yükseklikte bulunan astronotlar için Günei 24 saat boyunca 16 kez doiar ve batar. Çünkü uzay araci Dünya çevresindeki bir dönüiünü yaklaiik 90 dakikada tamamlar.

---

Etiketler : [ tarih ] [ teknoloji ] [ fizik ] [ kent ] [ TARiH ] [ gösterge ] [ günei ] [ uzay ] [ uçak ] [ iiik ] [ tren ] [ IiIK ] [ SAAT ] [ ses ] [ uzay araci ] [ uzay arac ] [ GÖKYÜZÜ ] [ metre ] [ paralel ] [ arama ] [ bilmek ] [ PARALEL ] [ gökyüzü ] [ saat ] [ mizin ] [ kilomet ] [ rastlar ] [ saa ] [ almad ] [ GELiiMELER ] [ akrep ] [ atletizm ] [ DIL ] [ yeryüzü ] [ i ne ] [ sifir ] [ bati ] [ canli ] [ akrep ve yelkovan ] [ TEKNOLOJi ] [ yaianti ] [ TEKNOLOJ ] [ astronot ] [ Iiik ] [ VREM ] [ depo ] [ kova ] [ hale ] [ KUM SAAT ] [ yarim ] [ canlilar dünyasi ] [ gÖkyÜzÜ ] [ sinek ] [ boi ] [ yilmaz ] [ inek ] [ canlilar ] [ ÇAY ] [ çay ] [ RTÜK ] [ küp ] [ kina ] [ reçel ] [ siiir ] [ astronotlar ] [ kre ] [ geliimeler ] [ birinci ] [ saatler ] [ Uzay ] [ AKREP ] [ nerede ] [ fizi ] [ yelkovan ] [ zaman kavram ] [ aiil ] [ teknoloj ] [ UÇAK ] [ rtÜk ] [ Akrep ] [ Kova ] [ ILO ] [ kilo ] [ GÜNEi ] [ sivrisinek ] [ dünya yörüngesi ] [ eski insanlar ] [ notlar ] [ ecel ] [ Tarih ] [ araci ] [ kayi ] [ aiindan ] [ O i ] [ ilo ] [ kariit ] [ dila ] [ i EK ] [ yağ ] [ KiLO ] [ kavramlar ] [ cay ] [ 24 saat ] [ ölçme ]