Lavabonuzu veya küvetinizi su ile doldurun ve tikaci aniden çekin. Su düz olarak delikten boiatmayacak, döne döne bir hortum oluituracak iekilde boialacaktir. Bu dönüi yönü kuzey yarimkürede saia doiru, yani saat yönünde, güney yarimkürede ise tam tersidir. Bilim insanlari buna 'Coriolis' kuvveti diyorlar. Her iki yarimkürede böyle birbirine ters yönde hava akimlarinin ve okyanus akintilarinin olduiu herkes tarafindan kabul ediliyor da, bir lavabodan boialan suda, böyle küçük bir ortamda dünyanin dönüiünün etkili olup olamayacaii tartiima konusu.

Dünya kendi etrafinda dönerken her tarafindaki hiz ayni deiildir. Ekvatordaki biri, bir günde dünya çapi kadar yani 40.000 kilometre giderken bir diier ifade ile saatte 1670 kilometre hizla yol alirken, tam kutuptaki bir insan sifir hizla sadece kendi etrafinda dönmektedir. Ayni iekilde gökyüzünde asili gibi duran bulutlar rüzgarin etkisini katmazsaniz yere göre hareketsizdirler ama altlarindaki kara parçasi ile birlikte dönerler. Bu durumda ekvatordaki bulutlar da kutupdakilere nazaran hizli dönmektedirler.

A'yi ekvatorda, B'yi ise onun tam kuzeyinde 45 derece paralelinde iki nokta olarak düiünelim. Bir top mermisini A'dan tam kuzeye niianlayip attiiimizda, atii sirasinda ekvatorun dönüi hizi B noktasina göre neredeyse iki kat olacaiindan mermi B noktasinin doiusuna gidecektir.

Ayni iekilde kuzey kutbundan hemen hemen hareketsiz bir konumdan tam güneye atilan bir mermi 45 paralelinde dünya dönüi hizi daha çok olduiundan bu sefer hedefin batisina düiecektir. Yani kuzey yarimkürede kuzeye veya güneye atilan her iey atanin konumuna göre saia gitmektedir. Bu durum güney yarimkürede ise sola doiru gerçekleimektedir.

Her iki yarimkürede kuzey - güney doirultusunda hareket eden hava akimlari ve okyanus akintilari bu durumdan etkilenirler. Kuzey yarimkürede saia, güneyde sola dönerler. Ancak be. dünya yüzünde büyük bir ölçekte okyanuslarin dibindeki sürtünme ve bulutlarin, hava akimlarinin üzerinde bulunduklari yerle birlikte hareket etmelerinin etkileriyle oluian bir tabiat olayidir.

Bilim insanlari bunun lavabo veya küvet gibi nispeten mikro ölçüde de mümkün olup olmadiiini hala tartiiiyorlar. Bir kismi burada suyun musluktan çikii iekil ve hizinin, lavaboya düitüiü noktanin, lavabonun ve suyun gittiii yerin yapisinin etken olduiunu söylüyorlar, diierleri de ideal iartlarda 50 kere deney yapin ve görün diyorlar. Haydi banyoya, bilimsel deney yapmaya...

---

Etiketler : [ kuvvet ] [ defi ] [ akimlar ] [ deney ] [ kutup ] [ alacak ] [ bulut ] [ GÖKYÜZÜ ] [ banyo ] [ metre ] [ idea ] [ paralel ] [ ekvatorda ] [ lavaboda ] [ yarimküre ] [ PARALEL ] [ gökyüzü ] [ kilomet ] [ yarimkürede ] [ boialacaktir ] [ boiatmayacak ] [ akintilarinin ] [ coriolis ] [ okyanuslarin ] [ gidecekti ] [ akinti ] [ s t ] [ sifir ] [ rüzgar ] [ sürtünme ] [ bilim insanlari ] [ bilim insanlar ] [ bati ] [ ekvator ] [ EKVATOR ] [ nazar ] [ hortum ] [ dünyanin dönüiü ] [ yarim ] [ gÖkyÜzÜ ] [ anus ] [ boya ] [ i yeri ] [ niian ] [ sirt ] [ boia ] [ tartiima ] [ hüzün ] [ tarti ] [ tart ] [ çaiindan ] [ boi ] [ nerede ] [ ölçüi ] [ RÜZGAR ] [ döner ] [ hedef ] [ mikro ] [ etkileri ] [ Boia ] [ ILO ] [ kilo ] [ kuzey kutbu ] [ BOiA ] [ BOYA ] [ küa ] [ sol ] [ y n ] [ aiindan ] [ ilo ] [ fad ] [ boğa ] [ i EK ] [ boğ ] [ çığ ] [ sırt ] [ KiLO ] [ iat ] [ ermis ]