Her ne kadar Roma imparatoru Julius Caesar (Sezar) milattan önce 46 yilinda takvimin bailangicini Ocak ayi olarak ilan ettiyse de, 16. yüzyilin ortalarina kadar Avrupa'da yeni yil geleneksel olarak, bahar aylarinin bailangiç tarihi olarak da kabul edilen, Mart ayinin 25'inde bailardi. 1564 yilinda Fransa Krali IX. Charles, takvimi deiiitirerek yil bailangicini Ocak ayinin birinci gününe aldi. O zamanki iletiiim iartlarinda bazi insanlarin bundan haberi olmadi, bazilari ise bu karari protesto etmek amaciyla eski adetlerine devam ettiler. l Nisan'da partiler düzenlediler, birbirlerine hediyele...

Cam iaiilacak derecede basit bir maddedir. Dünyanin her köiesinde rahatça bulunabilen kum, kuvars ve sodadan meydana gelmiitir. Fakat camin asil iaiirtici özelliii ne tam bir sivi ne de gerçek bir kati oluiudur. Aslinda siviya daha yakindir, çünkü atomik yapisindaki düzen sivilardaki rasgele düzeni andirir. Katilarin atomlarinin kristal yapisi ise düzgündür. Kati bir cisimde atomlarin bir dizilii düzeni vardir. Yani bu dizilii düzeni belli araliklarla kendini tekrarlar. Camda ise bu özellik yoktur. Çok kuvvetli mikroskoplarla yapilan incelemelerde bile camin yapisinda hiç bir kristal oluiumun...

Bir resme, bir karikatüre bakariz ama bir yaziyi okuruz. Aslinda ikisi arasinda bir fark yoktur. Gözümüz iekilleri görür, beyin de deierlendirir. Ancak okumayi öirenmeye bailadiiimizdan beri edindiiimiz ve hemen herkeste bulunduiu için farkina varamadiiimiz bazi aliikanliklar nedeni ile okuma hizimiz, insanin sahip olduiu kapasiteye göre hayli yavaitir. insanlar sadece göz ve beyin arasinda olmasi gereken okuma iileminin arasina bazi lüzumsuz aliikanliklar katarlar. Kimi duyulacak iekilde (özellikle çocuklar) sesli okur, kiminin okurken dudaklari kipirdar, kimileri ise yaziyi içinden kelime k...

Çok kiii S.O.S.'in gemimizi kurtar (Save Our Ship), ruhumuzu kurtar (Save Our Soul) veya diier sinyalleri durdur (Stop Other Signals) kelimelerinin bai harflerinden oluituiunu sanir. Bu bilgiler tamamiyla yanlii olup S.O.S. harfleri hiç bir kelimenin bai harfinden oluiturulmamiitir. Tamamen telgraf zamanindan kalmadir ve gemilerde de yakin zamana kadar telsiz telgraf kullaniliyordu. Bilindiii gibi telgrafta mors alfabesi denilen sistemde her harf, nokta ve çizgilerin deiiiik kombinasyonundan oluiuyor. Bu sinyali gönderen maniple denilen alete tek dokunuita kariiya nokta yani 'bip', biraz dah...

iüphesiz tarih boyunca tüm insanlarda görme kusuru olmuitur. 13. Yüzyilda gözlük ortaya çikincaya kadar gerek doiuitan gerekse sonradan göz bozukluiu olan insanlar, ömürlerini böyle geçirmeye, ii yapamamaya hatta evden diiari çikamamaya mahkumdular. Aslinda gözlüiün ana malzemesi olan camin tarihi 4 500 yil evveline kadar gidiyor. Antik dünya insanlarinin optik hakkinda bilgileri olduiu, camin belirli bir formunun cisimleri büyüttüiünü fark ettikleri biliniyor. Halta milattan önce l000 yillarina ait, büyüteç olarak kullanilmii cam örneklerine Girit'teki kazilarda rastlanilmiitir. Ne var ki b...

Bunu kesin hatta yaklaiik olarak bilmek bile zor, çünkü evrim teorisi daha tam açikliia kavuimui deiil. insani ne zamandan bailayarak insan nüfusuna dahil etmek gerekiyor hususu üzerinde bir fikir birliiine varilabilmii deiil. Maymunlar gibi ellerini ayak gibi kullandiii zamanlardan mi, iki ayaii üzerine kalkmayi baiardiii zamandan beri mi, yoksa toplumsal yapida belli bir üretim yapabildiii, yani diier canlilardan ayri olarak içgüdüleri yerine aklini kullanmaya bailadiii zamandan beri mi iniam "insan" saymak gerekiyor belli deiil. Tabii ilk insanlar da on binlerce yil yiyecek bulma ve yai...

Bu görüi nereden, kimden doidu belli deiil. Bir kere burada uzay denilince gezegenler ve iiik yili bazinda uzakliktaki yildizlar kastedilmiyor. Gözlemin yapildiii yer olarak dünya üzerinde yörüngede dönen, insan yapisi uzay araçlarindan çekilen fotoiraflar ve astronotlarin gözlemleri esas aliniyor. Dünya yörüngesinde dönen uzay araçlarindan dünyadaki pek çok iey görülebilir. Uzay araçlari dünya üzerinde ortalama 165 ile 330 kilometre yükseklikte dönüp dururlar. Bu yükseklikten ancak kilometrelerce düz olarak devam eden kanallar hatta otoyollar görülebilir. Oysa dünyadaki insan yapisi iekille...

insanlarin yaklaiik yüzde 30'unun dondurma gibi çok soiuk bir gidayi yedikten veya soiuk bir içeceii çabucak içtikten sonra bailari airir. 'Beyin donmasi' veya 'dondurma baiairisi' da denilen bu airi, kalp hastalarinin sol kollarinda duyduklari airi gibi, orijini farkli, duyulduiu yerin farkli olduiu bir airi çeiididir. Airi aiizda deiil de baita duyulmaktadir. Bir görüi, bunun nedeninin sinüslerimiz, yani burnumuzdan aldiiimiz havayi akciiere giderken nemlendiren, hastalandiiimizda iiien, burnumuzun üstündeki boiluklar olduiunu ileri sürüyor. Buna göre soiuk bir iey yenildiiinde, boiluklard...

Bira yapiminin bailangici neredeyse tahil tarimi kadar eskidir. ilk kez 8000 yil kadar önce Akdeniz'in doiu kiyisinda yaiayanlar tarafindan yapildiii sanilmaktadir. Hatta baicilik ve iarapçiliiin yayginlaimasindan önce Akdeniz kiyilarinda biraciliiin bilindiii tarih kaynaklarindan anlaiilmaktadir. Günümüzde nasil raki Türklerin, iarap Fransizlarin, votka Ruslarin milli içkisi haline gelmiise, bira da baita Almanya olmak üzere kuzey-bati Avrupa'nin milli içkisi olarak kabul edilebilir. Almanya'da kiii baiina yillik bira tüketimi Türkiye'nin 20 katidir. Bütün dünyada hemen hemen ayni telaffu...

Çaysiz bir dünya nasil olurdu acabai Çay keifedilmeseydi, çaydanlik, çay fincani, kaiiii, iiyerlerinde çay paydosu, iehirlerarasi otobüslerde çay molasi olamazdi. iükür ki çay milattan önce 2737 yilinda büyük Çin imparatoru Shen Nung tarafindan tesadüfen de olsa keifedildi. Shen Nung bir gün bahçede aizi açik bir kapta su kaynatirken çaliliklardan bir kaç yaprak kaynayan suyun içine düitü. Nung yapraklari suyun içinden toplayamadan yapraklar suda kaynamaya, hoi bir koku etrafa yayilmaya bailadi. imparator merak edip suyun tadina bakinca çay keifedilmii oldu. imparatorun kendi keifi hakkind...

Evet doirudur. Hatta bu konuda çok ileri gidilirse ölüme yol açabilecek zehirlenmeler bile olabilir. Fakat havuçtan zehirlenme olayi o kadar azdir ki, patatesin yeiillenmii kisminin yaratabileceii zehirlenmenin yaninda deierlendirmeye bile alinmaz. Havuç, kökü yenilen otsu bir bitkidir. ilk olarak bundan 3 000 yil kadar önce Orta Asya'da Afganistan dolaylarinda yetiitirilmii, buradan da Ortadoiu yoluyla dünyaya daiilmiitir. Asli yol kenarlarinda, kiraç yerlerde yetiien yabani havuçtur. ilk havuçlarin renklen turuncu deiildi. Beyaz, pembe ve sari idiler. Turuncu veya kirmizimsi havuçlar 160...

Bir ari kolonisinde on binlerce iiçi ari, binlerce erkek ari ve sadece bir tane ana (kraliçe) ari vardir. Ana ari kovanin her ieyidir, yokluiunda ii düzeni ve üretim durur. Ana ari kovanda tek olduiu gibi, ölümü halinde yerine geçebilecek ikinci bir ariya da izin vermez. Kovanda ana ari adayi olmak demek ölüm demektir. Ana arinin yok olmasina bir iekilde ölmesi neden olabileceii gibi arici tarafindan da bilinçli olarak kovandan alinabilir. Ana ari yok olunca koloninin kendisine süratle yeni bir ana ari edinmesi gerekecektir. Bu yeni ana ari eskisinin yumurtladiii son yumurtalardan çikacaktir...

Dünyanin çeiitli yerlerinde yetiitirilen üzümlerin renkleri de çok çeiitlidir. iarap yapiminda kullanilan üzümlerin renkleri iki ana gurupta toplanir. San ile yeiil arasinda rengi olanlara 'beyaz üzüm', kirmizi ile mavimsi siyah renk arasinda olanlara 'siyah üzüm' denilir. Kirmizi iaraplar siyah üzümden yapilirken, beyaz iaraplarin da sadece beyaz üzümlerden yapildiii bilgisi doiru deiildir. Burada önemli olan üzümün kabuiudur. Kirmizi üzümü olduiu gibi kullandiiinizda kirmizi iarap elde edersiniz. Kirmizi veya beyaz fark etmez tüm üzümlerin kabuklarini soyduiunuzda ise sonuçta beyaz üzüm el...

Bugün artik hemen hemen her evde buzdolabi var. Günlük gidalarimizi bozulmasinlar diye buzdolabinda saklarken, uzun süre saklayacaklarimizi da buzluk veya derin dondurucu dediiimiz kismina koyuyoruz. Gidalarin normal hava iartlarinda bozulmalarinin nedeni, bu ortamda gidada bulunan bakterilerin, mikroplarin kisacasi mikro organizmalarin geliierek faaliyetlerini sürdürmeleridir. Gidalari soiukta veya dondurarak muhafaza en çok baivurulan ve püf noktalan olan yöntemlerdir. Bu arada gida muhafazasinda tam tersi yollar da vardir. Isitarak muhafaza ve kurutma gibi. Hatta turiu kurmak bile bir muh...

Tencere daha 14. yüzyilda hemen hemen tamamiyla bugünkü ieklini aldi. O zamanlar tencereler sadece yemek piiirmek için deiil, su kaynatmak hatta içinde çamaiir yikamak için bile kullaniliyordu. En eski tencereler dökme demirdendiler. Sonralari toprak, bakir, alüminyum, emaye ve camdan olanlari da yapildi. Bakir tencerelerin, kullanii ve dayanma bakimindan iyi olmalarina kariin sik sik kalaylanmalari gerekir. Alüminyum tencerelerin sakincali yanlan ise kesif soda ve alkali eriyiklerin alüminyum üzerine olan etkileridir. Sicak-soiuk farkindan etkilenip çatlasalar da en sailikli tencereler cam ...

Bakkaldan veya marketten yumurta alirken kabuiunun rengi sizin için önemli mi, bu konuda bir tercihiniz var mii Sizce kabuk renkleri farkli olan yumurtalarin içleri de besin deieri olarak farkli olabilir mii Tavuklarin niçin bazilarinin yumurtalari beyaz da bazilarinin açik kahverengii Bu konuda iki zit ama ikisi de yanlii olan görüi var. Kabuktaki beyaz rengin, yumurtanin ideal oluiumunu tamamladiiini gösterdiiini, bunun diiinda bir renk deiiiiminin kalitede düiüi anlamina geldiiini iddia edenlerin yani sira kabuiun rengi ne kadar koyu ise besin açisindan da o kadar deierli olduiunu ileri s...

Arabamizin motoru arabayi yürütecek gücü sailarken bir yandan da isi üretir. Motor bloiu içinde devamli dolaian su ile motor soiutulur. Motordan aldiii isi ile isinan bu su da radyatörde havanin yardimiyla soiutulur. Kapali bir çevrimde ve ideal isi dengelerinde devamli oluian bu olayin farkina biz ancak, herhangi bir ariza durumunda soiutma olayi yetersiz kaldiiinda, radyatörden buharlar çiktiiinda, yani bilinen tabiri ile arabamiz hararet yaptiiinda variriz. Kiiin soiuk aylarinda, hava sicakliii sifirin altina düiünce, arabamiz kapi önünde hareketsiz halde iken bu soiutma suyu da her su ...

Dünyanin kendisi, çekirdeiindeki soiumamii kisimlarindan dolayi dev bir miknatistir. Bu büyük miknatisin arti ve eksi uçlari kuzey ve güney kutuplarindadir. Ancak bildiiimiz coirafi kutuplarda deiil. Pusulanin minik ucu tam kuzeyi göstermez, gösterdiii noktaya magnetik kutup denir. Pusulanin gösterdiii kuzey yönünü devamli takip ederseniz kuzey kutbuna hiçbir zaman ulaiamazsiniz. O noktadan 7 derece yani kilometrelerce uzakliktaki magnetik kutba varirsiniz. Olayin ilginçliii bu kadarla da bitmiyor. Bilimin kesin olarak saptadiii bir sürpriz daha var. Bu magnetik kutuplarin yerleri de sabit d...

Zamanimizda, dünyanin büyük bir bölümünün ve bizim de kullandiiimiz rakam iekilleri, diier ülkelerde 'Arap rakamlari' diye bilinir. Aslinda bu nitelendirme yanliitir. Bu rakamlarin kökeni yani ilk ortaya çiktiii yer Hindistan'dir ve buradan önce Arabistan'a, daha sonra islami kültür yayilimi ile birlikte Avrupa'ya geçmiitir. Avrupa'da Romen rakamlarindan günümüz rakamlarina geçii Ortaçaida olmuitur. O yillarda Avrupa'da hesap iileriyle uiraianlar Romen rakamlarini hemen terk etmediler. Daha ziyade toplama ve çikarina iii yapan tüccarlara Romen rakamlari daha pratik geliyordu. Örneiin 68'den ...

Pille çaliian portatif radyolarda sesin yüksekliii pilin ömrünü etkiler. Radyo açik, sesi kapali durumu ile sesin sonuna kadar açik durumu arasindaki fark pillerin ömürlerinin üçte bir kadar kisalmasina neden olur. Ses sonuna kadar açildiiinda pillerden çekilen akim yüzde 30 artmaktadir. Bu durum, küçüiünden büyüiüne, pille çaliian ve hoparlörü olan bütün radyo, teyp, volkmen vb. için aynidir. Pillerin kullanii iekilleri de ömürlerini belirler. Bir radyoyu 4 saat sürekli açik tutmak ile birer saatlik aralarla 4 kere açip kapamak arasinda da fark vardir. Piller çaliimiyorken çok az da olsa ke...