Günümüzde ketçap tamamen domatesten yapilmii bir sos olarak taninir. Halbuki ketçap, asirlar boyu yemeie tat veren ve iitah açan, deiiiik yiyeceklerden hazirlanmii bir sos olarak bilindi. ilk olarak milattan önce 300 yillarinda Romalilar tarafindan hazirlanan ezme veya püre halindeki bu sos, yai, sirke, biber ve kurutulmui küçük baliklardan hazirlaniyor, balik ve tavuk yemeklerine lezzetlerini arttirmak için konuluyordu.

Her ne kadar Romalilarin ezmeleri kayda geçen en eski sos olarak bilinse de ketçabin atasi sayilamazlar. Çin'de 1690 yilinda yine balik ve tavuk yemekleri için, tuzlu suda salamurasi yapilmii balik ve baharatlardan oluian bir sos kullaniliyordu. Bu sosun adi 'ketsiap' idi ve ünü zamanla Malezya'ya yayildi. Orada adi 'kechap' olarak azicik deiiiti.

1700'lü yillarin bailarinda ingiliz kaiif ve denizcileri bu çok sevdikleri sosu anavatanlarina getirdiler. Ne var ki bu kariiik sosun içinde ne olduiunu çözemeyen ingiliz aiçilar onu kendi kafalarina göre mantar, ceviz, salatalik kariiimi ile hazirladilar. Bu kariiimi 'ketch-up' olarak telaffuz eden ingilizler onu o kadar çok sevdiler ki, 1748 yilinda devrin en önemli yemek kitabinda bile yer aldi.

iyi güzel de, domates ketçabin içine ne zaman girdii 1790 yilinda girdi ve daha Önce olamazdi çünkü o tarihe kadar, Amerika kitasindan getirildiiinden beri domatesin zehirli olduiu saniliyordu. Domates o zamanlara kadar saksilarda pencereleri süslüyordu. Gerçi domates, bazi cinsleri zehirli olan 'solanum ailesindendir ama o bitkilerin de sadece yapraklan zehirlidir.

1876 yilinda, hem iyi bir aiçi hem de baiarili bir iiadami olan Hanry Heinz Amerika'da ilk ketçap fabrikasini kurdu. 'Heinz ketçaplari'nin içinde bulunanlar ve iiiesinin iekli günümüze kadar, yüz yildan fazla bir sürede hemen hiç deiiimeden geldi.

Bu süre içinde de insanlar ketçap iiieleriyle boiuiup durdular. iiieyi sallayarak, dibine vurarak, çatali iiienin aizina tiklayarak, biçaii daracik aizindan içeri sokmaya çaliiarak, geliitirdikleri birçok ilginç metotlarla ketçabi iiiesinden çikarmaya çaliitilar.

Ketçabin içinde ieker, sirke, niiasta, tuz ve bazi aromatik kimyasal maddeler vardir ama aslinda ketçap koyu bir domates suyudur. içinde baharat ve aci maddelerin yok denecek kadar az olmasindan dolayi yiyeceklerin üstüne bol bol dökülür. Bir ieyin üzerine dökülecek sivi için ise en iyi kap iekli dar aiizli bir iiiedir.

Ketçabin kardeii hardal için ise durum farklidir. Hardalin tadi yakicidir, bir yiyeceiin üstüne bol miktarda sürülemez, dolayisiyla biçaiin ucu ile alinabileceii genii aiizli bir cam kap onun için daha uygundur. Bu nedenlerle yillar boyu ketçap iiieleri ince uzun ve dar aiizli, hardal iiieleri de kisa ve genii aiizli imal edilmiilerdir.

Heinz, ketçabini piyasaya sürmeden önce diier bütün soslar genii aiizli kaplarda satiliyorlardi. Heinz'in ketçabi bailangiçta daha sulu ve akici idi. Bu nedenle de dar aiizli ve sekiz köieli iiieleri kullandi. Zamanla müiteri isteii doirultusunda ketçabinin kivamini koyulttu ama ayni müiteri aliitiii ve elde tutmasi kolay olan iiienin dizayninin deiiimesini istemedi.

Heinz mecburen ketçabini dar aiizli iiielerle satmaya devam etti. Ketçap deyince Heinz markasi ve onun sekizgen iiieleri akla geldiiinden, diier üreticiler de ürünlerini bu tip iiielerde salmaya bailadilar.

Koyu kivamli ketçabi dar aiizli iiieden çikarmaya çabalayanlarin verdikleri amansiz mücadele, 1983 yilinda, yine Heinz firmasinin ürettiii plastik iiielerle son buldu. Artik ketçap, iiienin ortasi sikilarak kolayca iiiesinden çikarilabiliyordu.

Ayaküstü, sandviç, hamburger ve benzeri yiyecekler satan yerlerde ketçap da. hardal da birbirine benzer kaplarda sunulurlar. Musluklarina basarak yiyeceklerin üstüne istenildiii kadar konulabilir. Burada amaç herkesin ayni kabi veya iiieyi kullanmamasidir. Tabii bu kaplardaki ketçabin da, hardalin da fazla koyu olmadiklari dikkatinizi çekmiitir.

---

Etiketler : [ biber ] [ marka ] [ pen ] [ ceviz ] [ kimya ] [ malezya ] [ DOMATES ] [ milat ] [ domates ] [ SALATALIK ] [ SALATA ] [ firma ] [ vatan ] [ mantar ] [ hamburger ] [ yemekleri ] [ plastik ] [ yaprak ] [ yemekler ] [ Ketçap ] [ Müiteri ] [ elaf ] [ salatalik ] [ müze ] [ tuz ] [ niiasta ] [ romalilar ] [ ieker ] [ dendir ] [ anav ] [ yapraklan ] [ kaplardaki ] [ anavatan ] [ aiiz ] [ iEKER ] [ ilginç ] [ ates ] [ kati ] [ fabrika ] [ DENDiR ] [ satan ] [ sila ] [ bitkiler ] [ Elaf ] [ salata ] [ CEViZ ] [ TUZ ] [ aroma ] [ milattan önce ] [ BiTKiLER ] [ iiiesi ] [ HARDAL ] [ lez ] [ sirke ] [ NEDENLER ] [ müiteri ] [ üslü ] [ BiBER ] [ romal ] [ test ] [ yiyecek ] [ MÜZE ] [ akü ] [ MARKA ] [ baliklar ] [ Bitkiler ] [ kimy ] [ DEN Z ] [ anla ma ] [ penç ] [ tyne ] [ KiST ] [ denizci ] [ hardal ] [ yui ] [ salam ] [ kimyasal ] [ pencere ] [ çatal ] [ maddeleri ] [ kita ] [ ketcap ] [ Kimya ] [ baharatlar ] [ hanry ] [ nedenler ] [ mec ] [ ilginc ] [ maddeler ] [ lastik ] [ ketçap ] [ AiI ] [ mate ] [ Akı ] [ iap ] [ dar a ] [ meie ] [ AiIZ ] [ saks ] [ KİST ] [ yuğ ] [ akı ] [ tavuk ] [ sulu ]