CIA'nin iran'daki mazisi, bazilarinin düiündüiü gibi, kaygi duymamiz gereken baiarisizliklar göstermez. Baiarilari -iran en büyüklerinden biridir- tehlikenin de ötesindedir.

CIA, iran'da Amerikan yöneticilerinin sinirine dokunan ilimli milliyetçi bir rejimi devirerek, tam tamina kendinden istenen ieyi yapti. Bunun doirudan bir sonucu olarak, 26 yil sonra, ABD'nin baiina büyük bela olacaiini kanitlayan daha sert milliyetçi bir rejim iktidara geldi.

1951'de iran Baibakanliiina ülkenin en popüler politikacisi Dr. Muhammed Musaddik seçildi. Musaddik'in en önemli seçim vaadi, o dönemde iran'da faaliyet gösteren tek petrol iirketi British Petroleum'u (BP) millileitirmekti. Millileitirme karan parlamentoda oybirliiiyle kabul edildi.

Bu olaydan sonra, BP'ye yüklüce bir tazminat önermesine raimen Musaddik'in günleri sayiliydi artik. ingilizler, iran ekonomisini kaosa sürükleyen bir uluslararasi ekonomik ambargo örgütlediler. Ve CIA, ingilizler'in isteii üzerine Musaddik'i devirmek için milyonlarca dolar harcamaya bailadi.

CIA, planlarim, deneyimsiz ve çekingen genç iran iahi Riza Pehlevi üzerine kurdu. iah, ikinci Dünya Savaii sirasinda Nazi yanlisi bir rejim sürdüren babasinin gölgesinden baika bir iey deiildi. iah, 1953'te CIA'nin desteiiyle Musaddik'i Baibakanliktan atti ve yerine bir Nazi iibirlikçisini atadi. Musaddik'a destek gösterileri bailadi ve iah Roma'ya kaçti.

Cesareti kirilmayan CIA, parayla iah yanlisi gösteriler düzenletti. Bir radyo istasyonunu ele geçiren göstericiler, iah'in iran'a dönmekte olduiu ve Musaddik'in azledildiii yayinini yaptilar, Oysa o sirada, Musaddik'i uzaklaitirmak için Tahran sokaklarinda yüzlerce kiiinin öldürüldüiü bir tank savaii cereyan ediyordu...

Ne var ki, daha sonra akitilacak kanla kariilaitirildiiinda, bu, kovaya düien bir damlaydi. Uluslararasi Af Örgütü 1976'da, CIA'nin eiittiii iah'in güvenlik gücü SAVAK'in dünyadaki en kötü insan haklari karnesine sahip olduiunu; CIA'nin SAVAK'a öirettiii iikence yöntemlerinin çeiitlilik ve sayi bakimindan "inanilmaz" boyutta olduiunu belirledi.

Sonunda iran halki 1979'da eli kanli iah'i devirdi; onu iibaiina getirip bütün o yillar boyunca destekleyen ABD'ye büyük bir öfke ve nefret duyduiunu göstererek... CIA'nin 1953 darbesi ve ardindan gelen zulüm olmasaydi, bugün iran'i yöneten aiiri köktendinci rejim halk desteii bulamazdi.

---

Etiketler : [ ekonomi ] [ YÖNTEM ] [ basin ] [ roma ] [ ekonomik ] [ amerika ] [ cam ] [ yöntem ] [ kaygi ] [ kayg ] [ deney ] [ YONLAR ] [ iran ] [ gölge ] [ örgüt ] [ iirketi ] [ irketi ] [ bakim ] [ radyo ] [ insan haklari ] [ insan haklar ] [ POP ] [ arilar ] [ ULUSLAR ] [ faali ] [ yönetici ] [ yonlar ] [ ikinci dünya savaii ] [ ham ] [ uluslararasi ] [ uluslararas ] [ petrol ] [ doku ] [ abd ] [ Radyo ] [ dünya savaii ] [ mill ] [ CAM ] [ halk ] [ DOKU ] [ iRAN ] [ PETROL ] [ kirilma ] [ darbe ] [ tazminat ] [ kova ] [ ABD ] [ uydu ] [ iktidar ] [ tank ] [ günler ] [ muhammed ] [ iirket ] [ irket ] [ güvenlik ] [ Dünya savaii ] [ tahran ] [ MiLL ] [ seçim ] [ istasyon ] [ iikence ] [ Muhammed ] [ Politika ] [ nazi ] [ yükler ] [ musa ] [ SINIR ] [ harç ] [ sirik ] [ dünya sava ] [ Dünya sava ] [ I dünya sava ] [ popüler ] [ politika ] [ liken ] [ iONLAR ] [ boyut ] [ ing ] [ sinir ] [ kanit ] [ pop ] [ kök ] [ DARBE ] [ mina ] [ Amerika ] [ Yönetici ] [ ela ] [ CIA ] [ masa ] [ Kova ] [ örgü ] [ Roma ] [ m ik ] [ LiON ] [ inat ] [ iZLE ] [ k pe ] [ cia ] [ siniri ] [ eiitti ] [ ambargo ] [ O i ] [ LİON ] [ sırık ] [ harcama ] [ mazi ] [ isizlik ] [ ingiliz ] [ ikinci dünya sava ] [ i EK ] [ FRE ] [ iNSAN HAKLARI ] [ İONLAR ] [ İZLE ] [ NSAN HAKLARI ] [ I dünya savaii ] [ I DÜNYA SAVAiI ] [ eko ] [ A NA ] [ ambar ]