Dil filozofu J. L. Austin tarafindan ortaya atilan bu teori, sosyal bilimler literatüründe 'lengüistik dönemeç' olarak adlandirilan önemli bir kilometre taii olmuitur. Austin'in ölümünden sonra yayinlanan (1962) 'How to do things with words' adli kitabi, dil felsefesinde de önemli bir kitap olarak kabul edilmektedir. Austin, dildeki bazi ifadelerin özelliiine dikkati çekmekte ve iki tür ifade ayirdetmektedir: Saptayici ve performatif ifadeler.

Birincisi doiru veya yanlii olarak deierlendirilebilen çeiitli betimsel ifadeleri kapsar. Örneiin 'dünya yuvarlaktir' veya 'dünya düzdür' veya 'kapi kapali' gibi. ikinciler ise hiçbir özel enformasyon taiimayan, 'sana saatin kaç olduiunu soruyorum' veya 'kapiyi kapatmani emrediyorum' gibi ifadelerdir.

Performatif ifadelerin bir kismi bu örneklere kiyasla daha belirsizdir, durumun/ bailamin dikkate alinmasini gerektirirler; örneiin bir yönetim kurulu toplantisinda baikanin 'toplanti bailadi' sözü performatif iken bu ifadeyi bir dii gözlemcinin toplanti hakkinda söylemesi saptayicidir.

Austin her ifadenin arkasindaki edim türünün (üç farkli tip) dikkate alinmasi gerektiiini vurgular.

Performatif ifadeler, enformasyon iletmez, bir ieyin durumunu betimlemez, fakat bir dil edimi (örneiin vaadde bulunma, isteme veya emretme edimi) gerçekleitirirler. Ancak tüm ifadeler, saptayici da olsalar, ifade edildikleri durumda dikkate alinirlarsa daima bir edim deieri taiirlar. Örneiin 'kapi kapali' ifadesi, duruma göre, zimni olarak bir talep ('bana kapiyi açar misini'), öneri ('Burada yalniziz, ciddi olarak konuialim') veya ikaz (beni rahatsiz etmemen için uyariyorum') deieri taiiyabilir.

Austin'in teorisi, dilin pozitivist analizinin eleitirisine bir katki sayilmiitir. Zira bu teoriye göre pek çok cümle dil edimleri oluiturabilir; yanlii veya doiru olmaksizin bir iilev görebilir, söylemde bir anlam tipi araitirmayi bailatir; bu anlam, söylemin dediiiyle deiil, yaptirttiiiyla ilgilidir; bu, dilin pragmatik boyutudur.

Austin'in dil edimleri teorisi, daha sonra öirencisi Searle tarafindan geliitirilmiitir. Bazi yazarlar, dil edimleri teorisini, dil sosyal psikolojisinin temellerinden biri saymaktadir. Chabrol'un deyiiiyle, "Dil sosyal psikolojisi, iletiiimlerin incelenmesi ile etkileiimsel bir eylem teorisini birbirine eklemlemek suretiyle, sosyal gerçekliii oluituran günlük etkileiimleri üreten ve yorumlayan sosyal aktörlerin iletiiim kompetansinin altinda yatan biliisel, dilsel ve sosyal ilkeleri, kurallari, prosedürleri, uzlaimalari, normlari ve stratejileri irdelemeyi konu alir".

---

Etiketler : [ felsefe ] [ iletiiim ] [ yazarlar ] [ ilkeler ] [ vurgu ] [ sosyal psikoloj ] [ sosyal psikoloji ] [ ENFORMASYON ] [ ekmek ] [ öneri ] [ neri ] [ edim ] [ enformasyon ] [ ivi ] [ betimleme ] [ geliitirilmiiti ] [ sosyal bilimler ] [ kilomet ] [ yazarla ] [ ayirdetmek ] [ bilii ] [ filozofu ] [ yalniziz ] [ kati ] [ SOSYAL PSiKOLOJi ] [ tipi ] [ zarlar ] [ betimsel ] [ gözlemci ] [ eklemle ] [ STRATEJi ] [ STRATEJ ] [ filozof ] [ FELSEFE ] [ biliisel ] [ LEMC ] [ EKMEK ] [ efes ] [ JiLE ] [ strateji ] [ atman ] [ dünya yuvarlak ] [ eleitir ] [ rete ] [ eleitiri ] [ EFES ] [ KiTAP ] [ sosyal bili ] [ kitap ] [ etkileiim ] [ turan ] [ me e ] [ bailam ] [ sosyal bili_ ] [ eylem ] [ yuva ] [ kurallar ] [ kilo ] [ mec ] [ öirenci ] [ renci ] [ LETME ] [ rnekler ] [ örnekler ] [ formasyon ] [ etkilei ] [ uyari ] [ irenci ] [ atü ] [ atı ] [ ikincil ] [ eğim ] [ talep ] [ tuğ ] [ KiLO ] [ iLETiiiM ] [ POZi ] [ BiLiiSEL ] [ pozitivist ] [ sosyal bilim ] [ EDİ ] [ sosyal b ]