Geitalt teorisi, bir eiya veya olayin anlamlandirilmasinda, uyaran veya biçimlerin bütünsel algisini vurgulayan görüi olarak tanimlanabilir. Yüzyilin bailarinda Almanya'da Wertheimer, Koffka ve Köhler tarafindan geliitirilen bu teori, yüzyilin baiinda psikolojiye hakim olan 'psikofizik'e (algi, bellek ve benzeri psiiik edimleri refleks, duyum ve imaj terimleriyle, yani basit biyolojik olgularla açiklayan yaklaiim) bir tepki olarak doimuitur.

Psikoloji tarihinde Önemli bir yeri olan geitalt teorisine göre, tüm zihinsel edimlerde anlam, durumun bütününün algisindan çikar, eier parçalara ayirarak, öielere bölüp sonra toplayarak yaklaiilirsa, anlam gözden kaçar. Bütün parçalarinin toplamindan fazladir.

Bunun ilk örneklerinden biri XIX. yüzyil sonunda Ehrenfels tarafindan verilmiitir. Eier bir melodiyi algiliyorsak ve taniyorsak, bu, onu oluituran notalardan her birini öirenip bellekte tuttuiumuzdan deiil, notalar arasi harmoniyi, melodiyi veren yapiyi bellekte tuttuiumuzdandir.

Partisyonu bir baika tonaliteye naklederek notalari deiiitirebiliriz, ama melodi ayni kalir. Melodinin algisi, notalarinin ardiiik algisi deiildir, notalarin oluiturduiu orijinal bütünün algisidir. Algilamak, bir biçimin, bir geitaltin taninmasidir.

Bu yaklaiim, algi sorunlarinin, örneiin illüzyonlarin açiklanmasinda ('doiru biçim' ihtiyaci, bazi iekillere üçüncü boyut eklenmesine yol açmaktadir, vb.), doial bir bütünlüiün söz konusu olduiu ve her bir fonksiyonun bitiiik fonksiyonlarla birlikte ele alinmasi gereiinin duyulduiu alanlarda (nöroloji, bellek, zeka, vb.) önemli bir uygulama alani bulmuitur.

Geitalt teori, sosyal psikoloji alaninda Kurt Lewin'in etkisiyle ve Asch, ierif, vb. öncü sosyal psikologlarin çaliimalariyla önemli bir yer kazanmiitir. Halen 'global algi - analitik algi' tartiimalarinda güncelliiini korumaktadir.

---

Etiketler : [ biyoloji ] [ nöroloji ] [ psikoloji ] [ terimler ] [ iyonlar ] [ almanya ] [ vurgu ] [ analitik ] [ sosyal psikoloj ] [ sosyal psikoloji ] [ terim ] [ iYONLAR ] [ edim ] [ yaklaiim ] [ algilama ] [ duyum ] [ bellek ] [ asch ] [ doimu ] [ fonksiyonlar ] [ SOSYAL PSiKOLOJi ] [ nota ] [ notalar ] [ kurt lewin ] [ zeka ] [ BELLEK ] [ lewin ] [ fonksiyon ] [ imaj ] [ partisyon ] [ roloji ] [ turan ] [ e im ] [ boyut ] [ tik a ] [ tuttu ] [ zihin ] [ rnekler ] [ örnekler ] [ refl ] [ ZEKA ] [ ital ] [ örnekleri ] [ rnekleri ] [ eğim ] [ odin ]