1970'li yillarda Bem tarafindan formüle edilen bu teori (self-perception theory), bireylerin kendilerini daha iyi tanimayi nasil öirendiklerini konu almaktadir. Atif konusunda benliiin analizinde önemli bir katki sailayan bu teori, iki postülaya dayanmaktadir:

i Bireyler, kendi tutumlarini, duygularini ve benzeri içsel durumlarini, kendi davraniilarindan ve bu davraniilarin içinde yer aldiii koiullardan hareketle yordayarak tanirlar.

i içten gelen iiaretler belirsiz, zayif ve güç yordanir olduklari ölçüde birey, iilevsel olarak, tipki bir dii gözlemcinin konumundadir, yani o da kendisini tanima çabasinda iken, dii gözlemcinin ona baktiii gibi bakar ve diia yansiyan iiaretlerden çikarsama yapar.

Özetle bu teori, insanin kendisini bir gözlem objesi gibi aldiiini ve kendi tepkilerine ve tutumlarina bakarak yorumda bulunduiunu öne sürmektedir. Kendini algilama teorisi, biliisel çeliiki teorisine ve bireyin kendine atiflari konusuna getirdiii farkli bakii ya da katkilar bakimindan da siklikla tartiiilmaktadir.

Bem, bireyin tutumuna aykiri bir davranii yapmasinin, onda iç gerilimi azaltmaya yönelik biliisel bir çabaya yol açtiii fikrini temelsiz bulmaktadir. Ona göre bu durumdaki birey, kendi davraniiini ve onu buna iten koiullan irdeler; en çok ücret ya da ödül alanlarin, tutum deiiiikliiine gitmemesini, buna kariilik az ücret veya ödülü az olanlarin tutum deiiitirmesini doial bulur.

Festinger ve Carlsmith'in deneyinde denekler, davraniilarini ödülün sonucu gibi algilamakta ve dolayisiyla kendi gerçek tutumlarini yansitmamaktadir. Eier buna aykiri davranmiisa, önemli düzeyde bir Ödül aldiii içindir. Bern'e göre dii gözlemcilere, bu deneklerin davraniii ve deney koiullari açiklansa, onlar da ayni davraniilari ortaya koyarlar.

Nitekim Bem, gözlemci deneklere (aktör deiil) durumun verilerini sunarak aktör konumundaki deneklerin ne tür çikarsamalar yapacaklarini sorar. Bern'in denekleri (gözlemci), gerçek deneklerle ayni sonuçlan gösterirler (Bem, deneyinde, gözlemci deneklere, aktör deneklerin ilk tutumlarini belirtmemii olmasi dolayisiyla eleitirilmiitir).

---

Etiketler : [ pos ] [ tutum ] [ iON ] [ aya yol ] [ yanma ] [ gözlem ] [ ücret ] [ cret ] [ algilama ] [ iten ] [ içindi ] [ deiiitirm ] [ bilii ] [ benliiin ] [ ödül ] [ gözlemci ] [ biliisel ] [ LEMC ] [ tutumlar ] [ biliisel çeliiki teorisi ] [ festinger ] [ eleitir ] [ eleitiri ] [ ÖZET ] [ rend ] [ i_ analizi ] [ özet ] [ i i ] [ analiz ] [ ION ] [ kars ] [ ölçüi ] [ post ] [ gerilim ] [ LYK A ] [ aykü ] [ ayk ] [ yansitma ] [ self ] [ teori ] [ i i ] [ ipk ] [ ANALiZ ] [ benli ] [ BiLiiSEL ] [ çeliik ] [ eliik ] [ i t ]