Oyun teorisi, kaynaiini, J. von Neumann ve O. Morgenstern'in (1944) Theory of Games and Economic Behaviour adli klasik kitaplarinda bulan stratejik bir yaklaiim ve analiz tarzi olarak nitelendirilebilir. Oyun teorisi, günümüzde serbest piyasa ekonomisinde rekabet içindeki ekonomik aktörlerin davraniilarinin, uluslararasi iliikilerin analizinde ve stratejik kararlarin alinmasinda kullanilmaktadir.

Oyun teorisinin felsefi temelleri, XVIII. yüzyilin ekonomik fayda teorilerine kadar uzanmaktadir. Fayda teorileri, XVIII. yüzyildan itibaren sanayileime sürecine giren Avrupa ülkelerinde yaianan köklü deiiimeleri, belirli bir insan ve toplum anlayiii çerçevesinde kavramsallaitirmaya çaliian teorilerin en önemlilerindendir.

Fayda teorisyenleri (Bentham, Mili, Smith, Green, vs.) insanin yarar arayiiinda olduiu ve tüm insan davraniilarinin bu güdü tarafindan yönlendirildiii gibi temel bir sayiltidan hareketle yeni bir insan modelini, Homo Economicus'u ortaya atmiilardir.

Bu düiünürler, ekonomik liberalizme dayali bir insan ve toplum modeli geliitirmeyi hedeflemekle birlikte, görüileri, psikolojik planda yetersiz kalmii, bireysel davraniilari açiklamakta ve bireysel ile sosyali eklemlendirmekte baiarisiz olmuilardir.

XIX. yüzyil sonlarinda psikoloji biliminin geliimeye bailamasi ve buradaki boiluiun bir kisminin psikoloji teorileri tarafindan ele alinmasiyla yeni bir aiamaya gelinmiitir. Ekonomik fayda teorileri, salt ekonomi ve politika alaninda kalmayip psikolojiye de taimii ve bunlarin psikolojik versiyonu, pekiitirme veya öirenme teorileri adi altinda ortaya çikmii ve behevyorist metodoloji, çairiiimcilik ve hedonizm üçgeni çerçevesinde geliimeye bailamiitir (Deutsch ve Krauss, 1974).

Pavlov'un klasik iartlanmasi ve Thorndike'in enstrümental iartlanmasi, bu konudaki çaliimalarin temel iki paradigmasini oluiturmuitur. Yüzyilin baiindan bu yana çeiitli araitirmacilar (Thorndike, Homans, Hull, Miller ve Dollard, Hovland, Skinner, Thibault ve Kelley, vs.), bu yönde çaliimiilardir. Sosyal psikolojide kiiiler arasi takas teorisi de ayni çizgide yer almii ve kiiiler arasi iliikiler, bir tür ekonomik ahi-verii gibi kavramsallaitirilmiitir.

Oyun teorisi, bu akimin en rafine örneklerinden biridir. Burada oyun kavrami iki veya daha çok sayida partönerin kazanç ve kayiplari arasinda kariilikli bir iliikinin bulunduiu, taraflardan her birinin tüm kurallari (kayip veya kazanç koiullari) bildiii ve önceden saptanmii birtakim kurallara göre tercihlerde bulunduiu bir durumu ifade etmektedir. Teorinin amaci, iki veya daha fazla partner arasindaki çatiimali durumlarda, rasyonel bir insanin izleyeceii optimal eylem politikalari veya stratejileri oluiturmaktir.

---

Etiketler : [ ekonomi ] [ rasyonel ] [ psikoloji ] [ ekonomik ] [ liberalizm ] [ skinner ] [ sosyal psikoloj ] [ sosyal psikoloji ] [ kitaplar ] [ kavramsal ] [ paradigma ] [ hull ] [ uluslararasi iliikiler ] [ öneri ] [ neri ] [ yaklaiim ] [ üçgen ] [ pavlov ] [ liberal ] [ öirenme ] [ ULUSLAR ] [ dendir ] [ olmuilardi ] [ çizgi ] [ izgi ] [ PSiKOLOJiK ] [ sanayi ] [ asik ] [ teoriler ] [ SOSYAL PSiKOLOJi ] [ uluslararasi ] [ uluslararas ] [ u ak ] [ t p ] [ DENDiR ] [ eklemle ] [ STRATEJi ] [ STRATEJ ] [ mill ] [ thorndike ] [ kelley ] [ JiLE ] [ stern ] [ recine ] [ insan ve toplum ] [ strateji ] [ homans ] [ kiiiler arasi iliiki ] [ kiiiler arasi iliikiler ] [ homo ] [ horn ] [ çatiima ] [ çairiiim ] [ HEDONiZM ] [ takas ] [ green ] [ ÜÇGEN ] [ KiTAP ] [ LiBERALiZM ] [ MiLL ] [ kitap ] [ rekabet ] [ i_ analizi ] [ hedonizm ] [ Politika ] [ k l ] [ analiz ] [ reçine ] [ eylem ] [ önceden ] [ nceden ] [ serbest piyasa ekonomisi ] [ politika ] [ birey ] [ KAVRAMSAL ] [ güdü ] [ ÜÇgen ] [ psikolojik ] [ sanayileime ] [ sanayileime süreci ] [ kurallar ] [ klasik iartlanma ] [ kayip ] [ psikoloji teorileri ] [ bulan ] [ p p ] [ rnekler ] [ örnekler ] [ PAVLOV ] [ HULL ] [ insan davraniilari ] [ homo economicus ] [ insan davrani ] [ pekii ] [ KLAS ] [ insan davran ] [ peki ] [ atiima ] [ teori ] [ aliimi ] [ örnekleri ] [ KLASi ] [ i EK ] [ KLASiK ] [ rnekleri ] [ airiiim ] [ ANALiZ ] [ BiREY ] [ ENSTR ] [ thor ] [ bentham ]