Fenomenolojik yaklaiim, olaylari, bize göründüiü iekliyle, temel özelliklerinde gözleme ve betimlemeyi amaçlayan sistematik bir yaklaiimdir. Bu yaklaiim, insan davraniilarinda, özel koiullardan baiimsiz olarak genel olani ortaya koymak ve global terimlerle betimlemek ister.

Bunun için öncelikle, davraniilari birer olgu olarak, yani belirli bir bailamda, belirgin bir durumda bulunmasindan geçici olarak baiimsiz öieler gibi soyutlamaya ve nitelemeye çaliiir.

Fenomenolojik anlayii, esas olana indirgemektir, burada esas olanda anlam geçici olarak diita birakilir ve daha sonra dahil edilir. Bir baika deyiile davranii veya eylemlerin özellikleri, anlamlari, niyetlilikleri paranteze alinir. Fenomenoloji içerikten ziyade içerenle, anlamlardan ziyade biçimlerle ilgilenir. Naif gözlemi, yani araitirmacinin bakiiini yanli kilacak örtük veya açik her türden postülayi iradi olarak askiya almayi benimser; bu tutum görünen anlam yerine algilanan biçime öncelik tanimak demektir.

Bu tutumun sonucunda olgu kavramina ulaiilir: Olgu özel iilevleri geçici olarak paranteze alinmii ve örgütlenmii bir bütündür. Fenomenolojik soru basittir: "Bu, nediri". Bu sorgulama nasil veya niçinle ilgilenmez. Olayin anlami, sürecin baiinda deiil sonunda dikkate alinir ve anlam, insanlarin özel davraniilarini (yemek, içmek, uyumak, gezmek) betimsel kriterlerinden hareketle bütünleitirici bir öie gibi en sonda devreye girer. Bu iekilde ayirdedilen özellikler, olgulari, esasa indirgeyerek oluiturmayi sailarlar.

Kisaca belirtirsek, fenomenolojik yaklaiimda, bailangiçta, gerçeklik hakkinda bir yargida bulunmaktan kaçinilir, zira gerçeklik çoiu kez, anlamaya deiil, görülmeye açiktir; olgular açik deiildir ve bu nedenle onlari deierlendirmek mümkün deiildir. Olgular soyutlanip ayirdedildiiinde, aslinda, kendi görüilerimizden ve içinde bulunduiumuz özel gerçeklikten uzaklaimamiz söz konusudur. Bu sayededir ki olgu, gözlemimizden ve ona yüklediiimiz Özel yargilardan baiimsiz olarak kendini gösterebilir.

Fenomenolojik yaklaiim, temel felsefesini Husserl'de bulur. Sayilar, geometrik figürler gibi matematiksel fikirlerin, yani zihinsel olgularin doiasini araitiran Husserl, bunlari sübjektif psiiik durumlar olarak niteleyen deneysel psikolojinin açiklamalarini yeterli bulmamii ve hocasi Brentano'nun 'niyetlilik' kavramina odaklaimiitir. Bu kavram, insanin dünyayla iliikisini ifade etmektedir.

Buna göre, gerçek (reel) denilen iey, yaianan dünyadir ve bu dünya, bize, daima bir açidan görünür. Dünyamiz, algilarimiz, arzularimiz ve isteklerimiz tarafindan yapilandirilir. Bu, niyetliliktir. Bu kavramdan yola çikan Husserl'e göre 'gerçeklik, daima bir olgular bütünü gibi görünür: Bir aiaç, bir renk, bir arkadai. Bir çiçeii ele alalim.

Kafamizda onun görüntüsünü deiiitirebiliriz (aidetik varyasyon yöntemi); bu çiçek, bir gül veya papatya olabilir, kirmizi veya beyaz olabilir. Ama bu somut görüntülerin ardinda, bir salt fikir, bir 'öz' (eidos) vardir. Çiçeiin özü, bir bilinç ile bir objenin kariilaimasindan doimuitur. Dünyayla iliikide inia edilmiitir. Her bilinç bir ieyin bilincidir. Ancak, bu özün ayni zamanda evrensel buyani da vardir. Fenomenolojinin amaci, dünyayla iliikimizi yapilandiran özleri açiia çikarmak, aydinlatmaktir.

---

Etiketler : [ felsefe ] [ REEL ] [ örüntü ] [ aydinlatma ] [ matematik ] [ pos ] [ psikoloji ] [ terimler ] [ tutum ] [ geometri ] [ bilinç ] [ terim ] [ evren ] [ örgüt ] [ yaklaiim ] [ tez ] [ fenomenoloji ] [ betimleme ] [ RTÜK ] [ kirmiz ] [ reel ] [ betimlemeyi ] [ kirler ] [ orgu ] [ anlamlardan ] [ yaklaiimdir ] [ doimu ] [ kirlerin ] [ aiaç ] [ sayilar ] [ betimsel ] [ gida ] [ EVREN ] [ FELSEFE ] [ nedir ] [ kariilaima ] [ GEOMETRi ] [ GEOMETR ] [ efes ] [ MATEMATiK ] [ kirmizi ] [ papatya ] [ fenomen ] [ matema ] [ Geometri ] [ gey ] [ sac ] [ dahi ] [ TEZ ] [ EFES ] [ çii ] [ deierlendirme ] [ niçin ] [ rant ] [ Matematik ] [ görüntüler ] [ Clay ] [ bailam ] [ in ac ] [ eylem ] [ teze ] [ yayla ] [ clay ] [ görüntü ] [ gerçeklik ] [ post ] [ naif ] [ örüntüler ] [ Evren ] [ ceren ] [ MATEMAT ] [ zihin ] [ insan davraniilari ] [ mate ] [ insan davrani ] [ insan davran ] [ Dirili ] [ geometrik ] [ kiya ] [ rüntü ] [ rtÜk ] [ atü ] [ atı ] [ kimiz ] [ dirili ] [ geometr ] [ fig ] [ tiran ] [ uyumak ] [ GEOMETRI ] [ rya ]