Besinlerimiz arasinda belki de bedenimize en yararli sayilan ve sözgeliii Belçika'da çocuklari yemeleri konusunda yüreklendirmek için meyve sinifina sokulan Havuç'u veren bitkisi, Maydanozgiller'dendir. Anayurdunun Asya, Avrupa ve Kuzey Afrika olduiu savunulan havuç, günümüzde dünyanin pek çok yeri ile Türkiye'de bol bol yetiitirilmektedir. Bugün makbul sayilan havucun, birçok yabani türünün yillarca süren seleksiyonlari sonucunda elde edilmii 8 önemli çeiidi vardir.

50-100 cm. kadar boylanan havuç, ikiyillik bir kültür bitkisidir. Birinci yilinda toprak altinda bulunan ve yenilen etki kökleri ile toprak üstü yaprak ve saplarini geliitirir. ikinci yilinda bitkinin çiçek ve tohumlari oluiur. Bazi yabani havuçlarla birkaç kültür türünde bitki biryillik olarak geliimekte, ayni yil içinde bitkinin tüm bölümleri oluiabilmektedir. Bitkinin besin yönünden pek zengin etli, iiikin kökü, çeiitli biçim, renk ve büyüklüklerde olur. Kökün ortasinda bulunan ve halk arasinda odun denilen özü de çeiitli çaplarda ve özelliklerdedir. Bu tür, özün bulunmadiii havuç türü elde edilememiitir.

Havuç köklerinin rengi genellikle sari, turuncu ya da çeiitli tonlariyla pembedir. Ülkemizde Hatay ilimizin Samandaii yöresinde, koyu viine çürüiü renkli pek nadir görülen havuçlar yetiitirilmektedir. Havuç bitkisinin oluklu gövdesi ve dereotununkine benzeyen ince yapraklari vardir. Erselik özellikli çiçekleri, 60-100 cm. uzunluktaki sapin ucunda iemsiye biçiminde oluiur. Beyaz ya da ender olarak yeiilimtirak renklidir.

Havuç tohumlari küçük, sarimtirak kuriuni renkli ve hafif çengellidir. Havuç kökleri çii (piiirilmemii) olarak yenildiii gibi yemeklere ve salatalara katilarak, suyu çikarilarak, tatlilari ile turiusu yapilarak bol bol tüketilir.

BESiN DEiERLERi

100 gr. taze havucun içerdiii önemli besin deierleri iunlardir: 30-42 kalori; 1,1 gr. protein; 9,7 gr. karbonhidrat; 0 kolesterol; 0,2 gr. yai; l gr. lif; 36 mgr. fosfor; 37 mgr. kalsiyum; 0,7 mgr. demir; 47 mgr. sodyum; 341 mgr. potasyum: 23 mgr. magnezyum; 8.115-11.000 IU A vitamini: 0,06 mgr. B1 vitamini; 0,05 mgr. B2 vitamini; 0.6 mgr. B3 vitamini: 0.15 mgr. B6 vitamini: 7,6 mcgr. folik asit: 6-8 mgr. C vitamini ve 0,6 mgr. E vitamini.

SAiLIiIMIZA YARARLARI

Yukarida sayilan gerçekten çok dirimsel besin deierlerinin yani sira;

o Havuç, düzenli olarak yenildiiinde, sigara içen kiiileri de içermek üzere, bedenin akciier kanserine yakalanma rizikosunu en aza indirgemektedir: Ayrica havucu sik ve bol tüketen kiiilerin girtlak, mesane (idrar kesesi), rahmin boyun bölümü, kalinbaiirsak, prostat ve yemek borusu kanserlerine yakalanma rizikosunun %50 oraninda; menopoz döneminin sonrasini yaiayan kadinlarda, göiüs kanserlerine yakalanma rizikosunun %20 oraninda azaldiii yapilan araitirmalar sonucunda saptanmiitir.

o Kalbin dostu da olan havuç, kandaki kolesterol düzeyini düiürmenin en kolay yoludur.

Araitirmalar, havuç yemenin kolesterolde önemli düimelere neden olduiunu, havuç yemeyi birakan kiiilerde kisa sürede kolesterolün eski düzeyine yükseldiiini göstermiitir.

o Havuç bazi türden gida zehirlenmelerini önler.

o Ayrica, yapilan araitirmalar, havucun menenjit ve ansefalit (beyin iltihabi) ile gebelikte fetüse geçerek düiüie neden olan listerya adli maddenin etkilerini yok ettiiini göstermiitir.

o Havuç, içerdiii yüksek lif oraniyla peklik (kabizlik) çekenlere iyi gelmektedir.

o Kaynatilarak içilen havucun suyu diyareye iyi gelir.

o Ayrica halk arasinda, havucun sindirimi kolaylaitirici, gaz söktürücü, idrari artirici, kurt düiürücü, aybaii olayini kolaylaitirici ve hatta gebeliii önleyici, afrodizyak (cinsel gücü artirici) etkileri bulunduiuna uzun yillardir inanilmaktadir.

Bütün bu dirimsel önem taiiyan etkilerinden yararlanilmak üzere kiiiler özgürce ve bol bol havuç yemelidir. Piyasada toz ieklinde de satilan havucun günlük diyetimizde siklikla yer almasi, sailiiimiza büyük fayda sailayacaktir.

BiTKiSiNiN ÜRETiLMESi

Havuç bitkisi tohumlariyla çoialtilir. Tohumlar bölgenin iklim koiullarina göre, iubattan kasima kadar ya önce yastiklara ekilip fideleri yetiitirilip daha sonra bu fideler havucun asil yataiina iaiirtilir ya da ekim, iklim ve toprak koiullarinin uygun olduiu zamanda doirudan doiruya bitkinin asil yataiina yapilir. Hafif çengelli olan havuç tohumlari birbirine takildiiindan, ekimden önce bunlar bir torba ya da avuç içinde ovalanarak birbirinden ayrilmalidir.

Havuç tohumlari toprakta kesinlikle 2 cm'den derine ekilmemelidir. Siralara ekilen tohumlar çimlendikten sonra, zayif fideler sökülerek seyreltilir. Fide ekiminde, sira üzerinde fide araliii 5-10 cm. olarak birakilir.

BiTKiSiNiN YETiiTiRiLMESi

Mim isteii: Havuç, iliman serin iklimlerin bitkisidir. Kisa gün bitkisi olarak da kabul edilen havuç az iiik, yüksek toprak nemi ve nispeten düiük sicakliklarda en iyi geliimeyi gösterip yüksek ürün verimi sailamaktadir. En uygun havuç rengi 15,5-21 derece sicakliklarda oluimakta, bunun alti ve üstü sicaklik derecelerinde ürün kötü bir renk almaktadir. Belirtilen bu sicaklik derecelerinde ayrica en uzun kökler oluimaktadir.

Toprak isteii: Havuç bitkisi derin, geviek bünyeli, geçirgen, organik madde yönünden zengin, uygun oranda kireç içeren kumlu-tinli ya da tinli-kumlu topraklarda en iyi sonucu verir. Yüksek toprak asiditesine karii oldukça duyarlidir. En uygun toprak pH'i 6,5-7,5 arasidir. Kireci fakir topraklara yeterli oranda sönmüi kirecin verilmesi gerekir.

Toprak iileme: Havucun yetiitirildiii toprak derin kazilmali ve çok dikkatle iilenmelidir. Aksi takdirde çatallaian havuç kökleri ürün deierini yitirir. Havucun topraiindaki yabani otlar elle ya da çapalamayla temizlenmelidir.

Sulama: Havuç bitkisi makul düzeyde suyu sever. Çimlenmeye bailamasindan hasat sonuna dek, belli araliklarla düzenli olarak, ayrica her çapalamadan sonra mutlaka sulanmalidir.

Gübreleme: Öncelikle potas ve ikinci derecede fosfora gereksinim duyan havuç bitkisi, özellikle taze çiftlik gübresinden hiç hoilanmaz. Böyle gübre verilirse ürün verimi düier ve bitki birinci yilinda tohuma kalkma (yani çiçek açip bitki verme ve kökünü ikmal etme) eiilimi gösterir.

Hasat (Derim): Havuç bitkisi, köklerinin sertleimesine olanak taninmadan hasat edilmelidir. En rahat yenilen havuçlari elde etmek için, köklerin normal iriliiinin 1/3 ve en çok 1/2'sine ulaiildiiinda hasadin yapilmasi gerekir. Hasat, bir gün önce sulanan topraktaki bitkilerin elle sökülmesiyle yapilir. Sokumun ardindan hemen kökün üst kismi kesilip çikarilir.

Hastalik ve zararlilariyla mücadele: Geliime döneminde havuç bitkisinde zararli ve hastaliklar görüldüiünde, bunlarla, tarim uzmanlarina daniiilarak ve uygun tarim koruma ilaçlari kullanilarak zamaninda, eksiksiz ve aksatilmadan mücadele sürdürülmelidir.

---

Etiketler : [ dünya ] [ beyin ] [ sigara ] [ AKCiiER ] [ gaz ] [ havuç ] [ mesane ] [ havu ] [ ülkemiz ] [ kadinlar ] [ lkemiz ] [ bell ] [ ton ] [ demir ] [ asit ] [ ata ] [ toprak ] [ e ii ] [ çocuk ] [ engelli ] [ elik ] [ hastalik ] [ ocuk ] [ kati ] [ kat ] [ ailamak ] [ iyonlar ] [ stat ] [ GEM ] [ kültür ] [ meyve ] [ düi ] [ viine ] [ bor ] [ boy ] [ iklim ] [ gebelik ] [ besinler ] [ iiik ] [ sinif ] [ madde ] [ SALATA ] [ IiIK ] [ oyun ] [ renk ] [ araitirma ] [ iYONLAR ] [ YONLAR ] [ beden ] [ ses ] [ altin ] [ sicaklik ] [ sat ] [ besin deierleri ] [ türk ] [ nar ] [ KETEN ] [ rum ] [ HATAY ] [ iyon ] [ sindirim ] [ düzen ] [ yaprak ] [ magnezyum ] [ kesinlik ] [ yaz ] [ yemekler ] [ yemek ] [ yemek borusu ] [ tarim ] [ organik ] [ cinsel ] [ eren ] [ karbon ] [ ben ] [ Sat ] [ açi ] [ rol ] [ arilar ] [ afrika ] [ boyun ] [ yilan ] [ Deri ] [ çük ] [ unki ] [ kas ] [ KÜLTÜR ] [ maydanoz ] [ sira ] [ bilmek ] [ dendir ] [ anayurdu ] [ avuçlar ] [ anayurdunun ] [ ikiyillik ] [ sözgeliii ] [ bitkisidir ] [ kökün ] [ biryillik ] [ sari ] [ sar ] [ elti ] [ mizin ] [ sailiiimiza ] [ avuçlari ] [ boylanan ] [ salatalara ] [ maydanozgiller ] [ miz ] [ cinse ] [ iuba ] [ ikin ] [ sidir ] [ KASIM ] [ uba ] [ yai ] [ kullan ] [ klid ] [ dikkat ] [ turun ] [ yetiitirilmesi ] [ kurt ] [ neden ] [ toprak alti ] [ iklimler ] [ a vitamini ] [ toprak alt ] [ DERi ] [ MAYDANOZ ] [ HAVUÇ ] [ HAVU ] [ nemi ] [ duy ] [ türkiye ] [ akciier ] [ yonlar ] [ ALTIN ] [ asi ] [ ekler ] [ deierler ] [ SiK ] [ ANAN ] [ araitirmalar ] [ cin ] [ iilem ] [ önemi ] [ KUZ ] [ dereotu ] [ tatlilar ] [ diyare ] [ oyu ] [ gövde ] [ dere ] [ S K ] [ k p ] [ Tohum ] [ çocuklar ] [ DENDiR ] [ ocuklar ] [ deri ] [ gida ] [ ÜRE ] [ emek ] [ kol ] [ kuriun ] [ menenjit ] [ YAS ] [ ayin ] [ anmi ] [ bat ] [ TOPRAK ] [ ilaçlar ] [ emen ] [ ekim ] [ yabani otlar ] [ baiirsak ] [ ali ] [ hastaliklar ] [ sodyum ] [ fosfor ] [ keten ] [ san ] [ TÜRKiYE ] [ ayna ] [ hal ] [ ütü ] [ kabiz ] [ konu ] [ bitkiler ] [ YILAN ] [ sik ] [ prostat ] [ TME ] [ sertleime ] [ lif ] [ halk ] [ PEM ] [ tai ] [ uzunluk ] [ turiu ] [ Demir ] [ belçika ] [ Türk ] [ salata ] [ SERT ] [ DÜNYA ] [ kiii ] [ genel ] [ Iiik ] [ gelir ] [ BiTKiLER ] [ ülke ] [ lke ] [ besin ] [ ehir ] [ fide ] [ kola ] [ DIN ] [ esk ] [ avrupa ] [ Dünya ] [ büyü ] [ gerçek ] [ bai ] [ kay ] [ özellikler ] [ ölü ] [ zellikler ] [ nba ] [ ALi ] [ GÖVDE ] [ çim ] [ çimlenme ] [ karbonhidrat ] [ imlenme ] [ fos ] [ FOS ] [ bitki ] [ organ ] [ baz ] [ göiüs ] [ BiTK ] [ KON ] [ Magnezyum ] [ meni ] [ potasyum ] [ A i ] [ engell ] [ DEMiR ] [ NAR ] [ ViTAMiN ] [ BOR ] [ iileme ] [ yapraklar ] [ kum ] [ arbon ] [ kül ] [ indirim ] [ Havuç ] [ Havu ] [ ilaç ] [ ila ] [ tohum ] [ TÜRK ] [ BEL ] [ LLER ] [ vitamin ] [ bulu ] [ nak ] [ diz ] [ tat ] [ sindirimi ] [ yili ] [ kadin ] [ zararlilar ] [ sulama ] [ ölüm ] [ AÇI ] [ derece ] [ MEYVE ] [ özgür ] [ TAi ] [ eski ] [ protein ] [ katilar ] [ LEK ] [ say ] [ meme ] [ sel ] [ hatay ] [ ANAR ] [ kabizlik ] [ zar ] [ ost ] [ alo ] [ Kaz ] [ ANAYURDU ] [ afrodizyak ] [ ylan ] [ UZUN ] [ Kas ] [ folik asit ] [ KEM ] [ afi ] [ ekil ] [ rika ] [ üre ] [ kasim ] [ dem ] [ kanser ] [ pem ] [ kil ] [ kalori ] [ YEMEK ] [ hat ] [ BEYiN ] [ 0 G ] [ ayan ] [ zeng ] [ yasa ] [ M T ] [ k z ] [ ER K ] [ Say ] [ bel ] [ Bitkiler ] [ Ali ] [ Oyun ] [ k _if ] [ rus ] [ men ] [ i de ] [ yan k ] [ k l ] [ DEN Z ] [ s k ] [ büyüklü ] [ i çi ] [ p c ] [ çelik ] [ fii ] [ dal ] [ dini ] [ gece ] [ iON ] [ isa ] [ okul ] [ turunç ] [ dili ] [ acl ] [ oru ] [ reçel ] [ c vitamini ] [ yün ] [ BULU ] [ siiir ] [ maü ] [ çiçekler ] [ arai ] [ ari ] [ göi ] [ kali ] [ atalar ] [ Zar ] [ Sik ] [ tun ] [ c vitamin ] [ yürek ] [ çiçek ] [ lan a ] [ FOSFOR ] [ idrar ] [ asya ] [ Tarim ] [ maz ] [ birinci ] [ tes ] [ iller ] [ gil ] [ mutlak ] [ ebe ] [ ebelik ] [ diyet ] [ köt ] [ kötü ] [ kalsiyum ] [ dikte ] [ veri ] [ inan ] [ sefa ] [ iONLAR ] [ kolesterol ] [ ONLAR ] [ haf ] [ r ya ] [ fal ] [ kesin ] [ Nar ] [ orum ] [ çatal ] [ iti ] [ atal ] [ çile ] [ çai ] [ hasta ] [ irak ] [ aban ] [ ceren ] [ havuc rengi ] [ kök ] [ gelii ] [ kii ] [ kuri ] [ olui ] [ sayi ] [ ulai ] [ gereksinim ] [ geli ] [ POZ ] [ ciier ] [ cif ] [ cinsel güç ] [ cinsel g ] [ uiur ] [ ermii ] [ aka ] [ ermi ] [ saman ] [ savunu ] [ Sigara ] [ iemsiye ] [ emsiye ] [ cad ] [ ille ] [ ilim ] [ KONU ] [ sap ] [ Ayna ] [ Kültür ] [ etkileri ] [ tky ] [ arc ] [ bit ] [ rmek ] [ böl ] [ folik ] [ e vitamini ] [ iab ] [ cim ] [ emel ] [ bedir ] [ akil ] [ a i ] [ GÜNLÜK ] [ k na ] [ cocuk ] [ k ta ] [ E EK ] [ deier ] [ beyaz ] [ demi ] [ yaka ] [ diim ] [ yun ] [ k t ] [ yaban ] [ GÖiÜS ] [ sert ] [ ememi ] [ ecel ] [ ZLE ] [ SEL ] [ a m ] [ LK A ] [ c a ] [ dai ] [ ürün ] [ seri ] [ üret ] [ Maydanoz ] [ ret ] [ koi ] [ ÇEi ] [ çei ] [ uyar ] [ etkile ] [ HAVUC ] [ aiil ] [ SATI ] [ mani ] [ iZLE ] [ iKLiM ] [ iine ] [ bira ] [ bailam ] [ kili ] [ iiir ] [ AiiNA ] [ bailama ] [ sati ] [ kasi ] [ ayni ] [ tik ] [ iiler ] [ sadi ] [ değ ] [ pili ] [ cii ] [ iiiler ] [ aiina ] [ Müi ] [ müi ] [ TÜR ] [ İON ] [ i RE ] [ hafi ] [ atila ] [ fiğ ] [ gev ] [ çağ ] [ DİN ] [ üni ] [ asil ] [ TAĞ ] [ uyu ] [ sertle ] [ akci ] [ atilar ] [ İONLAR ] [ ALĞ ] [ uğur ] [ IIK ] [ kıl ] [ POTASYUM ] [ eter ] [ kis ] [ TAS ] [ kisi ] [ zal ] [ Isa ] [ çii ] [ yas ] [ sad ] [ araS ] [ IZLE ] [ tas ] [ HASTALIKLAR ] [ havuc ] [ gübre ] [ nez ] [ ÇiÇEK ] [ ARBON ] [ SAV ] [ toz ] [ rya ] [ iek ] [ zle ] [ ans ] [ a z ] [ turuncu ] [ gerek ]