Yemeklerimiz ile salatalarimiza çeini katan, sailiiimiza yararli pek çok etkileri bulunan aci sebze soiani veren Soian bitkisi, Zambakgiller'dendir. Anayurdunun Güneydoiu Asya olduiu sanilmaktadir. Birçok türü olan soian bitkilerinden sofralik soian (A. cepa), dünyanin pek çok yeri ile Türkiye'de yetiitirilmekte, ürünü olan kuru ve yeiil soianlar bol bol tüketilmektedir.

Soian, 40-80 cm. kadar boylanabilen ikiyillik otsu bir bitkidir. Birinci yilinda, 40 cm'ye kadar yükselen içi boi koyu yeiil yapraklarini verir. ikinci yilinda bu yapaklardan daha uzun bir sapin tepesinde beyaz ya da bazen leylak rengi küçük çiçeklerden oluian top biçiminde bir çiçek salkimini oluiturur.

Bitkinin birinci yilinin ortalarinda yapraklarin dip bölümü iiikinleierek topraiin altinda bir bai meydana getirmeye bailar. Bu haliyle topraktan sökülürse özellikle salatalarda kullanilan yeiil soian denilen taze soian ürünü elde edilir. Sökülmeyip toprakta kalan bailar, bitkinin ikinci yilinda sökülüp kurutularak bu kez kuru soian elde edilir.

Soian, salatalarin yani sira çeiitli yemeklere, krem peynirlere ve hamburgerlere katilir, çorba ve yahni gibi sevilen yemekleri yapilir. Mutfaklarin vazgeçilmez bir öiesidir.

BESiN DEiERLERi

100 gr. çii (piiirilmemii) kuru soianin içerdiii besin deierleri iunlardir: 38 kalori; 1,5 gr. protein; 9 gr. karbonhidrat; 0 kolesterol; 0,1 gr. yai; 0,6 gr. lif; 56 mgr. fosfor; 27 mgr. kalsiyum; 0,5 mgr. demir; 10 mgr. sodyum; 157 mgr. potasyum: 12 mgr. magnezyum; 40 IU A vitamini; 0,03 mgr. B1 vitamini; 0,04 mgr. B2 vitamini; 0,2 mgr. B3 vitamini: 0,l mgr. B6 vitamini: 10 mcgr. folik asit: 10 mgr. C vitamini ve 0,3 mgr. E vitamini.

Yeiil soianin bazi besin deierleri kuru soiandan daha yüksek, bazilari da daha düiüktür. Yeiil soianin besin deierleri iöyle siralanabilir: 45 kalori; 10,5 gr. protein; 1 gr. karbonhidrat; yai ve lifi eser miktarlarda; 40 mgr. kalsiyum; 5 mgr. sodyum; 231 mgr. potasyum; 20 IU A vitamini ve 25 mgr. C vitamini.

SAiLIiIMIZA YARARLARI

Yukarida sayilan önemli besin deierlerinin yani sira;

o Soian, bedenin savunma sistemini güçlendirir: Soiuk alginliii, öksürük, broniit ve gastrit gibi enfeksiyon hastaliklarina iyi gelen ve geleneksel olarak bu nedenle tüketilen bir besindir.

o Soian, yaili yemeklerin yenmesinden sonra bedende kolesterol yükselmesi ve kanin pihtilaimasi olaylarini önler: Çok fazla yaili yemek yiyen kiiilerde meydana gelen bu gibi sakincali durumlar, yemeklerde bol soian bulunmasi halinde ortadan kalkar.

o Soian bedende bulunan kötü kolesterolü ve yüksek tansiyonu düiürür, ama iyi kolesterol düzeyini artirir.

o Bol bol soian yemenin, bedenin kansere yakalanmasi rizikosunu azalttiii savunulmaktadir.

o Son zamanlarda yapilan bazi bilimsel araitirmalara göre, soianin kalbi güçlendirdiii ve koroner damarlari geniilettiii ileri sürülmektedir.

o Soian idrar söktürücüdür: Bu etkisiyle bedendeki toksinlerin atilmasina ve kanin temizlenmesine yardimci olur.

o Soian midevidir: iitahi açar ve sindirimi kolaylaitirir. Ayrica müshil etkisi de vardir.

BiTKiSiNiN ÜRETiLMESi

Yetiitirilmesi kolay bir bitki olan soian, iu dört yöntemle çoialtilabilir:

1. Bitki, tohumlari bahçe ya da tarlaya serpme veya siraya ekme yoluyla çoialtilabilir.

2. Soian tohumlari önceden topraii hazirlanmii tavalara ekilir. Burada filizlenen soian fideleri, daha sonra bahçe ya da tarlaya iaiirtilarak bitki çoialtilmii olur.

3. ilkbaharda ekilen soian tohumlarindan oluian ve arpacik soiani denilen küçük soianlar, aiustos ayi içinde toplanir. Bunlar daha sonra bahçe ya da tarladaki yerlerine sirali olarak ekilir.

4. Bai soianlar da topraia ekilerek yeniden soian bitkisi elde edilebilir.

BiTKiSiNiN YETiiTiRiLMESi

iklim isteii: Soian serin iliman bölgelerin bitkisidir. Soiuklardan hoilanmaz ama donlara dayanabilir. Fide döneminde serin, baiinin olgunlaitiii dönemde sicak havaya gereksinir. Bu sicakliklar 7 ila 30 derecelerdir.

Toprak isteii: Soian bitkisi, süzek (suyu iyi akintili), pH'i 6-6,5 olan, kumlu, milli, killi ve organik madde yönünden zengin topraklarda yetiitirilebilir. Topraiin asiditesinin yüksek olmasindan hoilanmaz. Bu durumu düzeltmek için topraia sönmüi kireç katilmasi gerekir. Soian üretiminde en iyi sonuç, bol günei gören geviek yapili ve su tutma kapasitesi yüksek topraklarda alinir. Ayrica soian bitkisi her yil topraktan fazla besin kaldirdiii için üst üste ayni yere ekimi yapilmamali, yillik nöbetler halinde ekim yeri deiiitirilmelidir.

Sulama: Çok sicak ve kurak yaz günlerinde toprakta yeterli nemi bulundurmak için bitki sulanir.

Gübreleme: Soian bitkisine, iyi yanmii çiftlik gübresi ile fosfatli ve azotlu kompoze fenni gübreler verilir.

Toprak isleme ve bitki seyreltme: Çevresinde yetiien yabani otlar soian bitkisini fena halde etkileyeceiinden, bunlarla, çapalama yapilarak mücadele edilir. Ayrica zayif geliimii soian bitkileri de sökülerek bitki seyreltmesi uygulanir. Bai bailamasi için soian bitkisinin çiçek saplari da kopardir.

Hasat (Derim): Yeiil soianlar, mart-eylül aylari arasinda, bitkinin yapraklari yeterli büyüklüie ulaiinca, bitki yerinden sökülerek hasat edilir. Bai soianlarin hasadi için yapraklarinin dörtte üçü sararinca bitkinin boynu kesilir ve yapraklari çikarilir. Böylece bailarin daha da irileiip besin toplamasi sailanir. Bu iilemden 3-4 hafta sonra, soianlar elle ya da büyük tarlalarda patates hasat makinesiyle yerinden sökülerek hasat edilir. Daha sonra bu soian bailari çuvallarin üzerine konularak kurutulur.

Zararli ve hastaliklariyla mücadele: Soian bitkisine dadanan zararli ve hastaliklarla, uzmanlara daniiilarak ve uygun tarima koruma ilaci kullanilarak zamaninda, eksiksiz ve aksatilmadan mücadele sürdürülmelidir.

---

Etiketler : [ dünya ] [ kur ] [ mide ] [ soian ] [ ist ] [ dev ] [ YÖNTEM ] [ çevre ] [ evre ] [ selen ] [ demir ] [ asit ] [ toprak ] [ ata ] [ sis ] [ DiL ] [ tri ] [ fen ] [ hastalik ] [ kati ] [ Yükselen ] [ kat ] [ TAR ] [ ula ] [ evr ] [ erp ] [ dil ] [ günei ] [ lala ] [ top ] [ düi ] [ boy ] [ ira ] [ patates ] [ arpa ] [ yöntem ] [ fosfat ] [ makine ] [ iklim ] [ madde ] [ kapasite ] [ SALATA ] [ mal ] [ ate ] [ aii ] [ araitirma ] [ koro ] [ bilim ] [ azot ] [ beden ] [ altin ] [ kan ] [ sicaklik ] [ hamburger ] [ sat ] [ yemekleri ] [ besin deierleri ] [ türk ] [ PEYNiR ] [ rum ] [ rumlar ] [ iyon ] [ sindirim ] [ yaprak ] [ magnezyum ] [ arpacik ] [ mar ] [ yemekler ] [ DENDiR ] [ yaz ] [ yemek ] [ gen ] [ tarim ] [ organik ] [ mart ] [ eren ] [ üretim ] [ retim ] [ plan ] [ karbon ] [ yetiitirilmesi ] [ peynir ] [ Sat ] [ rol ] [ ilkbahar ] [ yilan ] [ Deri ] [ çük ] [ aman ] [ algi ] [ alg ] [ sira ] [ lama ] [ dendir ] [ anayurdu ] [ anayurdunun ] [ ikiyillik ] [ bitkisidir ] [ atalarimiza ] [ boylanabilen ] [ otsu ] [ iiti ] [ zaman ] [ sar ] [ sailiiimiza ] [ zambakgiller ] [ yapraklarini ] [ miz ] [ tüketilmektedir ] [ ikin ] [ sidir ] [ oluit ] [ büyüklüi ] [ dam ] [ bitkilerinden ] [ bili ] [ yai ] [ kullan ] [ damarl ] [ DERi ] [ DER ] [ neden ] [ a vitamini ] [ akinti ] [ nemi ] [ türkiye ] [ ALTIN ] [ ates ] [ asi ] [ ekler ] [ deierler ] [ ham ] [ MAL ] [ SiK ] [ ANAN ] [ araitirmalar ] [ iilem ] [ önemi ] [ BUR ] [ eylül ] [ oyu ] [ dere ] [ a a ] [ k y ] [ i ne ] [ yükselen ] [ Tohum ] [ nabi ] [ sebze ] [ GEN ] [ deri ] [ ÜRE ] [ emek ] [ kol ] [ anmi ] [ anm ] [ TOPRAK ] [ enfeksiyon ] [ emen ] [ ekim ] [ yabani otlar ] [ bailama ] [ ATE ] [ hava ] [ ali ] [ hastaliklar ] [ sodyum ] [ fosfor ] [ mill ] [ san ] [ iKTA ] [ TÜRKiYE ] [ hal ] [ oks ] [ isl ] [ maki ] [ tepe ] [ konu ] [ AZOT ] [ bitkiler ] [ YILAN ] [ sik ] [ yüksek tansiyon ] [ TME ] [ mutfak ] [ lif ] [ ikta ] [ pas ] [ Demir ] [ Türk ] [ rmak ] [ salata ] [ aylar ] [ nem ] [ DÜNYA ] [ ENFEKSiYON ] [ ENFEKSiYON HASTALIKLARI ] [ kiii ] [ çek ] [ BiTKiLER ] [ besin ] [ dili ] [ fide ] [ kap ] [ kola ] [ bilimsel araitirma ] [ zambak ] [ Dünya ] [ büyü ] [ bai ] [ aia ] [ ölü ] [ ALi ] [ çim ] [ karbonhidrat ] [ mak ] [ FOS ] [ fos ] [ bitki ] [ organ ] [ baz ] [ topraktan ] [ kil ] [ alan ] [ BiTK ] [ KON ] [ A i ] [ Magnezyum ] [ meni ] [ ören ] [ ren ] [ potasyum ] [ damarlar ] [ gelenek ] [ yer ] [ DEMiR ] [ ViTAMiN ] [ ARPA ] [ leylak ] [ yapraklar ] [ kum ] [ arbon ] [ kül ] [ indirim ] [ PATATES ] [ ter ] [ ila ] [ günler ] [ gün ] [ nlar ] [ and ] [ tohum ] [ etler ] [ TÜRK ] [ LLER ] [ vitamin ] [ bulu ] [ dar ] [ PAT ] [ har ] [ YEiiL SOiAN ] [ tat ] [ sindirimi ] [ yili ] [ sulama ] [ ölüm ] [ derece ] [ aki ] [ boi ] [ protein ] [ say ] [ par ] [ sel ] [ zar ] [ alo ] [ salkim ] [ ANAYURDU ] [ MiLL ] [ fil ] [ tava ] [ ylan ] [ UZUN ] [ damar ] [ ece ] [ folik asit ] [ aft ] [ ekil ] [ müshil ] [ üre ] [ dem ] [ kanser ] [ kalori ] [ YEMEK ] [ ney ] [ krem ] [ 0 G ] [ ayan ] [ zeng ] [ k z ] [ Say ] [ Bitkiler ] [ Ali ] [ men ] [ Ak m ] [ i de ] [ DEN Z ] [ ÇEK ] [ i yeri ] [ güne ] [ GEL ] [ t g ] [ büyüklü ] [ dal ] [ SINIR ] [ TAi ] [ e c ] [ Din ] [ bak ] [ tan ] [ alt ] [ açi ] [ fii ] [ DIN ] [ din ] [ öde ] [ DIL ] [ üni ] [ ilaç ] [ iON ] [ akü ] [ dii ] [ çii ] [ oru ] [ reçel ] [ çar ] [ lal ] [ c vitamini ] [ ati ] [ bilimsel arai ] [ sirik ] [ BULU ] [ bilimsel ara ] [ an y ] [ yksek tansiyon ] [ bailam ] [ iiik ] [ RÜ D ] [ ASiNA ] [ eki ] [ kre ] [ çiçekler ] [ gastrit ] [ arai ] [ atalari ] [ Doi ] [ atalar ] [ doi ] [ kal ] [ Aki ] [ kanin temizlenmesi ] [ Zar ] [ sara ] [ Sik ] [ adana ] [ c vitamin ] [ çiçek ] [ önceden ] [ nceden ] [ FOSFOR ] [ idrar ] [ rine ] [ asya ] [ Tarim ] [ maz ] [ gel ] [ birinci ] [ tes ] [ bölgeler ] [ iller ] [ gil ] [ ZAMAN ] [ Üretim ] [ aval ] [ köt ] [ kötü ] [ kalsiyum ] [ veri ] [ kolesterol ] [ ONLAR ] [ haf ] [ yapi ] [ yap ] [ sinir ] [ ayi ] [ orum ] [ atal ] [ rme ] [ çai ] [ kez ] [ cii ] [ hasta ] [ aban ] [ dei ] [ gelii ] [ kii ] [ olui ] [ sayi ] [ ulai ] [ olu ] [ geli ] [ bile ] [ POZ ] [ ak m ] [ cif ] [ der ] [ man ] [ aka ] [ savunu ] [ Açi ] [ MAK ] [ a i ] [ olaylar ] [ cad ] [ kill ] [ ille ] [ ilim ] [ KONU ] [ sap ] [ etkileri ] [ Arpa ] [ atat ] [ tky ] [ bit ] [ böl ] [ lay ] [ çuval ] [ uval ] [ folik ] [ lad ] [ akt ] [ e vitamini ] [ soiuk alginliii ] [ GÜNEi ] [ ekle ] [ cim ] [ toplama ] [ k ta ] [ E EK ] [ deier ] [ atü ] [ beyaz ] [ demi ] [ GÜNE ] [ arda ] [ soda ] [ yaka ] [ acar ] [ konular ] [ k t ] [ yaban ] [ güney ] [ tah ] [ ÖKSÜRÜK ] [ eti ] [ ecel ] [ ZLE ] [ SEL ] [ Gen ] [ a m ] [ i ya ] [ dai ] [ müi ] [ ürün ] [ seri ] [ üret ] [ pat ] [ ret ] [ l m ] [ A I ] [ SODA ] [ ÇEi ] [ çei ] [ Müi ] [ anla ] [ etkile ] [ iLKBAHAR ] [ LKBAHAR ] [ K V ] [ Iiik ] [ IiIK ] [ ailar ] [ aila ] [ SATI ] [ hali ] [ mani ] [ iZLE ] [ iKLiM ] [ iir ] [ ilk ] [ kili ] [ iiir ] [ ii c ] [ EKi ] [ sırık ] [ sati ] [ ayni ] [ iiler ] [ aÇi ] [ ahi ] [ sadi ] [ KANI ] [ pili ] [ AiA ] [ iiiler ] [ i sa ] [ TÜR ] [ i çi ] [ Asina ] [ pil ] [ İON ] [ ilii ] [ çığ ] [ sina ] [ BAK ] [ fiğ ] [ ATAT ] [ AÇI ] [ Ardi ] [ ardi ] [ gev ] [ çağ ] [ DİN ] [ TAĞ ] [ kom ] [ tav ] [ uyu ]