Zeytin
Kahvaltilarimizda vazgeçilmez katiiimiz olan zeytini ve en sailikli bitkisel yemeklik yai olan zeytinyaiini veren Zeytin aiaci, Zeytingiller familyasinin örnek bitkisidir. Anayurdu Anadolu olup buradan tüm Akdeniz havzasi ülkelerine yayilmiitir. Önemli türü, Avrupa zeytinidir (O. europea).
12-15 m. kadar boylanabilen bu aiaç çok uzun ömürlü olup 1.000 yil kadar yaiayabilir. 7-8 yaiinda zeytin denilen meyvesini vermeye bailayan aiacin, 35'inci yaiina kadar verimi artar. Sonra, meyve veriminde azalma görülür. 100 yaiindaki zeytin aiaçlarinin yenilenmesi gerekir.
Hepyeiil (yapraiini dökmeyen) bitkilerden olan zeytin aiacinin oval biçimli, ince uzunca yapraklarinin üstü koyu yeiil ve alti gümüii renktedir. Yailanan gövdesinin aldiii ilginç biçimler ve yapak renginin güzelliiiyle pek gösteriili bir bitki olan zeytin aiacinin beyazimsi yeiil renkli küçük çiçekleri, yaprak koltuklarinda, salkimlar halinde ilkbaharda açar. Bu çiçekler genelde kasim ayina kadar olgunlaiarak oval biçimli, uzunca, siyaha çalan koyu yeiil renkli, tai çekirdekli ve tadi aci meyveler verir.
Zeytin meyveleri, özel yöntemlerle salamura edilerek sofralar için hazirlanir. Yaii çikarilacak zeytinler ocak ayina kadar aiacinda bekletilip rengi iyice karalaitiiinda toplanir. Fabrikalarda preslerle sikilarak yaii alinir. Ayrica zeytin aiacinin san renkli, esmer dalgali olan çok sert odunu marangozlukta kullanilir.
BESiN DEiERLERi
100 gr. salamura yeiil zeytin 30 kalori; 0 kolesterol; 3,1 gr. yai; 3 gr. lif; 4.8 mgr. fosfor; 26 mgr. kalsiyum; 6.2 mgr. demir: 639 mgr. sodyum: 26 mgr. potasyum; 17,4 mgr. magnezyum; eser miktarlarda A, B1 ve B2 ile 0,01 mgr. B6 vitamini, ayrica folik asit ve E vitamini içerir.
Salamura (kalamata) siyah zeytinin besin deierleri yukaridakilerden biraz daha da yüksektir.
SAiLIiIMIZA YARARLARI
Yukarida sayilan kimisi cidden yüksek besin deierlerinin yani sira;
o Zeytinden elde edilen zeytinyaii kalp dostudur: Zeytinyaii kandaki kötü kolesterol düzeyini düiürür. Damar tikanikliklarini önlemede yardimci olur. Tansiyonun kontrol altinda tutulmasinda önemli rol üstlenir. Zeytinyaiini bol bol tüketen Ege bölgemizin insaninda, özellikle Ayvalik ve civarinda kalp hastaliii riskinin düiük olmasi bir rastlanti deiildir.
o Zeytin ile zeytinyaii, kanseri önleyici maddeler içermektedir.
o Zeytin ve zeytinyaiinin yüksek tansiyonu düiürücü etkilen de vardir.
o Zeytinyaii, bedenin yailanmasini geciktirir: Besinler bedenimizde enerjiye çevrilirken oksidan denilen bazi maddeler ortaya çikar. Zeytinyaii, içerdiii çok sayidaki antioksidan maddeyle hücrelerimizi yeniler, doku ve organlarimizin yailanmasini geciktirir. Bedenimizdeki kireçlenmeleri önler.
o Zeytinyaii, sindirimi kolaylaitirir: Sindirim için gerekli olan mide asitlerini azaltmaz. Sindirime yardimci olan salgilari destekler. Safra kesesini kolesterolden temizler. Kabizliii önleyerek baiirsaklarin daha düzgün çaliimasini sailar.
o Zeytinyaii, çocuklarin beslenmesinde dirimsel rol oynar: Bu yaiin içerdiii yai asitleri ana sütününkine eideierli olup çocuklarda kemikleri güçlendirir. Zeytinyaiinin içerdiii E vitamini, çocuklarin sailikli büyümelerini sailar.
o Zeytinyaii, güzelliiimize katkida bulunur: Cildimizi ve saçlarimizi besleyen zeytinyaii, cildin genç görünmesini ve saçlarimizin gürleiip parlamasini sailar.
o Son olarak zeytinyaii aiacinin yapraii ile eczacilikta tansiyon düiürücü ilaçlar yapilmaktadir.
AiACININ ÜRETiLMESi
Zeytin aiaci, tohumun (yani salamura edilmemii çekirdeklerinin) ekimiyle ya da gövde çelikleriyle çoialtilir. Tohumundan elde edilen ve adina 'delice' denilen yabani zeytin çöiürlerinin aiilanmasi gerekir. Bizim için en doiru olan yol, her zamanki gibi, profesyonel ve inanilir zeytin aiaci üreticilerinden, çeiidi belli ve sailikli fidanlari almak ve bahçemizde 5-7 m. araliklarla dikmektir.
AiACININ YETiiTiRiLMESi
iklim isteii: Zeytin aiaci, kiiin sicakliii -7 derecenin altina düimeyen yerlerde yetiitirilir. Deniz düzeyinden 800 m'den yüksek alanlarda zeytin aiaçlari pek ender olarak görülür.
Toprak isteii: Zeytin aiaci toprak bakimindan fazla seçici deiildir. Eiimli, kireçli, taili, zayif nitelikli ve sulamasi olmayan topraklarda bile yetiitirilir. Ama kalkerli-kumlu ve besin maddesi yönünden zengin topraklarda en iyi sonucu verir. Zeytin aiacinin yetiitirildiii yerde taban suyu yüksek (yani yüzeye yakin) olmamali, aiaç, killi ve aiir bünyeli topraklara dikilmemelidir.
Sulama: Zeytin aiacinin yillik yaiii isteii 700-800 mm'dir. Yazin sicak ve kurak geçen dönemlerde sulanirsa aiaçlarin meyve verimi artar. Ancak, zeytin aiaçlari belirgin olarak iki yilda bir daha çok ürün verir.
Gübreleme: Yapilacak toprak analizleri sonuçlarina göre, miktarlari belirlenecek gübrelerden, zeytin aiaçlarina fazla azotlu gübre verilmemelidir. Oysa, fosfat ve potasli kompoze fenni gübreler normal oranlarinda verilir.
Budama ve seyreltme: Zeytin aiaçlarina, normal olarak iekil, ürün ve gençleitirme budamalari uygulanir. Aiaçlar nemli ve yaiiili havalarda budanmamali, budamada kullanilan aletlerin sik sik mikrobu kirilmalidir. Kuruyan zeytin dallari kesilip yakilmali, sikiiik zeytinlikler seyreltilmeli, kümeleimii aiaçlar ayiklanmali ve çevreleri açilmalidir. Bütün bu budama iilemleri, zeytin aiaçlarini iyi taniyan kiiiler tarafindan yapilmalidir.
Hasat (Derim): Zeytin meyveleri, sofralik ve yailik olarak deierlendirilir. Sofralik olarak kullanilacaksa, zeytinler yeiil ya da siyah olgunluk dönemlerinde hasat edilir. Yeiil zeytin hazirlanacaksa, meyvenin rengi yeiilden sarimsi yeiile döndüiünde meyveler toplanir. Bu hasat iileminin zamani, bölgelere göre eylül-ekim aylaridir.
Siyah zeytin hazirlanacaksa zeytinin çeiidine göre olgunluk rengini almasi beklenir. Kararma, zeytinin kabuiundan etine geçmii olmalidir. Bu hasat iilemi de kasim-aralik aylarinda yapilir. Yailik zeytin toplamasinda, aiaçta yeiil zeytin kalmamali, meyvedeki yai orani en yüksek düzeyine ulaimali ve iki parmak arasina alinip sikilan zeytinin çekirdeii etinden kolayca ayrilmalidir. Bu hasadin zamani da genellikle kasim-aralik aylaridir.
Zeytin meyvesinin hasadi en iyi olarak elle toplamayla, bu mümkün deiilse sirikla dallara vurulup zeytinlerin yere dökülmesiyle gerçekleitirilmektedir. Dallara sirik vurulmasiyla yapilan hasatta dallar kirilmakta, aiacin bir yerindeki kanser öteki dallara da bulaimaktadir. Eier hasadi bu biçimde yapmak zorunlu ise kisa siriklar kullanilmali, vuruilar iç dallardan dii dallara doiru yapilmalidir. Bu tür hasatta aiaçlarin altina örtü örtülmesi de iii kolaylaitirir.
Hastalik ve zararlilariyla mücadele: Zeytin aiaçlarina dadanan zararli ve hastaliklarla, uzmanlara daniiilarak ve uygun tarim koruma ilaçlari kullanilarak zamaninda, eksiksiz ve aksatilmadan mücadele sürdürülmelidir.
Etiketler : [ anadolu ] [ kur ] [ mide ] [ ist ] [ civa ] [ YÖNTEM ] [ büyüme ] [ bell ] [ çevre ] [ evre ] [ demir ] [ a k ] [ asit ] [ antioksidan ] [ toprak ] [ ata ] [ DiL ] [ goz ] [ e c ] [ e ii ] [ fen ] [ e i ] [ çelik ] [ çocuk ] [ elik ] [ risk ] [ hastalik ] [ ocuk ] [ kati ] [ sailik ] [ kat ] [ TAR ] [ ula ] [ evr ] [ dil ] [ zeytin ] [ beslenme ] [ GEMi ] [ gemi ] [ teki ] [ GEM ] [ düi ] [ yai asitleri ] [ süt ] [ ayva ] [ top ] [ meyve ] [ enerji ] [ boy ] [ ira ] [ yöntem ] [ fosfat ] [ dan ] [ iklim ] [ asitler ] [ hücre ] [ besinler ] [ iiik ] [ meyveler ] [ madde ] [ mal ] [ tutu ] [ tek ] [ IiIK ] [ renk ] [ aii ] [ yilan ] [ med ] [ azot ] [ din ] [ beden ] [ ses ] [ altin ] [ ÖMÜR ] [ kan ] [ karar ] [ kalp ] [ sat ] [ öteki ] [ besin deierleri ] [ DiN ] [ nar ] [ KETEN ] [ rum ] [ çin ] [ gövde ] [ iyon ] [ sindirim ] [ bakim ] [ bira ] [ yaprak ] [ magnezyum ] [ mar ] [ yazi ] [ yaz ] [ yemek ] [ gen ] [ kemikler ] [ budama ] [ tarim ] [ deniz ] [ aiaç ] [ havza ] [ eren ] [ ülkeler ] [ SAiLIK ] [ lkeler ] [ ilgin ] [ plan ] [ ken ] [ yetiitirilmesi ] [ ailar ] [ insan ] [ Sat ] [ açi ] [ rol ] [ ilkbahar ] [ Din ] [ nec ] [ Deri ] [ çük ] [ dalga ] [ ZEYTiN AiACI ] [ güzel ] [ kas ] [ aman ] [ algi ] [ alg ] [ sira ] [ lama ] [ anayurdu ] [ bitkisidir ] [ boylanabilen ] [ iiti ] [ zaman ] [ sari ] [ sar ] [ elti ] [ mizin ] [ sirik ] [ sailiiimiza ] [ hepyeiil ] [ yapraklarini ] [ yaiin ] [ miz ] [ sidir ] [ KASIM ] [ dam ] [ bili ] [ yai ] [ kullan ] [ DERi ] [ DER ] [ ilginç ] [ aiaçlar ] [ ÇEKiRDEK ] [ mara ] [ izim ] [ ALTIN ] [ asi ] [ fabrika ] [ organlarimiz ] [ ekler ] [ deierler ] [ MAL ] [ SiK ] [ ANAN ] [ kar ] [ iilem ] [ anal ] [ safra ] [ BUR ] [ eylül ] [ oyu ] [ dere ] [ e i_ ] [ r n ] [ u ma ] [ a a ] [ k y ] [ Tohum ] [ çocuklar ] [ nabi ] [ ocuklar ] [ GEN ] [ deri ] [ ÜRE ] [ emek ] [ MEYVELER ] [ ocak ] [ kol ] [ ASiTLER ] [ YAZI ] [ YAS ] [ ayin ] [ tel ] [ anm ] [ TOPRAK ] [ doku ] [ ilaçlar ] [ ekim ] [ baiirsak ] [ dal ] [ hava ] [ ali ] [ hastaliklar ] [ sodyum ] [ fosfor ] [ keten ] [ kemik ] [ san ] [ iKTA ] [ KTA ] [ maya ] [ hal ] [ oks ] [ ütü ] [ kabiz ] [ mer ] [ AZOT ] [ bitkiler ] [ YILAN ] [ sik ] [ yüksek tansiyon ] [ TME ] [ lif ] [ tai ] [ ikta ] [ DOKU ] [ Demir ] [ saç ] [ yay ] [ rmak ] [ Akim ] [ SERT ] [ aylar ] [ nem ] [ marangozluk ] [ KAR ] [ iLYAS ] [ zeytin meyves ] [ LYAS ] [ KEMiK ] [ akdeniz ] [ kiii ] [ ÜLKELER ] [ RAN ] [ genel ] [ LKELER ] [ Iiik ] [ çek ] [ kirilma ] [ ZEYTiN ] [ prof ] [ BiTKiLER ] [ ülke ] [ lke ] [ Toprak Ana ] [ besin ] [ dili ] [ kara ] [ KARA ] [ kola ] [ DIN ] [ DENiZ ] [ avrupa ] [ büyü ] [ gerçek ] [ bai ] [ aia ] [ ALi ] [ sonuçlari ] [ GÖVDE ] [ ele ] [ çim ] [ mak ] [ FOS ] [ fos ] [ bitki ] [ organ ] [ fabrikalar ] [ baz ] [ kil ] [ alan ] [ BiTK ] [ KON ] [ Magnezyum ] [ ren ] [ potasyum ] [ yer ] [ DEMiR ] [ NAR ] [ zeytin aiaci ] [ ViTAMiN ] [ zeytinyaii ] [ zeytinya ] [ yapraklar ] [ kum ] [ kül ] [ indirim ] [ ter ] [ ilaç ] [ ila ] [ iZiM ] [ gün ] [ nlar ] [ and ] [ tohum ] [ YAY ] [ HÜCRE ] [ etler ] [ asli ] [ asl ] [ BEL ] [ LLER ] [ nerji ] [ vitamin ] [ bulu ] [ dar ] [ har ] [ organlar ] [ sindirimi ] [ zararlilar ] [ sulama ] [ AÇI ] [ derece ] [ aki ] [ ÇEKi ] [ MEYVE ] [ yüz ] [ TAi ] [ ege ] [ deste ] [ say ] [ par ] [ meme ] [ sel ] [ zar ] [ ost ] [ alo ] [ emekli ] [ marangoz ] [ AYVA ] [ salkim ] [ rdek ] [ ANAYURDU ] [ Deniz ] [ ylan ] [ UZUN ] [ damar ] [ ece ] [ Kas ] [ çaliima ] [ folik asit ] [ KEM ] [ iekil ] [ ekil ] [ rika ] [ üre ] [ kasim ] [ dem ] [ kanser ] [ kalori ] [ YEMEK ] [ tara ] [ 0 G ] [ ayan ] [ zeng ] [ k z ] [ ala ] [ Say ] [ bel ] [ Bitkiler ] [ lara ] [ Ali ] [ çekirdek ] [ ekirdek ] [ tutulma ] [ dol ] [ i de ] [ yan k ] [ DEN Z ] [ ÇEK ] [ l k ] [ GEL ] [ safra kesesi ] [ i çi ] [ sonuçlar ] [ p c ] [ cin ] [ gül ] [ yün ] [ bak ] [ DEN ] [ DIL ] [ tan ] [ alt ] [ sac ] [ fii ] [ edim ] [ aç c ] [ çini ] [ a aç ] [ gece ] [ iON ] [ analiz ] [ iide ] [ isa ] [ sec ] [ akü ] [ acl ] [ oru ] [ çar ] [ AiiNA ] [ ati ] [ bulai ] [ BULU ] [ bula ] [ an y ] [ açin ] [ eiim ] [ yksek tansiyon ] [ RÜ D ] [ ASiNA ] [ budun ] [ maü ] [ eki ] [ gümüi ] [ çiçekler ] [ Aki ] [ Doi ] [ GALi ] [ doi ] [ kal ] [ GAL ] [ baki ] [ Zar ] [ salam ] [ Sik ] [ adana ] [ çiçek ] [ lan a ] [ baiirsaklar ] [ FOSFOR ] [ rine ] [ Tarim ] [ maz ] [ gel ] [ bölgeler ] [ iller ] [ gil ] [ kahvalti ] [ kahvalt ] [ ZAMAN ] [ sailikl ] [ aval ] [ köt ] [ kötü ] [ kalsiyum ] [ ran ] [ veri ] [ inan ] [ GÜMÜi ] [ kolesterol ] [ r ya ] [ ing ] [ yapi ] [ yap ] [ ayi ] [ Nar ] [ orum ] [ çile ] [ rme ] [ çai ] [ Dirili ] [ hasta ] [ rak ] [ aÇi ] [ aban ] [ dei ] [ kii ] [ sayi ] [ ulai ] [ olu ] [ bile ] [ POZ ] [ presler ] [ pres ] [ PARLA ] [ der ] [ KALP ] [ man ] [ uiur ] [ MAT ] [ ok u ] [ tui ] [ Açi ] [ MAK ] [ den ] [ a i ] [ vza ] [ cad ] [ kill ] [ ille ] [ mikro ] [ Maya ] [ Yay ] [ tky ] [ bit ] [ rmek ] [ böl ] [ lay ] [ folik ] [ akt ] [ ilk ] [ e vitamini ] [ kle ] [ ekle ] [ cim ] [ emel ] [ dolu ] [ ilginc ] [ akil ] [ toplama ] [ nur ] [ p p ] [ cocuk ] [ k ta ] [ h z ] [ LYK A ] [ deier ] [ atü ] [ maddeler ] [ beyaz ] [ demi ] [ GÜMÜ ] [ dirili ] [ arda ] [ gümü ] [ diim ] [ acar ] [ k t ] [ yaban ] [ DiiLi ] [ eti ] [ TÜR ] [ küme ] [ sert ] [ kta ] [ AiAÇ ] [ ii c ] [ ZLE ] [ SEL ] [ Gen ] [ a m ] [ buda ] [ i ya ] [ dai ] [ müi ] [ ürün ] [ seri ] [ enerj ] [ üret ] [ ret ] [ A I ] [ ÇEi ] [ çei ] [ Müi ] [ anla ] [ etkile ] [ LKBAHAR ] [ K V ] [ fidan ] [ dii ] [ A i ] [ aiil ] [ aila ] [ aliima ] [ SATI ] [ hali ] [ mani ] [ iZLE ] [ iKLiM ] [ iir ] [ afi ] [ EKi ] [ gali ] [ sati ] [ kasi ] [ iti ] [ tik ] [ ASLI ] [ iiler ] [ sadi ] [ KANI ] [ pili ] [ EDi ] [ AiA ] [ iiiler ] [ Baki ] [ dar a ] [ aiina ] [ aliim ] [ i sa ] [ ilik ] [ iLKBAHAR ] [ Asina ] [ kiri ] [ pil ] [ İON ] [ i RE ] [ ilii ] [ ağa ] [ vali ] [ İsa ] [ sina ] [ BAK ] [ nal ] [ EKiRDEK ] [ fiğ ] [ Ardi ] [ ardi ] [ VEN ] [ çağ ] [ ANALiZ ] [ leti ] [ iğde ] [ smer ] [ TAĞ ] [ kom ] [ azim ] [ uyu ] [ tuğ ] [ ALĞ ] [ uğur ] [ IIK ] [ kıl ] [ POTASYUM ] [ R D ] [ kis ] [ TAS ] [ kisi ] [ A S ] [ zal ] [ ASITLER ] [ YARA ] [ yil ] [ IKTA ] [ IZIM ] [ Isa ] [ ALG ] [ yas ] [ ASINA ] [ sad ] [ araS ] [ GALI ] [ IZLE ] [ tas ] [ HASTALIKLAR ] [ klan ] [ rek ] [ tansiyon ] [ KIL ] [ gübre ] [ dağ ] [ nez ] [ iaç ] [ ÇiÇEK ] [ mat ] [ iek ] [ zle ] [ bitkisel ] [ FEN ] [ ans ] [ a z ] [ gerek ] [ K e ] [ çekler ] [ toprak ana ]
