«Merkezi Antlaima Teikilâti» Ortadoiu'da kurulan uluslararasi pakt. CENTO (CENtral Treaty Organization) Türkiye, iran, Pakistan ve ingiltere arasinda kurulmui, Amerika Birleiik Devletleri'nin desteiine dayali bir ortak güvenlik ve savunma antlaimasidir. iLK KURULUi: BAiDAT PAKTI 1950'lerde Ortadoiu'nun güvenliiinden, yani Sovyet etkisinin ve komünizmin Ortadoiu ülkelerine sizmasindan kaygilanan A.B.D., bu bölgedeki hükümetleri kendi aralarinda örgütlenmeie teivik etti. Bailangiç olarak önce Türkiye ile Irak arasinda Baidat'ta bir kariilikli iibirliii antlaimasi imzalandi (26 iubat 1955...

1917 yilinin en önemli olaylarindan birisi Rusya'da devrim çikmasi oldu. Bati Avrupa demokrasilerinden farkli bir yapiya sahip olan Rusya, halâ mutlak bir biçimde yönetiliyordu. Büyük çoiunluiunu fakir köylü nüfusunun oluiturduiu Rusya'da, yüzyilin baiinda iiçiler de önemli bir yer tutuyorlardi. Çok aiir yaiam koiullari içinde yaiayan bu genii kitlelerin huzursuzluiu, daha 1905 yilinda çikan ayaklanmayla görüldü. Petersburg ve Moskova'da "iiçi Sovyetleri" kuruldu. Aralik ayi içinde bu ayaklanma, çok sert bir iekilde bastirildi. Bunun sonunda Çar, Duma'yi açarak bazi özgürlükler tanidi. Birin...

1900 ingiliz arkeolog Arthur John Evans'in Girit Adasi'nda bailattiii kazilarda, Ege'deki en eski uygarlik olan Minos'un baikentindeki Knossos Sarayi bulundu. Petrol gaziyla çaliian hafif motorun kaiifi Alman mühendis Gottlieb Daimler öldü. Tarihe, Boxer Ayaklanmasi olarak geçen, Çin'deki bütün yabancilari ülkeden çikarmayi amaçlayan ve devletçe de desteklenen köylü ayaklanmasi bailadi. Elçiler, aileleri, elçilik görevlileri ve yüzlerce Hiristiyan, elçilik binalari ve Pekin'deki Katolik Katedrali'nde mahsur kaldi. Ayaklanma, 7 Eylül 1901'de sona erdi. Kont Zeppelin tarafindan yapilan il...

1921 Charlie Chaplin'in ilk uzun metrajli filmi ''The Kid''ABD'de gösterime girdi. Fransiz Etienne Oehmichen, ilk helikopteri uçurmayi baiardi. ABD'de Nicola Sacco ve Bartolomeo Vanzetti idam edildi. Kanada'da insülin bulundu. italyan tenör Enrico Caruso öldü. 1922 irlandali yazar James Joyce'in ''Ulysse''adli kitabi yayimlandi. Misir'daki ingiliz hegemonyasi sona erdi. Bram Stoker'in kitabindan uyarlanan ''Vampir Nosferatu''filmi gösterime girdi. Lenin'in önerisiyle Joseph Stalin, Rus Komünist Partisi Genel Sekreteri oldu. Paris'te ilk kadinlar olimpiyati bailadi. Mussol...

1946 Yunanistan'da iç savai çikti. ABD'nin genii çapli desteiiyle, komünist gerillalarin eylemi durduruldu. Birleimii Milletler Örgütü'nün ilk toplantisi yapildi. 13 iubat'ta New York, BM'nin merkezi oldu. Norveçli Trygve Lie, BM'nin ilk genel sekreteri oldu. BM, ilk kez Sovyetler Birliii tarafindan veto edildi. Juan Peron, Arjantin Devlet Baikanliii'na seçildi. Winston Churchill, Missouri'deki Fulton'da, ilk kez "demir perde" den sözetti. Japonya'da, ilk defa kadinlarin da katilimiyla, kamuoyu yoklamasi yapildi. Nürnberg Mahkemesi'nde savai suçlularinin yargilanmasi bitti. Hi...

1961 Belçika Kongosu'nun ilk baibakani Afrikali milliyetçi lider Patrice Lumumba öldürüldü. II. Hasan, Fas krali oldu. Güney Vietnam'da Ngo-Dinh-Diem, cumhurbaikani seçildi. Yahudilerin katledilmesiyle suçlanan eski SS lideri Adolf Eichmann hakkinda dava açildi. Arjantin'e siiinan Eichmann, israil istihbarat Servisi tarafindan kaçirildi. 15 Aralik'ta ölüme mahkum edildi, 31 Mayis 1962'de idam edildi. J.F Kennedy, ABD Ordusu'nun Vietnam'a müdahale programina onay verdi. ABD'li aktör Gary Cooper öldü. BM Genel Sekreteri Dag Hammarskjold, Kongo'dan ayrilarak baiimsizliiini ilen eden ...

1981 Cezayir'in Baikenti'nde ABD, Tahran'daki 52 rehinenin serbest birakilmasi için iran'a 10 milyar dolar vermeyi kabul etti. Kosova'da, ilk öirenci gösterileri bailadi. Fransa'da 5. Cumhuriyet'in kuruluiundan sonra ilk kez Sosyalist Parti'den François Mitterand, cumhurbaikani seçildi. Papa Jean-Paul II'ye, St-Pierre Meydani'nda suikast giriiiminde bulunuldu. israil Hava Kuvvetleri, Fransa'nin gönderdiii Osirak Reaktörü'nü barindiran, Irak'taki Tamuz Nükleer Araitirma Merkezi'ne saldirdi. Vietnam'da çikan tayfunda 200 bin kiii öldü. Misir Cumhurbaikani Enver Sedat, Ekim 1973 isra...

1967 savaii sonunda nasil Araplar, Filistin komandolarini israil'e karii bir yipratma savaiinin vasitasi olarak kullanmaya karar verdilerse, 1973 Savaii'nin sonunda da, "petrolü" israil'e karii deiil, fakat Bati'ya karii siyasi silah olarak kullanmaya karar verdiler ve bunun neticesinde de bütün dünyada bir petrol krizi ortaya çikti. Aslina bakilirsa, 1973 petrol krizi doirudan doiruya 1973 Arap-israil Savaii'nin sonucu deiildir. Bu savai bu krizi hizlandirmiitir. Yoksa üretici ülkeler için petrol problemleri yillardan beri oluima halinde bir mesele idi. Nitekim, OPEC (Organization of Petrole...

Osmanli imparatorluiu'nun yikilip yokoluiunu ve yikintilari üzerinde yeni bir baiimsiz Türk Devleti'nin kurulmasini hazirlayan I. Dünya Savaii, dünya tarihi açisindan olduiu kadar, Türkiye açisindan da büyük önem taiir. Bu savaiin çikiii, olaylarin büyük bir savaia doiru akiii, Osmanli imparatorluiu'nun bu savaia sürükleniii, tarihsel bir geliiimin bir sonucudur. Bu savai, Fransiz Devrimi ve 25 yila yakin süren devrim savailarinin meydana getirdiii politik, sosyal ve ekonomik geliimelerin devamli ve doial sonucu oldu. Ulusalcilik hareketlerinin, liberalizmden daha büyük güç kazandiii, ulusal...

1960-1980 arasi Orta Doiu geliimelerinde, 1967 Arap-israil Savaii bir dönüm noktasi teikil eder. Çünkü, bu savaita israil'in Araplar kariisinda kazandiii kesin zaferler neticesinde, topraklarini savaitan öncekinin dört misli geniiletmesi, Arap-israil meselesine çok büyük boyutlar kazandirmii ve neticelerini günümüze kadar getirmiitir. 1948 Arap-israil Savaii'ni Araplar tahrik etmiitir. 1956 Arap-israil Savaii ise ingiltere, Fransa ve israil'in Misir'a saldirilari dolayisiyla meydana gelmiitir. Ancak 1967 Arap-israil Savaii ise, israil deiil, Araplar istediii için çikmiitir. iu farkla ki, Sava...

5 Mayis 1949'da, Avrupali 10 devletin katilimiyla kurulan bir birliktir. Bunlar: Belçika, ingiltere, Danimarka, Fransa, Hollanda, irlanda, isveç, italya, Lüksemburg ve Norveç'tir. Birliiin amaci, üye ülkelerin ortak mallarini ve ilkelerini korumak, yayma; iktisadi geliiimlerini sailamak amaciyla, aralarinda daha siki bir iibirliii oluiturmaktir. Konsey, esas olarak, üye ülkelerin hükümet telsimcileriyle, parlemento üyelerinden oluimuitu. Buna ek olarak, Avrupa insan Haklari Komisyonu ile Avrupa insan Haklari Divani da kuruldu. Bu iki komisyon da, Konsey'in merkezi olan Strazburg'ta çaliimaya ...

1955 yilindan itibaren nasil Balkan ittifaki sarsilmaya bailamii ise, Türkiye'nin 1955 iubati'nda meydana getirdiii Baidat Pakti da ayni iekilde önemli sarsintilar geçirmiitir. Türkiye, 1954 Aiustosu'nda Balkan ittifaki'ni gerçekleitirir gerçekleitirmez hemen arkasindan, yine 1954 yazindan itibaren bir de Orta Doiu'da bir savunma ittifaki sistemi meydana getirmek için faaliyete geçti. Fakat bu faaliyetin esas kaynaiini, Birleiik Amerika Diiiileri Bakani John Foster Dulles'in bir tasarisi teikil ediyordu. Kore Savaii, Amerika Diiiileri Bakani'ni, komünist emperyalizmi tehlikesine karii daha gü...

Türkiye, Milletler Cemiyeti'ne katildiii zaman, Balkan devletleri arasinda da büyük bir yakinlaima ve iibirliii bailamiiti. Bu geliime 1934 yilinda Balkan Antanti denen ittifaki ortaya çikarmiitir. Balkanlilar arasindaki yakinlaimanin esas unsuru ise 1930 Ekimi'ndeki TürkYunan Anlaimalarinin doiurduiu TürkYunan yakinlaimasidir. Öte yandan, Locarno Anlaimalari, Kellogg Pakti ve Litvinov Protokolu gibi bariiçi teiebbüslerle, Küçük Antant gibi statükocu ittifaklarin ortaya çikmasi da, Balkanlardaki iibirliiinde teivik edici etkenler olmuitur. Balkan Birliii konusundaki ilk adimlar Balkan hüküme...

ingiltere, Rusya ile Tallin'de gizli bir anlaima yaparak, Rusya'yi istanbul ve Boiazlar üzerinde serbest birakti. Osmanli Devleti'nin Balkanlardaki varliiina son vermek isteyen Yunanistan, Bulgaristan, Sirbistan ve Karadai, Rusya'nin araciliiiyla aralarinda anlaiarak, Türkleri Balkanlardan atmak istediler. Trablusgarp Savaii da onlari cesaretlendirdi. Balkan Uluslari, Osmanli Devleti'nden, Makedonya'da islahat yapmasini istediler. Bu istekleri reddedilince savai ilan ettiler. Birinci Balkan Savaii 1912 Deneyimli subay ve askerlerin terhis edilmesi, parti çekiimeleri nedeniyle komutanlar aras...

1941 yazinda Amerika ile Japonya arasinda yapilan görüimelerde Amerika'nin tutumuna tesir eden önemli bir olay da iüphesiz Almanya'nin Rusya'ya savai açmasi olmuitur. Bu olayla Sovyetler de Batililarin yaninda yer almii olmakta ve dolayisiyla Birleiik Amerika için de iyi bir geliime ortaya çikmaktaydi. Bunun için, Baikan Roosevelt, yeni durumu Churchill ile görüimek istedi ve 9 Aiustos 1941'de Newfoundland'da Placentia Bay'de buluitular. 14 Aiustos'a kadar süren görüimelerde Sovyet Rusya'ya yardim yapilmasina karar verildi ve 14 Aiustos'ta Atlantik Demeci (Atlantic Charter) adini alan bir bil...

Lübnan iç savaiinin Arap dünyasini kariitirdiii ve bir çok endiielere sebep olduiu bir gerçektir. Çünkü Lübnan'in dini gruplar arasinda parçalanmasi veya en azindan, bir ara Hiristiyanlarin ileri sürdüiü gibi, bir federasyon ve konfederasyon iekline dönüitürülmesi ihtimali, bir çok Arap ülkesi için, kendilerine de tesir etmesi bakimindan, korkutucu olmuitur. Fakat, Lübnan iç savaiinin sona ermesinden hemen bir yil sonra Misir Cumhurbaikani Enver Sedat'in israil'e gitmesi ve bundan on ay sonra da israil ile Camp David Anlaimalari'ni imzalamasi, Arap dünyasini çok daha fazla kariitiracak ve günü...

1941 yili sonunda Birleiik Amerika'nin savaia katilmasindan sonra Sovyet Rusya'nin üzerinde en fazla israrla durduiu nokta, ingiltere ve Amerika'nin Almanya'ya karii ikinci bir cephe açmak suretiyle, üzerindeki Alman baskisini hafifletmeleriydi. iimdi 1942 Kasiminda Amerikan kuvvetlerinin Fas ve Cezayir'e çikmalari ile kuzey Afrika savailarinin sona erdirilmesi mümkün olacaiina göre, bundan sonra ne yapilacaktii Bu mesele Casablanca Konferansi'nin esas konusunu teikil etmiitir. Casablanca Konferansi, 14-24 Ocak 1943'de Roosevelt ile Churchill arasinda yapilmiitir. Stalin de davet edilmiise de...

italya'nin Arnavutluk'a girmesiyle Doiu Akdeniz ve Balkanlar statükosu aiir bir tehdit altina girmii oluyordu. Bu geliimenin yaninda, Almanya'nin da Tuna bölgesinde Doiu'ya doiru geniilemekte olduiu, 1939 iubatinda Macaristan'in da Anti-Komintern Pakt'a katildiii ve Almanya'nin Romanya'yi da ekonomik kontrol altina almak için çaba harcadiii göz önüne alininca, Mihver'in Orta Avrupa'dan doiuya doiru yayilmakta olduiu belirli bir iekilde ortaya çikmaktaydi. Çekoslovakya'nin yok olmasi kariisinda ne Fransa ve ne de Yugoslavya ile Romanya bir harekette bulunabilmiiler ve bunun sonucu olarak da Kü...

1928 yilinda Arjantiniin Rosaria Kenti'nde doidu. Tip öirenimi gördü. Öirenciyken, okuluna bir yil ara verip, Güney Amerika Kitasi'nda geziye çikti. Macera diye bailadiii gezinin ardindan Che, komünist oldu. Meksikaida siyasi mülteci olarak bulunan Raul ve Fidel Castroiyla taniiti. Bu taniiiklik, Cheiyi de Kübainin ele geçirilmesi hedefine ortak etti. 1956-1959 yillari arasinda süren Gerilla Savaii, Kübaida baiariya ulaiti. Önce Merkez Bankasiinin baiina, ardindan Sanayi Bakanliiiina getirildi. Bu görevlerde baiarisiz oldu. Hayal edilenle gerçekleien devrim arasindaki uçurum, Che Guevaraiyi ...

Sovyet Rusya'nin yönelttiii tehditler üzerine Amerika, ingiltere ve Fransa'ya sert bir çikii yaparak bu iki devletin Misir'a karii giriitikleri saldiriyi önlemekle beraber, kisa bir süre sonra Orta Doiu konusundaki görüilerinde büyük bir deiiiiklik yapti. Daha doirusu, Süveyi buhrani geçtikten sonra, Orta Doiu'da ortaya çikan durumu Amerika hiç beienmedi. Bir defa, Süveyi savaii dolayisiyla Bati'nin prestiji Arap dünyasinda büyük bir darbe yemiiti. Üstelik, Misiri ve Süveyi'i Bati'ya bailayan tek hukuki bai olan 19 Ekim 1954 tarihli Süveyi Antlaimasi'ni Misir, 1956 buhrani sirasinda feshederek...

Sovyet Rusya'dan sonra Birinci Dünya Savaiinin ortaya çikardiii yeni rejimlerden biri de italya'da Faiizm olmuitur. Rusya'da Bolievikler, nasil savaiin yarattiii iç kariiiklik, düzensizlik ve hoinutsuzluklardan yararlanarak bir hükümet darbesi ile iktidari ele geçirdilerse, Faiizmin italya'da iktidari ele geçirmesinde de italya'nin karmakariiik iç durumu bailica rolü oynamiitir. italya, Birinci Dünya Savaiina büyük ümitlerle katilmiiti. 1915 Londra ve 1917 St. Jean de Maurienne Antlaimalari, Adriyatik ve Doiu Akdeniz'de italya'ya genii ufuklar açmiiti. Müttefiklerinin zaferi, ümitleri daha da...

ikinci Dünya Savaiindan sonra nasil ingiltere tekrar Orta Doiu'ya yerleimek istemiise, Fransa da Hindiçini'deki sömürge düzenini tekrar sürdürmek istedi. Halbuki, Orta Doiu gibi, Güney-doiu Asya'da da iartlar çok deiiimiiti. Savai sirasinda bu topraklar Japonya'nin iigaline uiramiiti. Japonya, buralarda Fransa'nin izlerini silmek için sari irk milliyetçiliiini ve buralar halkinin baiimsizlik duygularini her yolla tahrik etmiiti. Kaldi ki, Müttefikler de savai sirasindaki demeçlerinde, sömürgelere baiimsizlik vaadini ifade eden ieyler söylemiilerdi. Mesela bunlardan, Amerika Cumhurbaikani Roos...

1930 Londra deniz silahsizlanmasina ait anlaima, 1928 de Kellogg Pakti'nin birçok devletlerce imzalanmasinin doiurduiu bariiçi atmosfer içinde mümkün olabilmiiti. Kellogg Pakti ise, Milletler Cemiyeti'nin kurulduiu günden itibaren giriiilen barii ve silahsizlanma çabalarinda, hiç deiilse kaiit üzerinde önemli bir merhale teikil eder. Birleiik Amerika'nin 1. Dünya Savaii'na katiliiinin 10. yil dönümü dolayisiyle, Fransa Diiiileri Bakani Aristide Briand 6 Nisan 1927 günü basina verdiii bir demeçte, Amerika ile Fransa'nin, aralarindaki münasebetlerinde savaii kanun diii eden kariilikli taahhütte...

1936 Kasiminda Berlin-Roma Mihveri kurulduiu bir sirada, öte yandan Berlin-Tokyo Mihveri de kuruldu. Bu, Almanya ile Japonya'nin Sovyet Rusya'ya ve Komintern'in milletlerarasi komünizm faaliyetine karii imzalamii olduklari Anti-Komintern Pakt'tir. 1935 tarihli Fransiz-Sovyet ittifakinin Almanya üzerinde yarattiii tepki, sadece Ren boylarinin Almanya tarafindan militarize edilmesi sonucunu vermemii, fakat ayni zamanda Almanya 1936 Martindan itibaren komünizme ve dolayisiyla Sovyet Rusya'ya karii genii bir kampanya açmiitir. Fakat bu kampanya özellikle yaz aylarinda iiddetlenmiitir. Bunun da se...

1945 Mayisinda Amerika ile Sovyet Rusya arasinda yapilan bir anlaimaya göre, savai bittikten sonra Kore, Birleiik Amerika, Sovyet Rusya, ingiltere ve Çin'in ortak vesayeti altina konacakti. 1945 Temmuzundaki Potsdam Konferansi'nda da Sovyet Rusya, Uzak Doiu Savaii'na katilmaya karar verince, askeri harekât bakimindan Kore topraklari 38. enlem çizgisi ile ikiye ayrildi ve bu çizginin kuzeyi Sovyet, güneyi de Amerikan askeri harekât sahasi olarak kabul edildi. Fakat Sovyetler hemen Japonya'ya savai ilan edip Uzak Doiu Savaii'na girmediler. Ancak ne zaman Amerikai, Hiroshima ve Nagasaki'ye atom...

Birinci Dünya Savaii'ndan sonra Tuna ve Balkanlar bölgesinin ilk önemli ittifak sistemi Küçük Antant olmuitur. Küçük Antant, Fransa'nin iki savai arasi devresindeki dii politikasinda önemli bir yer iigal etmekle beraber, bailangiçta Fransa tarafindan ortaya çikarilmamii, lakin Avusturya-Macaristan imparatorluiu'nun mirasçisi devletler tarafindan ortaya çikarildiktan sonra Fransa'nin nüfuz ve önderliii altina girmiitir. iiin gerçeii aranirsa, Fransa'nin 1920'de Macaristan ile bir iibirliii düiünmesi Küçük Antant'in kurulmasini çabuklaitirmiitir. Küçük Antant'in kurulmasi teiebbüsü Çekoslovakya...

2 Aiustos 1990 tarihinde Irak birlikleri, Kuveyt sinirini geçerek bir anda bu ülkeyi iigal ettiler. Askeri ve toprak olarak küçük, zengin petrol kaynaklari açisindan büyük olan bu ülkenin yönetimini elinde bulunduran ieyh Ahmed El-Sabah ise çareyi ülkeyi zirhli arabasi ile terk ederek Suudi Arabistan'a kaçmakta buldu. Irak kuvvetleri, Kuveyt Radyosu'na girdiii sirada radyo canli yayindaydi ve dünyadan yardim isteyen yayin yapiyordu. Irak'in bu ani iigali, tüm dünyada iok etkisi yaratti. Birleimii Milletler Konseyi acilen toplandi. Bir tek Yemen'in çekimser kaldiii oylamanin ardindan Irak kuvv...

Fransa'nin Almanya'yi zayif tutmak için izlemii olduiu tamirat borçlari politikasi dolayisiyle, Versay'in hemen ertesinden itibaren bir gerginlik ve zorlama devresine giren Fransiz-Alman münasebetleri, ancak, 1925 Ekimi'nde imzalanan Locarno Antlaimalari ile bir kariilikli güven çerçevesi içine girebilmiitir. Locarno Antlaimalari da Fransa'nin Almanya'ya karii güvenliii sailama çabalarinin bir sonucu olmuitur. Fransa, 1922 yilinda ingiltere'den bir ittifak koparamayinca, güvenlik meselesinin peiini birakmadi ve bunun için Milletler Cemiyeti'ne döndü. Milletler Cemiyeti, çaliimalarinin ilk gün...

Truman Doktrini, esas itibariyle Yunanistan ve Türkiye'ye askeri yardimi öngörmüitür. Çünkü bu iki ülke, Sovyetlerin doirudan doiruya baskisi ve tehdidi altinda idi. Fakat bu sirada Avrupa'nin durumu iktisaden son derece kötüdür. Alti yillik savai, bütün ülkelerin ekonomik kaynaklarini tüketmiitir. Savai, bütün ülkelerde aiir tahribat yapmiitir. Bir bakima toplumlar açliktan kivranmaktadir. Ekonomileri harekete geçirecek kaynak yoktur. Sovyet Rusya, bu durumu firsat bilerek komünizm propagandasini iiddetlendirmiiti. Komünizm propagandasi, fakirliiin müsait zemininde çok etkili olmaktaydi. Sov...

Balkanlarin ve Orta Avrupa'nin durumu Churchill'in çok canini sikiyordu. Sovyet yayilmasini önlemek için Stalin'le bir anlaima yapmak üzere Moskova'ya gitti ve 9-20 Ekim 1944'de Stalin''le görüitü. Balkan memleketlerinin iki devlet arasinda nüfuz bölgelerine ayriliii konusunda bir anlaimaya varmaya muvaffak oldu. Romanya, Rus, Yunanistan ve ingiliz nüfuzuna terkedildi. Yugoslavya ve Macaristan %50 ingiliz, %50 Rus nüfuzu altinda olacakti. Bulgaristan için bu oranlar, %75 Rus, %25 ingiliz idi. Bu yüzde oranlarinin anlami, kabinelere girecek ve orada temsil edilecek siyasal eiilimlerin oranlari...

1883'te Forli'de doidu. Bir süre öiretmenlikle meigul olduktan sonra 1902'de askerlik yapmamak için isviçre'ye gitti.1904'te geri dönen Mussolini 10 sene boyunca gazetecilik yapti. Birinci Dünya Savaii'nin bailamasi üzerine orduya yazildi ve savaita aktif olarak görev yapti. Savaita yaralanan Mussolini, Milano'ya döndü ve burada sai görüilü "Il Popolo d'Italia Gazetesi"nin editörü oldu. 1918'de savai sona erdiiinde italya'da yikim büyüktü. Ordudan geriye bir iey kalmamii, savaita 460.000 kayip verilmiiti. Bununla beraber ekonomi de çökmüitü. Ayrica savai sonu antlaimalarinda toprak kazanci ol...

itilaf Devletleri, 1. Dünya Savaii'ndan yenik ayrilan devletlerle yapacaklari antlaimalarin esaslarini saptamak amaciyla 18 Ocak 1919'da toplanmiilardir. 32 devletin temsilcileri katilmiitir. Almanya, Avusturya-Macaristan ve Bulgaristan'la imzalanacak barii antlaimalari hazirlanmiitir. Konferans sürerken ingiltere, Bati Anadolu'daki Müslümanlarin, Hiristiyanlari katletmek üzere olduklarini ileri sürmüi ve Rumlarin sayica fazla olduklarini bahane ederek Amerikan delegelerini etkilemii, Anadolu'nun paylaiilmasina Yunanistan'i da ortak etmiitir. Bunun nedenleri: ingiltere'nin Doiu Akdeniz'deki ...

Almanya'nin savaitan çekilmesi Avrupa'da bir sürü problem ortaya çikarmiiti. Barii düzeninde bunlara bir çözüm bulmak gerekiyordu. Bunun için üç devlet arasinda 17 Temmuz-2 Aiustos 1945 tarihleri arasinda Berlin yakininda Potsdam'da bir toplanti yapilmiitir. Baikan Roosevelt 12 Nisan 1945'de öldüiü için, Baikanlik, yardimcisi Harry S. Truman'a geçmii ve Amerika'yi Potsdam'da Truman temsil etmiitir. Temmuz sonunda ingiltere'de seçimler yapilmii ve Muhafazakar Parti seçimi kaybettiiinden, ingiltere'yi konferansin yarisinda Churchill, Temmuz sonundan sonra da iiçi Partisi lideri ve yeni Baibakan...

Bu konferans, italya'da Mussolini'nin birdenbire düimesiyle ortaya çikan yeni durum kariisinda, ikinci cephe meselesini yeni bir açidan ele almak amaci ile, 14-24 Aiustos 1943'de Churchill ve ingiliz Genelkurmayi ile Amerikan Genelkurmayi arasinda Quebec'de yapilmiitir. Bu konferansta Churchill, italya'da ortaya çikan yeni durum dolayisiyla, ikinci cephenin Fransa yerine, Türkiye'nin de savaia katilmasiyla Balkanlarda açilmasinda çok israr etmii, fakat görüiünü kabul ettirememiitir. ikinci cephenin Fransa'da Normandie kiyilarinda açilmasina karar verilmii ve bunun hazirlanmasi sorumluluiu da ...

Rus-Japon savaii Mançurya yüzünden ve Çin'de meydana gelen geliimeler neticesinde patlak vermiitir. 1894-95 savaiinda Japonya'nin Çin kariisinda gösterdiii üstünlük ve güç, Çin'de bir takim tepkilere sebep olmuitur. Çinli aydinlar da, ülkelerinin sömürgeleimeden kurtulmasini Japonya gibi Avrupa metodlari ile kalkinmada gördüler. Aydinlarin baskisi ile Çin imparatoru bir takim reform hareketlerine giriiti. Fakat bu çok kisa sürdü. Çünkü bu yenileime hareketlerine karii bu kere muhafazakarlar tepki gösterdi. Yenileimeye karii bu tepki bir süre sonra yabanci düimanliiina dönüitü. Bu düimanliiin ...

italya'nin Habeiistan'i iigali ile Doiu Akdeniz'de ortaya çikan italyan tehlikesi Türkiye'yi bir yandan ingiltere'ye bailanmaya götürürken, öte yandan Orta Doiu devletleriyle de bir takim savunma tedbirleri almaya götürmüitür. italya-Habei anlaimazliiinin ortaya çikmaya bailadiii ilk günden itibaren italya, yayilma ve sömürgecilik istekleri konusunda daha açik konuimaya bailamii ve bu isteklerin toplandiii alanlar olarak Asya ve Afrika adi da sik sik söylenir olmuitur. Afrika deyimi ile neyin kastedildiii belliydi. italya'nin bu kitada eskiden beri emelleri ve topraklari vardi. Fakat Asya ile...

Avusturya ile 381 maddelik barii antlaimasi, 10 Eylül 1919'da St. Germain-en-Laye'de imzalandi. Avusturya, Macaristan, Çekoslovakya ve Yugoslavya'nin baiimsizliiini taniyordu. Ayrica, Galiçya'yi Polonya'ya, Hirvatistan'i Yugoslavya'ya, Tirol ile Trieste'yi italya'ya ve Bukovina'yi Romanya'ya birakiyordu. Milletler Cemiyeti'nin rizasi olmadikça Almanya ile birleiemeyecekti. Mecburi askerlik kaldiriliyor ve Avusturya ordusu 30.000 kiiiye indiriliyordu. Ayrica tamirat borcu ödeyecekti. St. Germain bariii ile Avusturya'nin topraklari 576.000 Km. kareden 84.000 Km. kareye ve nüfusu da 50 milyondan...

Tahran Konferansi, Roosevelt, Churchill ve Stalin'in katilmasiyla 28 Kasim-1 Aralik 1943 tarihleri arasinda yapildi. Buna iifre adi ile "Eureka" da denir. Tahran Konferansi'nda söz konusu olon meselelerin en önemlileri iöyledir: Ruslar ikinci cephenin açilmasinda yine israr etmiiler ve bu israrin sonucu olarak bu cephenin açilmasi tarihi 1 Mayis 1944 olarak tesbit edilmiitir. Churchill, ikinci cephenin Balkanlarda açilmasi fikrini Ruslara da kabul ettirememiitir. ikinci cephe ile ilgili olarak, Türkiye'nin de savaia katilmasina karar verilmiitir. Savai sonrasi barii düzeninin korunmasi için...

14 Mayis 1955'te S.S.C.B Variova Pakti'ni oluiturdu. Bu devletin yaninda Çekoslovakya, Bulgaristan, Macaristan, Polonya, Doiu Almanya ve Arnavutluk (1968'de çekildi) örgütün üyesi oldular. Rus yöneticilerin anlatimi ile Variova Pakti. bir NATO saldirisina karii Doiu Avrupa ülkelerini savunmak amaciyla kurulmuitur. Bu paktin kurului antlaimasi, üyeler arasinda birleiik bir askeri komutanlik kurulmasini ve Doiu Avrupa ülkelerinin topraklarina Sovyet Ordu birliklerinin yerleimesini öngörüyordu. 1989'da komünizmin çökmesi ve çok partili parlamenter rejime geçilmesi, Avrupa'nin iki bloklu yapisini...

Vietnam Savaii denen ve 1965'de bailayip 1973 yili bailarina kadar sekiz yil devam eden, Amerika'nin Kuzey Vietnam'la mücadelesi, Amerikan tarihi bakimindan olduiu kadar, savai sonrasi milletlerarasi münasebetlerin geliimesi açisindan son derece enteresan ve mühim bir hadise teikil eder. Vietnam savaii, bir süper-devlet'in, 17 milyonluk bir küçücük ülkede batakliia nasil saplandiiinin da bir hikayesidir. Bu, ayni zamanda, aiir tabiat iartlarindan iyi yararlanan bir gerilla taktiiinin, en mükemmel konvansiyonel silahlar kariisindaki zaferinin de bir ifadesidir. Nihayet, 1861-1865'den beri, ya...

Washington Deniz Silahsizlanmasi Konferansi, doirudan doiruya Uzakdoiu meselelerinden doimui olup, Uzakdoiu'da Japonya ile Birleiik Amerika arasindaki rekabetle yakindan ilgilidir. 1. Dünya Savaii çikar çikmaz Japonya, Uzakdoiu ile ilgili Avrupa devletlerinin savaila meigul olmalarindan faydalanarak Çin üzerindeki faaliyetlerini arttirmii, bu konudaki emellerini açiia vurmui ve 1915 Mayisi'nda Çin'le yaptiii bir anlaima ile bu memlekette birçok hak ve imtiyazlar kazanmiiti. Bu geliimeden Birleiik Amerika hoinut kalmadi. Bunun için, 1920 de Cumhuriyetçi Parti iktidara geçtikten sonra, Japonya'...

Kuzey Afrika cephesinin tasfiyesi üzerine alinacak yeni tedbirleri görüimek üzere 12-26 Mayis 1943 günlerinde toplanan bu konferans Roosevelt ile Churchill arasinda olmuitur. Buna iifre adi dolayisiyla Trident Konferansi da denir. Alinan kararlarin esaslari iöyledir: italya'nin saf diii kilinmasi için bu memleketin iigali. Bu iigal gerçekleitirilirse, Almanya'nin bütün Balkanlardaki durumu zayiflayacak, Almanya'nin Balkanlara yeni kuvvet göndermek zorunda kalmasi dolayisiyla Rusya üzerindeki baskisi hafifleyecek ve ayni zamanda, durumunu daima italya'ya göre ayarlayan Türkiye'nin savaia katil...

1918 yilinin baiinda, tüm uluslarda savaia karii bikkinlik ve barii özlemleri açikça görülüyordu. Milyonlarca insan ölmüi, açlik ve sefalet tüm Avrupa'yi etkilemiiti. 1. Dünya Savaii'nda ise hangi tarafin kazandiii kesin belli olmamakla beraber, savai uzadikça itilaf Devletleri'nin kazanacaii görülüyordu. 1917 yilinda Almanya ve Avusturya'nin barii giriiimleri ile itilaf Devletleri'nin barii koiullarini aiirlaitirmak istemeleri yüzünden baiarilamamiiti. iite bu ortam içerisinde Baikan Wilson, bariiin esaslarini saptayan "14 Nokta" sini açikladi. 8 Ocak 1918'de Kongre'ye gönderdiii mesajda, b...

ikinci Dünya Savaiiinin sonlarinda Kizil Ordu doiudan, ABD ve müttefikleri batidan Almanya içlerine doiru ilerlerlerken, taraflar arasinda sürtüimeler bailamiiti. Hangi bölgelerin kimin denetiminde olacaii ya da kimlerin nereleri kurtaracaii konusunda anlaimazliklar ortaya çikmiiti. iite hem bu anlaimazliklarin bir çözüme bailanmasi ve hem de savai sonrasi dünyasinin ana çizgileriyle düzenlenmesi amaciyla SSCBinin Yalta Kenti'nde liderler düzeyinde bir konferans toplanmasina karar verildi. iubat 1945ite toplanan Yalta Konferansiinda ABDiyi Roosevelt, ingiltereiyi Churchill ve SSCBiyi Stalin t...

6 Ekim 1973'de bailayan bu savaia, Müslüman dünyasinin Ramazan ayina rastlamasi dolayisiyle Ramazan Savaii ve israillilerin çok kutsal bir ayi olan Yom Kippur'a rastlamasi dolayisiyla, Yom Kippur Savaii adi verilmiitir. Fakat esas itibariyle Yom Kippur Savaii diye adlandirilmaktadir. Bu savaiin, bundan önceki Arap-israil savailarina nazaran iki mühim hususiyeti ve farkliliii vardir. Araplar ve bilhassa Misir tarafindan bailatilan bu savaiin amaci, daha öncekilerde olduiu gibi, israil'in haritadan silinmesi deiil, 1957 savaiinda israil'in ele geçirdiii topraklarin geri alinmasi ve bu suretle A...

ikinci Dünya Savaii'ndan sonra dünyada uygulanacak uluslararasi para sistemini kararlaitirmak için ABD'nin New Hampshire yöresindeki Bretton Woods kentinde toplanan Uluslararasi Konferans sonucu imzalanan anlaimadir. 1930'lu yillarin sinirlandirici müdahaleleri dünya ticaretini büyük çapta daraltmiiti. Katli kurlar, bloke hesaplar, iki yanli ticaret anlaimalari ve döviz kontrolü gibi müdahaleler yürürlükteydi. Savaii hemen izleyen dönemde, sinirli ölçüde döviz kontrolüne izin verilebileceii görüiü aiir basmaya bailadi. Öyle ki, sistem, çok yönlü ticaret geliimesini sailamaliydi. Bunun için de...

NATO (North Atlantic Treaty Organization) (Kuzey Atlantik Antlaimasi Teikilati), ikinci Dünya Savaiiinin sona ermesini izleyen yillarda Avrupa dengesinin bir türlü sailanamamasi ve özellikle, SSCBinin çok üstün askerî gücüne dayanarak tek yanli giriiimlere bailamasi nedeniyle oluiturulan askeri savunma örgütüdür. ikinci Dünya Savaiiinin ve özellikle Avrupaidaki savaiin yükünü aiir bir biçimde SSCB çekmiiti. 19 Ekim 1939 tarihli Türk-ingiliz-Fransiz ittifaki koiullari uyarinca ikinci Dünya Savaii sirasinda tarafsiz deiil, savai diii kalmii olan Türkiyeiyi savaia girme konusunda ikna edemeyen M...

Gürcü asilli Sovyet siyaset adami olan Stalin, Tiflis Ortodoks Semineri'nde öirenciyken, 1898'den itibaren Gürcistan sosyal demokrat örgütü Mesam Dasi'ye katilmii ve sosyal demokrasi davasi için mücadele etmiitir. Daha sonra Bolieviklerin tarafini tutan Stalin, 1917'de Lenin'in Nisan Tezleri'ni benimsemii ve Lenin Finlandiya'ya gidince Sverdlov'la birlikte partinin yönetimini üstlenmiitir. Devrimden sonra milliyetler halk komiseri olan Stalin (1917-1922) diier Sovyet cumhuriyetlerine karii merkeziyetçi bir politika uygulamiitir. 1922'de Komünist Parti Genel Sekreterliii'ne gelmii ve 1924'ten...

Müttefikler Bildirgesi 2. Dünya Savaqii'nin bailarinda, 12 Haziran 1941'de Londra'da imzalanan ve "Hem savaita, hem bariita, bir arada ve öteki özgür halklarla birlikte çaliimayi" öngören Bildirge, Birleimii Milletler'in kuruluiuna uzanan yolda atilacak adimlarin ilk oldu. Atlantik iarti 14 Aiustos 1941'de ABD Baikani Franklin Roosevelt ile ingitere Baibakani Wilson Churchill, barii ve güvenliiin korunmasina yönelik uluslararasi iibirliii için bir ilkeler dizisi önerdi. Daha sonra "Atlantik iarti" olarak anilmaya bailayan bu belge, denizde bir yerde imzalanmiiti. Birleimii Milletler Bildir...

Alman siyaset adami ve diktatör (1889-1945). Avusturya'da orta halli bir gümrükçü ailesinin çocuiu olan Hitler, Viyana'da pek baiarili sayilmayacak bir sanat öirenimi gördü. Birinci Dünya Savaii'nda, Alman ordusuna katildi. Almanya'nin yenilgisi onu çok etkiledi ve içinde iiddetli bir öç alma isteii uyandirdi. i919'da Alman iiçi Partisi'ne girdi. Çok kisa zamanda partinin yönetimini ele geçirip Nasyonal Sosyalist Parti'ye dönüitürdü. Sonradan kötü birer ün sahibi olacak kiiileri kendine yardimci aldi: Rohm, Göring, Hess, Ludendorff ve Goebbels. 1923'te Münih'te giriitiii hükümet darbesinin ...

Vladimir ilyiç Ulyanov, «Lenin» denir, Rus devrim kuramcisi, Sovyet Devleti'nin kurucusu (1870-1924). 1870 yilinda Simbirsk'te (Ulyanovsk) kentsoylu bir ailede dünyaya gelen Lenin, çara karii suikast düzenlemek suçundan 1887 yilinda idam edilen aiabeyi Aleksandr'i kaybetti. Hukuk öirenimi gördükten sonra, çok erken bir yaita Marx'in düiüncelerini savunmaia bailadi: devrimci hareketin öncü rolü ve «proletarya diktatörlüiü»nün gerekliliii üzerinde israrla durdu. Bunlar Leninciliiin iki temel ilkesi oldu. Tutuklanip Sibirya'ya sürüldü, 1900'de hapisten kurtulunca isviçre'ye gidip yerleiti. Orad...

Mohandas Karamsand Gandi, Hintli avukat, yurtsever ve filozof (1869-1948). Mahatma «Yüce Ruh» diye ad takilan Gandi tacir kastinda, zengin bir Hint ailesinden doimuitu. ingiltere'de hukuk öirenimi gördükten sonra Bombay'da avukat yazihanesi açti. Bir ii için Güney Afrika'ya çairildiii zaman, irk ayrimlarinin kurbani olan Hint topluluiunun savunmasini üstüne aldi. 1915'te ülkesine döndü ve ingiltere'ye karii, baiimsizlik mücadelesinin baiina geçti. Özgün ve geçerli yöntemleri, yurttailik haklari konusunda itaatsizliie ve ingilizlerle iibirliii yapmamaia (ticarette ve yönetimde boykot) dayani...