Türk mutasavvifidir (1210-1271). Bektaiî tarikatinin kurucusu olan Haci Bektai Veli, Doiu iran'da Horasan bölgesindeki Niiapur kentinde doidu. Horasan'dan Sivas'a geldi, sonra Amasya'ya giderek Baba ishak'a mürit ve halife oldu. Bir süre Kiriehir ve Kayseri'de kaldiktan sonra Hacibektai'a (eski Sulucakarahöyük) yerleiti.

Selçuklular zamaninda dinî-askerî bir topluluk olan Bâciyâni Rum topluluiu önderlerinden Hatun Ana'yi evlât edindi. ieyhi Baba ishak'in Selçuklulara karii ayaklanmasi sirasinda Baba ishak'la birlikte Haci Bektai'in kardeii Mentei de Sivas'ta öldürüldü.

Bektaiî Babasi

Haci Bektai ayaklanmadan arta kalan Batinîleri çevresine toplayarak onlara bai oldu. Müritleri tarafindan «kalenderler piri, abdallar serveri» sayildi. Sonralari bütün iiîbatinî zümreleri içinde toplayan onun tarikatina Bektaiîlik adi verildi.

Haci Bektai, Osmanli Devleti'nin kuruluiundan önce yaiadi ve öldü. Ama Osmanli Devleti'nin kurului yillarinda Anadolu'da yaygin bir örgüt olan ahilikte her esnaf zümresinin kendini bir pir'e bailamasi gelenekti. Ahilerin seyfî (kiliçli) kolu olan Alp Erenler de Haci Bektai'i kendilerine pir edindiler; yeniçerilerin piri olduiu rivayeti bundan çikti.

Bir Bektaiî derviiinin (Ali oilu Musa) XV. yy.da yazdiii Bektaii Velâyetnamesi Haci Bektai'in hayatini olaianüstü menkibelerle anlatir; onun çocukluiundan bailayarak birçok keramet gösterdiiini hikâye eder.

Bektaiî tarikatinin merkezi, Neviehir iline baili Hacibektai kasabasidir. 1924 yilinda tekkeler ve tarikatlar yasaklanincaya kadar Müslüman dünyasindaki bütün Bektaiîlerin baii sayilan Haci Bektai Veli'nin, halifesi burada otururdu; Haci Bektai Veli burada gömülüdür. Hacibektai'ta bugün de bütün bölümleri yerli yerinde duran büyük bir Bektaiî dergâhi vardir.

Bektaiilik

Hz. Muhammet'i müriit, halife Ali'yi rehber. Haci Bektai Veli'yi pir taniyan bir tarikattir. Haci Bektai tarafindan kurulmui, esaslari Haci Bektai'in Makalât adli eserinde anlatilmiitir Bu eserin Arapça asli bulunamamiitir. XIV. yy.da yapilmii bir tercümesi vardir. Bunda hirka, sakalik erkâr miyanbestlik, dört tekbir, gülbank ve Bektaiiliie ait bütün bilgiler bulunmaktadir.

Bektaiiler Caferi mezhebindendir. Peygamber ailesine aiiri sevgi duyar, Muharrem'de yas tutar, Ali'nin doium günü saydiklari Nevruz'da bayram yapar, saz çalip nefesler okurlar. Bektaiîlikte ahlâk verilen söze dayanir: «Elini tek, dilini pek, belini berk tut». Bektaiî iiir ve müziii de ünlüdür ve Türk iiir ve müziiinin önemli bir dalidir.

---

Etiketler : [ anadolu ] [ osmanli devleti ] [ nefes ] [ iiir ] [ iir ] [ osmanli ] [ osmanl ] [ yeniçeriler ] [ tekkeler ] [ mutasavvif ] [ NEFES ] [ kale ] [ ahilik ] [ selçuklular ] [ arap ] [ iran ] [ nevruz ] [ OSMAN ] [ doium ] [ Osmanli Devleti ] [ selçuklu ] [ OSMANLI DEVLETi ] [ OSMANLI DEVLET ] [ yilan ] [ dendir ] [ bulunamamiitir ] [ batin ] [ ayaklanmasi ] [ ayaklanmas ] [ ayse ] [ SELÇUKLULAR ] [ DOiUM ] [ neviehir ] [ arapça ] [ tarikat ] [ DENDiR ] [ kurucu ] [ OSmanli ] [ OSmanl ] [ bailama ] [ YILAN ] [ NEV ] [ AHiLiK ] [ halife ] [ ieyhi ] [ iRAN ] [ eyhi ] [ kiliç ] [ tekke ] [ iap ] [ iehir ] [ OSMANLI ] [ Selçuklular ] [ dervii ] [ dervi ] [ üslü ] [ 1924 ] [ gömülü ] [ horasan ] [ kays ] [ luca ] [ amasya ] [ osman ] [ gömü ] [ anüs ] [ hikaye ] [ i yeri ] [ musa ] [ Ahlak ] [ bac ] [ kiriehir ] [ batini ] [ makala ] [ ahlak ] [ uçak ] [ bailam ] [ kayseri ] [ asya ] [ bektaii ] [ ahiler ] [ doium günü ] [ sakal ] [ tarikatlar ] [ hile ] [ yeniçeri ] [ name ] [ çocukluiu ] [ UÇAK ] [ bayram ] [ çaka ] [ bekta ] [ bektai ] [ yeniceriler ] [ XIV ] [ haci bektai ] [ hac ] [ makalat ] [ osmanli devlet ] [ aslar ] [ AiI ] [ rapca ] [ arapca ] [ selcuklu ] [ selçuklula ] [ ocukluiu ] [ atina ] [ kibele ] [ HORA ] [ fiğ ] [ ocuklu ] [ selcuklular ] [ HiKAYE ] [ DERG ] [ cafe ] [ OSMANLI D ] [ tercüme ]