1789 yilinda Fransa'da patlak veren devrim, burjuvazinin iktidara geliiine bailangiç oldu, derebeyliii ve mutlak monariiyi ortadan kaldirdi ve ülkenin birliiini gerçekleitirdi. Yüzyil bailangici filozoflarindan (Rousseau, Voltaire, Diderot) esinlenmii özgürlük, kardeilik ve eiitlik ideallerinin, Avrupa'ya yayilmasina imkân verdi.

XVIII. yy. sonlarinda iktidari elinde tutan aristokrasi (soylular sinifi), zayiflamii ve yoksul düimüitü: ticaretin geliimesiyle zenginleien burjuvazi kendisini eskisinden daha güçlü buluyor ve iktidara katilmak hakki istiyordu. Yetersiz ürünlerin ve fiyat yükseliilerinin kurbani olan halk, açlik tehlikesiyle karii kariiyaydi. O dönemde devlet maliyesi de durmadan açik veriyordu.

Bunun için, kral Louis XVI Üçlü Meclis'i (Etats generaux) toplantiya çaiirmaia karar verdi; buna, her türlü fazla vergi ödemeyi reddeden ve imtiyazlarinin korunmasini isteyen soylu sinif da taraftardi. Üçlü Meclis toplantisinda soylularin, din adamlarinin ve halkin temsilcileri, isteklerini dile getireceklerdi. Bunun için de bütün Fransa'da, iikâyet defterleri kaleme alinmaia bailamiiti.

Kurucu Meclis (Constituante)

Üçlü Meclis 5 mayis 1789'da toplandi. Ama pek kisa zamanda, halk temsilcileri, imtiyazlilara karii çiktilar ve bir Kurucu Meclis toplayacaklarini bildirdiler. 20 haziranda 600 temsilci bir Anayasa tespit etmeden daiilmamaia ant içti. Kralin reddetmesine karii Paris halki (baldiriçiplaklar [sankülot] deniyordu) onlarin bu eylemini destekledi: 14 temmuzda Bastil'i aldi.

Yeni bir Fransa örgütleniyordu: az-çok her yerde patlak veren ayaklanmalari yatiitirmak için, soylu sinifin imtiyazlari kaldirildi (4 aiustos gecesi), insan ve Yurttai Haklari Bildirisi oya konulup kabul edildi. Kurucu Meclis, tanrisal hakka dayanan monariiyi lâivetti: artik kral, ülkeyi yasalara göre yönetecekti, idare, adliye, maliye yeniden örgütlendi; din adamlari devlet otoritesine tabi tutuldu.

«Silâh baiina, yurttailar!»

l ekim 1791'de Kurucu Meclis'in yerini alan Yasama Meclisi'nde (Assemblee legislative), ticaret burjuvazisinden gelme jirondenler hâkimdi. Bu meclis, yurt diiina göç etmii olan ve yabanci kralliklari Fransa'ya askeri müdahalede bulunmalari için kiikirtan soylularin iiini bitirmek amaciyla, Avusturya'ya savai ilân etti (nisan 1792). Ama jirondenlerin monarii kariisindaki politikasi fazlasiyla uzlaitirici görüldü. 10 aiustosta baldiriçiplaklarin bir baikaldirisi, krali devirdi ve hapsettirdi.

O zaman iktidar jakobenlerin eline geçti ve bunlar, hem devrimci hareketi canlandirdilar, hem de eski imtiyazlilara karii baskiyi arttirdilar (birinci terör, eylül kiyimlari). Genel seçim ve oy hakki tanindi.

Özgürlük, Eiitlik, Kardeilik

21 eylül 1792'de, bir gün önce kazanilan Valmy Zaferi'nin sevinciyle, Yasama Meclisi yerini bir Ulusal Konvansiyon'a birakti, o da cumhuriyeti ilân etti; daha sonra krali idama mahkûm etti ve bu hüküm, 21 ocak 1793'te yerine getirildi.

Louis XVI'nin ölümü, Fransa'ya karii, Avrupa devletlerinin çoiunun oluiturduiu bir ortak cephe kurulmasina yol açti. Daha mart ayinda, Belçika'yi istilâ etmeyi baiarmii olan Fransiz ordusu geri püskürtüldü. istilâ korkusu, kralci köylülerin Fransa'nin batisinda ayaklanmasi ve ekonomik bunalim, baldiriçiplaklarla montanyarlari (aiiri jakobenler) jirondenleri devirmeie, sonra da tutuklatip hapse tikmaia yöneltti.

Bir Rüyanin Sonu

Montan3'ar temsilcilerden oluian ve Danton'un, sonra da Robespierre'in önayak olduiu Halk Kurtului Komitesi, kitle halinde askere almalar, elkoymalar, tutuklamalar, idamlar, hayat pahaliliiina karii kararnameler, zenginlerin mallarina vergi koymalar gibi bir dizi sert tedbirler aldi. Bu, iç ayaklanmalara hizla son verdiren ve sinirlari güvenliie kavuituran «büyük terör» dönemiydi.

Ama Konvansiyon, Robespierre ile Saint Just'ün giderek daha kanli bir niteliie bürünen diktatörlüiüne de tepki gösterdi; ikisi de 27 temmuz 1794'te giyotine gitti: Thermidor tepkisi. Bu tepkiyle Halk Kurtului Komitesi'nin aldiii tedbirler kaldirildi ve terör sorumlulari idam edildi.

Ülkede ciddi bir ekonomik bunalim baigöstermiiti, ama Fransiz ordusu bu sira Avrupa'da zafer kazaniyordu. Fransa'yi yönetmek için. Konvansiyon, 26 ekim 1795'te bei üyeden meydana gelen bir Direktuvar kurdu. iktidar, burjuvazinin eline geçmii ve eiitlik ilkesine dayali bir cumhuriyet kurma rüyasi da uçup gitmiiti.

Kordelyelerle Jakobenler

Montanyarlar'dan çoiu, Danton (1759-1794), Camille Desmoulins (1760-1794) ve Marat (1743-1793) tarafindan kurulmui olan Kordelyeler Kulübü'ne veya Jakobenler Grubu'na (Robespierre, Saint Just) bailiydi. Marat diiinda (Charlotte Corday tarafindan katledildi) birinciler, ilimlilikla suçlanarak ikinciler tarafindan giyotine gönderildi. Sonunda Jakobenler de Thermidor tepkisi döneminde idam sehpasinda can verdi.

Marseillaise (Marseyez)

Bu yurtseverlik iarkisi, 1792 yilinda genç bir Fransiz subayi olan Claude Rouget de Lisle tarafindan Ren Ordusu için Savai iarkisi bailiiiyla bestelenmiiti. Marsilyali federasyon temsilcileri tarafindan Paris'e getirildi ve 1795 yilinda Marseillaise adiyla milli mari olarak kabul edildi.

Dai ve Ova

Kurucu Meclis'te jironden temsilciler (en taninmiilari Gironde Bölgesi'nden gelmiilerdi) saida oturuyorlardi. En baikaldiricilar, basamaklarin solunda, ta yukarida otururlardi: bunun için bunlara «daili» anlamina montanyarlar denmiitir. Tarafsiz ve kararsizlara gelince, onlar aiaiida oturur ve «ova» veya «bataklik» kesimini oluitururlardi.



(Solda) Saint Just (1767-1794) kuramci ve eylemci olarak cumhuriyet ordularini yeniden örgütlendirdi. David'in eseri. Duruy koleksiyonu.

(Saida) Sambre ve Meuse ordusunun kazandiii (26 haziran 1794) Fleurus Savaii, «baldiriçiplaklar»in koalisyon ortaklarina karii kesin zaferi olmuitur. Milli Kitaplik, Paris.



Halk temsilcilerinin coikuyla tekrarladiii 20 haziran 1789 «Jeu de Paume» yemini, Meclis'i, «bir Anayasa gerçekleitirilinceye ve rejim sailam temeller üzerine oturtuluncaya kadar asla daiilmama» konusunda bailamii oluyordu.



Louis XVI'nin idami (21 Ocak 1793): cellat Sanson. kralin kesik hafini halka gösteriyor, Carnavalet Müzesi, Paris.

---

Etiketler : [ terör ] [ cumhuriyet ] [ kürt ] [ fransa ] [ vergi ] [ GÖÇ ] [ fiyat ] [ göç ] [ ekonomik ] [ maliye ] [ aristo ] [ ticaret ] [ kale ] [ sinif ] [ köy ] [ fransiz devrimi ] [ kurban ] [ kuram ] [ iran ] [ rousseau ] [ kalem ] [ Kurban ] [ özgürlük ] [ 1789 ] [ takla ] [ mari ] [ nisan ] [ mutlak monarii ] [ monarii ] [ mart ] [ benler ] [ paris ] [ müze ] [ tailar ] [ voltaire ] [ temsilci ] [ ceph ] [ canlan ] [ krallik ] [ ayaklanmasi ] [ etlerinin ] [ kuramci ] [ ayaklanmas ] [ gitmiiti ] [ kuramc ] [ batakl ] [ temmuz ] [ mara ] [ yabanc ] [ Rousseau ] [ yabanci ] [ ekonomik bunalim ] [ eylül ] [ rüya ] [ haziran ] [ ocak ] [ kurucu ] [ monari ] [ monar ] [ atiitirma ] [ filozof ] [ KOB ] [ cami ] [ marsilya ] [ LEMC ] [ mill ] [ filozoflar ] [ Aristo ] [ hali ] [ derebeyliii ] [ kurtului ] [ otorite ] [ kurtulu ] [ belçika ] [ anayasa ] [ idare ] [ asala ] [ iRAN ] [ devrim ] [ defterler ] [ suba ] [ david ] [ yasalar ] [ cephe ] [ iktidar ] [ koleksiyon ] [ jakoben ] [ yurttai ] [ yurtta ] [ eft ] [ stok ] [ dari ] [ diderot ] [ rousse ] [ burjuvazi ] [ FRANSA ] [ MÜZE ] [ MiLL ] [ sinirlar ] [ KÜRT ] [ ulusal ] [ ödem ] [ seçim ] [ iark ] [ konvansiyon ] [ mutlak monar_i ] [ Politika ] [ BALDIRIÇIPLAKLAR ] [ i yeri ] [ silah ] [ vinç ] [ meclis ] [ milli mari ] [ milli mar ] [ bailam ] [ kavu ] [ sans ] [ kÜrt ] [ aristokrasi ] [ eylem ] [ politika ] [ yasama ] [ Cumhuriyet ] [ mutlak ] [ nisan 1 ] [ aval ] [ Camille ] [ e im ] [ devrimi ] [ çiplak ] [ plak ] [ korunma ] [ bildiri ] [ temsilcileri ] [ tai ] [ kralliklar ] [ MARS ] [ name ] [ koa ] [ burjuva ] [ Cami ] [ LOT ] [ ilo ] [ vale ] [ isan ] [ iyot ] [ mars ] [ mec ] [ sevinç ] [ sevin ] [ tse ] [ lot ] [ devletler ] [ KiLO ] [ ikincil ] [ göc ] [ ılo ] [ meie ] [ Ai I ] [ iplak ] [ e devlet ] [ temsilciler ] [ i_ devri ] [ halil ] [ ARiSTO ] [ yasam ] [ CUMHURiYET ] [ kob ] [ rya ] [ yoksul ]