Çocukluiundan beri denize ilgi duyan Jacques-Yves, denizaltinin eisiz güzelliklerinin farkina, 26 yaiinda genç bir deniz subayi iken varir. ilgisi giderek büyür ve ölünceye dek süren bir sevdaya dönüiür.

Jacques-Yves, dünyanin bütün denizlerini dolaiir. Kimsenin dillerini bilmediii binlerce dost edinir ve bize de bu "Su Gezegeni" ni baikalariyla paylaiiyor olduiumuzu animsatir. Onlarin efendisi deiil, dostu olmamizi ister. Bunun için de sonuna kadar çaba gösterir.

Subay ve Dalgiç Jacques-Yves Cousteau, 11 Haziran 1910'da Bordeaux yakinlarinda, zengin bir pazar iehri olan St. Andre-de-Cubzac'de doiar. 4 yaiinda yüzmeyi öirenir. Çocukluiunda suya olduiu kadar, makinalara da ilgisi vardir. Daha 11 yaiindayken bir model vinç ve 13 yaiindayken de pille çaliian bir araba yapar.

Babasi Amerikali bir milyonerin yaninda çaliimaktadir. Ailesini iki yilliiina Amerika'ya götürür. Aiabeyi Pierre ile Manhattan sokaklarinda oyun oynayan Jacques-Yves, nefesini tutarak dalmayi da Velmont'da, göl kiyisindaki bir yaz kampinda öirenir.

Fransa'ya döndüklerinde, biriktirmii olduiu parayla küçük bir film kamerasi alir. ilk filmini 13 yaiinda çeker. Ancak filmi çekmeden önce kamerayi söker ve parçalarina ayirir. Nasil çaliitiiini anlamaya çaliiir. Tekrar toplar.

Evde, arkadailariyla filmler çeken Jacques-Yves, hem yönetmen hem kameraman hem de yapimcidir. Mekanik aletlere büyük bir meraki olmasinin yaninda okula karii ilgisizdir. Sorunlu bir öirencidir. Sonunda ailesi onu, Alsace'da, kati kurallari olan yatili bir okula gönderir. Bu yeni çevrede Cousteau, çok baiarili olur.

Yatili okuldan sonra 1930'da, Brest'teki deniz akademisine girer. Eiitim için düzenlenen dünya turuna katilirken, yanina kamerasini da alir. Egzotik yerlere ait yüzlerce makara film çeker. Bir keresinde de Güney Denizi'nde midye ararken garip bir gözlük kullanan inci avcilarini görüntüler.

Fransa'ya döndüiünde, genç bir deniz subayi için zamanin en heyecan verici kurslarindan birine katilir ve Fransiz Donanmasi Havacilik Okulu'nda uçmayi öirenir. Ancak pilotluk sinavina girmeden birkaç hafta önce babasinin spor arabasiyla, sisli dai yollarinda giderken kaza yapar. Hastane yataiinda gözlerini açtiiinda, iki kolu da kiriktir. Böylelikle pilotluk kariyeri daha bailamadan biter. Aslinda bu kaza, Cousteau'nun hayatini kurtarmiitir. Havacilik Okulu'ndaki tüm arkadailari yakinda çikacak olan 2. Dünya Savaii'nda ölecektir.

1933'de Fransiz Donanmasi'nin bir topçu subayidir ve 1935'e kadar Primauguet Kruvazörü'nde görevli olarak, Uzak Doiu'da bulunur. Döndüiünde, Toulon'daki deniz üssünde topçuluk eiitmenliii yapar. Bu arada, arkadaii Philippe Taillez'in önerisi üzerine, kollarini güçlendirmek için düzenli olarak hergün Akdeniz'de yüzmeye bailar. iki arkadai, sonra aralarina katilan Friedric Dumas ile birlikte, yüzücü gözlükleriyle dalii denemeleri yaparlar.

Cousteau, 1936 yilinda gözlükleri takarak yaptiii ilk denemesinde denizaltindaki manzaradan çok etkilenir. Ayni yil, öirenci olan Simone Melchoir ile taniiir ve ertesi yil evlenirler. Cousteau ve iki arkadaii, daha derine dalma ve daha uzun süreler su altinda kalma konusunda kararlidirlar. Kendi yaptiklari inorkelleri, vücudu kaplayan, yalitilmii dalii giysileri ve en son buluilardan biri olan (içinde sikiitirilmii hava bulunan) tüplerle yaptiklari taiinabilir soluma cihazlariyla, kendi dalii takimlarini oluitururlar.

Deneme daliilarini kaydetmek için Cousteau, kamerasi için su geçirmez bir kilif geliitirir. 2. Dünya Savaii'nin bailamasi, hatta Almanlarin çok kisa bir sürede Fransa'yi iigal etmeleri bile, bu sualti araitirmalarini durduramaz. Savaita, direnii hareketine katilir ve italyan iigal kuvvetleri arasinda casusluk yapar. Hizmetlerinden dolayi savaitan sonra, Legion d'Honneur niianiyla onurlandirilir.

Bu sirada dalgiçlari, rahatça yüzebilen balikadamlar haline dönüitürme çabalari sürer. Mevcut dalii elbiseleri çok aiir ve pahali olmalarinin yanisira dalgicin hareketlerini de oldukça kisitlamaktadir.

ilk scuba araitirmalari sonucunda Paris'te mühendis Emile Gagnan ile taniiir. Gagnan, savai döneminde, arabalarda benzin yerine gaz kullanilmasini sailayan bir araç geliitirmiitir. Cousteau ile birlikte, denizaltinin basinçli ortaminda, dalgiçtan gelen talep üzerine, tüpteki sikiitirilmii havayi otomatik olarak ayarlanan bir regülatör yaparlar. Aqua-lung (aqua:su, lung:ciier) adiyla patent alirlar. Bu aygit, ilerde daha çok "scuba" (Self-Contained Underwater Breathing Apparatus- su altinda kendi kendine soluma aygiti) olarak taninacaktir.

Haziran 1943'te, Fransiz Rivyerasi'nda Cousteau, 23 kg'lik aygiti dener. iki hava tanki, hortum, regülatör, aiizlik ve gözlükten oluian ilk scuba ile 18 m derinliie dalar. Her türlü manevrayi dener. Hareketlerini rahatlikla yapar. Tüpteki havanin geliii de hiçbir iekilde engellenmemektedir. Takibeden birkaç ay içinde Cousteau, Tailliez ve Dumas, birçoiu filme kaydedilmii 500'den fazla dalii yaparlar.

Ekim ayinda Dumas, 65 m derinliie dalarak rekor kirar. En derin daliilarini bile kisa tutarak "vurgun yememeye" çaliiirlar. Çünkü derinde uzun süre basinç altinda kalinca, solunan havadaki azot, dalgicin kaninda erir. Eier dalgiç su yüzeyine doiru hizla çikarsa, kandaki azot tekrar, kabarciklar ieklinde gaz hale döner. Bu kabarciklar, damarlari tikayip kalbi durdurabilir.

Scuba dalgiçlari, bir yandan vurgunlardan kaçinmayi öirenirken bir yandan da Cousteau'nun "derinlik sarhoiluiu", doktorlarin ise "nitrojen narkozu" diye adlandirdiii yeni ve ilginç bir duygu ile taniiirlar. 30 m'nin altindaki derinliklerde, beyin dokularindaki soiurulmui azot, bir takim anormal davraniilari uyarmaya bailar. Bu davraniilar, bazi dalgiçlarda panik ieklinde ortaya çikarken, bazilarinda da sarhoiluiun verdiii güven ve mutluluktan dolayi, sirtindaki tüpü çikarip geçen bir baliia vermek ieklinde olabilir.

Cousteau ve arkadailari, yavai yavai, güvenli dalmanin yöntemlerini geliitirirler. Savai sonunda eii Simone da çok iyi bir dalgiç olmuitur. Hatta Cousteau, 1938 ve 1940'da doian oiullari Jean-Michel ve Philippe için bile küçük scubalar yapar. ilk ticari scuba takimi ise 1946'da piyasaya sürülür.

Fransiz Donanmasi'ndaki görevini sürdüren Cousteau, 1948'de kaptan olur. Üstlerini, bir sualti araitirma ekibi kurmaya ikna eder. Bu ekibin görevi, sualti dalii tekniklerini ve sualti fotoirafçiliiini geliitirmektir. Ekip, savaitan sonra, Fransiz Limanlarindaki Alman mayinlarini temizlemekte gösterdiii büyük baiarinin yaninda, Tunus Kiyilarinda 2000 yillik bir Roma batiiini da ortaya çikartir. Bu çaliimalarin, sualti arkeolojisine de önemli katkilari olacaii anlaiilir.

iki yil sonra Fransiz Okyanus Kurumu Baikanliii'na getirilen kaptan Cousteau, Akdeniz'deki daliilarina devam ederken bir yandan da diier denizlere dalmayi ve okyanuslar hakkinda bilgi toplamayi düilemektedir.

Calypso

Kisa bir süre sonra Amerikan yapimi eski bir mayin tarama gemisi olan Calypso'yu görür. 600 HP dizel motorlariyla saatte 23 km hiz yapabilen, 8 yaiindaki Calypso, eski görünüiüne raimen sailam bir gemidir. 1950'de, ilerdeki araitirmalari için onu satin alir. Bir yil kadar süren dönüitürme çaliimalari sonunda Calypso, okyanus araitirmalari için hazir hale getirilir.

Cousteau, yolculuklar için gereken parayi sailamak, ayni zamanda kamuoyunda sualti araitirmalarina olan ilgiyi arttirmak amaciyla, birçok film yapar ve kitaplar yazar. 1953'te yayinlanan Sessiz Dünya (The Silent World) adli ilk kitabinda, scubanin ortaya çikii sürecini ve gelecek için vaadettiklerini ayrintili olarak anlatir. Bu kitabi, 22 dilde 5 milyondan fazla satilir.

1955 yilinin Mart ayinda Calypso, Marsilya Limani'ndan ayrilarak, Kizil Deniz ve Hint Okyanusu'nun mercan resiflerine doiru ilk seferine çikar. Bu yolculukta çektiii filmleri kullanarak, Sessiz Dünya'yi belgesel haline getirir. Filmin yapiminda, 24 yaiindaki ünlü yönetmen Louis Malle, Cousteau'ya yardimci olur. Film, 1956 yilinda, belgesel film dalinda Oscar ve Altin Palmiye Ödüllerini alir.

Projelerini gerçekleitirebilmek amaciyla Kaptan Cousteau, emekli olarak donanmadan ayrilir. 1957'de Monaco Okyanus Müzesi'nin yöneticisi olur ve 1988'de ayrilana kadar, 31 yil bu görevde kalir.

Toulon'da, Denizalti Araitirma Grubu'nu kurar. Sualtinda çok daha uzun süreler kalabilmek için yeni araitirma çaliimalarina bailar. 1959'da mühendis Jean Mollard ile "Dalan Daire" yi (UFO'lardan esinlenerek bu adi verir) tasarlar. iki kiii alabilen bu aygit, küre ieklindedir ve yüksek manevra kabiliyetinin yanisira, 350 m derinliie dalii yapabilmektedir.

Cousteau, 1962'de, Marsilya'da "Conshelf 1"adli bir deney yapar. Bu, insanlarin sualtinda yaiamalarina yönelik bir deneydir. Benzer bir deney, 1963'te "Conshelf 2" adiyla Kizildeniz'de gerçekleitirilir.

Cousteau'nun "okyanot" adini verdiii 5 adami, 10 m derindeki "Denizyildizi Evi" adli kapali bir ortamda bir ay yaiar. Proje masraflarinin büyük kismini, Fransiz Petrol Sanayii kariilasa da geri kalan kismini kariilamak için Cousteau, deneyi belgesel filme dönüitüreceiine dair bir anlaima imzalar. Kameralar, okyanotlarin her anini görüntüler. Sonunda 93 dakikalik film; "Güneisiz Dünya" (World Without Sun) ortaya çikar. Cousteau bu film ile ikinci Oscar'ini alir.

Conshelf 3, 1965'te Nice yakinlarinda gerçekleitirilir. Cousteau'nun 24 yaiindaki oilu Philippe'in de aralarinda bulunduiu 6 okyanot, 100 m derinlikte üç hafta kalir. Deney esnasinda çekilen filmlerden, Orson Welles'in seslendirdiii bir TV filmi yapilir. Filmin gördüiü büyük ilgi üzerine, her yil 4 saatlik TV programi hazirlamak için ABC televizyon kanaliyla anlaima imzalanir. "Cousteau'nun Denizalti Dünyasi" adli TV dizisi böyle doiar.

Sonra anlaima 9 yilliiina uzatilir. Bu sürenin sonunda Ted Turner'in CNN'i ile anlaiilir. Cousteau, yaptiii TV filmleri ve dizileri için 10 Emmy Ödülü almiitir. Altin Balik (The Golden Fish) adli bir filmi de, kisa film dalinda Oscar alir.

Calypso'nun, yillar boyunca Alaska'dan Afrika'ya, Afrika'dan Antarktika'ya yaptiii gezilerle, milyonlarca TV izleyicisi köpekbaliklarinin, balinalarin, penguenlerin, dev ahtapotlarin, katil balinalarin, deniz kaplumbaialarinin ve yunuslarin yaiantilarini öirenir.

Karadan kilometrelerce uzakta, insanlarin okyanuslari nasil kirlettiiini görür. Cousteau, tek baiina ya da deiiiik yazarlarla birlikte yazdiii 50'nin üzerinde kitap ve çektiii 70'in üzerinde TV filmi ile okyanus yaiaminin ve dünyanin yaiamsal dengelerinin korunmasi düiüncesini milyonlarca kiiiye anlatir. Kirlenmenin, aiiri avlanmanin ve sahil kentlerinin düzensiz ve aiiri geliimesinin, engin okyanuslardaki yaiam için bir tehlike olduiunu vurgular.

Cousteau'nun okyanuslardaki yaiamin korunmasina iliikin düiüncelerinin, zaman içinde bir evrim geçirdiii görülür. 1960'larda denizleri, kullanilabilecek bir kaynak olarak görürken, 1970'lerde, 20 yil içinde okyanuslardaki yaiamin %40'inin yokolduiunu söyleyerek, okyanuslarin ölmek üzere olduiunu vurgular.

1974'te ise okyanuslardaki yaiami korumak için Cousteau Topluluiu'nu kurar. Bugün topluluiun, dünya çapinda 300 000 üyesi bulunmaktadir. Çevreci hareketin diier liderlerinden farklidir Cousteau. Kirlenme sorunlarina verilen teknolojik yanitlara açiktir. Hayvanlara gösterilen ilginin, insanlara gösterilen ilginin önüne geçmesini de kabul etmez. Ancak, aiiri nüfus artiiini da "esas kirlenme" olarak görür.

1977 yilinda, Sir Peter Scott ile Birleimii Milletler (BM) tarafindan verilen Uluslararasi Çevre Ödülü'nü paylaiir. Halefi olarak gördüiü küçük oilu Philippe'in 1979'da bir deniz kazasinda ölmesi, Cousteau'yu sarsar. Bir süre sonra da topluluiun yönetimi ve politikalari üzerine anlaiamadiii, oilu Jean-Michelle ile arasi açilir.

1985'te Amerika Baikani, kendisine Özgürlük Madalyasi verir. 1989'da ulusal kültüre yaiam boyu katkilarindan dolayi Academie Française Üyesi seçilir. Amerikan Bilimler Akademisi'nin de birkaç yabanci üyesinden biridir.

1990'da yüzlerce araitirmada kendisine eilik eden 53 yillik eii Simone'u yitirir. 1992'de Jean-Michelle, kurucularindan olduiu Cousteau Topluluiu'ndan istifa ederek kendi araitirma kuruluiunu kurar. Üç yil sonra Cousteau, Cousteau adinin kullanim hakki üzerine oiluna dava açar.

1993'te, BM Kalici Geliime için Yüksek Düzey Daniima Kurulu'na seçilir ve Dünya Bankasi'na çevresel geliime konusunda daniiman olarak hizmet eder. Ayni yil Fransa Cumhurbaikani, Cousteau'yu yeni kurulan "Gelecek Kuiaklarin Haklari Divani" na sekreter olarak atar. Ancak Cousteau, Fransa'nin, Pasifik'te nükleer denemelere yeniden bailamasi üzerine 1995'te bu görevinden istifa eder.

Ocak 1996'da Singapur Limani'nda demirlemii olan Calypso'ya, manevra yapan bir mavna çarpar ve efsanevi Calypso, kisa sürede sulara gömülür. Milyonlarca kiiiyi deniz altinin büyüleyici güzellikleriyle taniitiran ve çevreci hareketin kurucularindan olan Kaptan Jacques-Yves Cousteau, Calypso 2'nin denize indiriliiini göremeden, 25 Haziran 1997'de aramizdan ayrilir.

---

Etiketler : [ deneme ] [ gözlük ] [ teknoloji ] [ dünya bankasi ] [ divan ] [ nefes ] [ televizyon ] [ denizalti ] [ kamu ] [ denizalt ] [ birleimii milletler ] [ yazarlar ] [ gagn ] [ fotoiraf ] [ YAiAR ] [ dizel motor ] [ spor ] [ arkeoloji ] [ vurgu ] [ NEFES ] [ havacilik ] [ proje ] [ arpa ] [ kaplumbaia ] [ akimlar ] [ denemeler ] [ uzak doiu ] [ benzin ] [ kitaplar ] [ mutluluk ] [ motor ] [ azot ] [ yolculuk ] [ basinç ] [ diziler ] [ toma ] [ 1989 ] [ özgürlük ] [ nüfus ] [ hint ] [ BiRLEiMii MiLLETLER ] [ vizyon ] [ vinç ] [ akad ] [ daire ] [ amerikal ] [ afrika ] [ pil ] [ arabalar ] [ anlaiamadiii ] [ donanmada ] [ izlemekte ] [ masrafl ] [ kilomet ] [ arabalarda ] [ denizaltinin ] [ taniiir ] [ yazarla ] [ cubzac ] [ demirle ] [ animsatir ] [ uçma ] [ donanma ] [ cousteau ] [ denizlerini ] [ okyanuslarin ] [ damarl ] [ turun ] [ buluilar ] [ sanayi ] [ 1930 ] [ dizel ] [ BENZiN ] [ güzellik ] [ giysi ] [ denizler ] [ doktor ] [ makina ] [ ödül ] [ uluslararasi ] [ uluslararas ] [ haziran ] [ ufo ] [ televi ] [ kurucu ] [ petrol ] [ köpek ] [ tunus ] [ kizil deniz ] [ aya çikii ] [ GÖZLÜK ] [ sirt ] [ dalii ] [ marsilya ] [ DENiZ KAPLUMBAiALARI ] [ TEKNOLOJi ] [ yaianti ] [ TEKNOLOJ ] [ hali ] [ kamera ] [ KAPLUMBAiA ] [ TELEViZYON ] [ AZOT ] [ sekreter ] [ hortum ] [ italyan ] [ projeler ] [ DiZiLER ] [ cumhurbaikani ] [ DOKULAR ] [ gap ] [ kaplumbaialar ] [ LYAS ] [ akdeniz ] [ karada ] [ millet ] [ PETROL ] [ BULUiLAR ] [ asr ] [ regülatör ] [ giysileri ] [ suba ] [ ulusal kültür ] [ lez ] [ CHE ] [ yüzme ] [ ikna ] [ efsane ] [ damarlar ] [ ARPA ] [ tank ] [ mekanik ] [ alaska ] [ dokular ] [ avlanma ] [ SPOR ] [ bului ] [ NÜFUS ] [ baiala ] [ gömülü ] [ mühendis ] [ onur ] [ TUNUS ] [ emekli ] [ TAi ] [ kurslar ] [ yunus ] [ damar ] [ birle_mi_ milletler ] [ ulusal ] [ gömü ] [ baliklar ] [ makinalar ] [ ViZYON ] [ görüntüler ] [ engellenme ] [ anus ] [ GAP ] [ Egzotik ] [ ba ar ] [ niian ] [ 7 yy ] [ hastane ] [ adalar ] [ 20 yy ] [ BULUi ] [ iZM ] [ dünya bankas ] [ egzotik ] [ EFSANE ] [ turner ] [ 1960 ] [ dize ] [ foto ] [ filmler ] [ kars ] [ KNA ] [ dava ] [ under ] [ Hint ] [ su yüzeyi ] [ ARKEOLOJ ] [ palmiye ] [ görüntü ] [ Dirilii ] [ Dirili ] [ örüntüler ] [ göreme ] [ kaptan ] [ imza ] [ tai ] [ taine ] [ kamuoyu ] [ MARS ] [ ciier ] [ çocukluiu ] [ teknoloj ] [ kayip ] [ arkeoloj ] [ 1910 ] [ doktorlar ] [ nükleer ] [ basinc ] [ LOT ] [ Arpa ] [ RETER ] [ mars ] [ yunuslar ] [ oje ] [ gezegen ] [ yarma ] [ teknolojik ] [ toplama ] [ kna ] [ dirilii ] [ dirili ] [ giysiler ] [ notlar ] [ lot ] [ panik ] [ belgesel ] [ yarm ] [ nikler ] [ self ] [ ivan ] [ İZM ] [ iKNA ] [ ocukluiu ] [ limanlar ] [ arami ] [ che ] [ tıp ] [ ocuklu ] [ cumhurba ] [ avla ] [ kariyer ] [ ARKEOLOJi ] [ aialar ] [ kurs ] [ e kitap ] [ VIZYON ] [ ödüller ] [ tiran ] [ singapur ] [ elbise ] [ efendi ]