Napolyon Buanoparte, 1769 yilinda Korsika'nin Ajaccio iehri'nde doidu. Carlo Buanoparte ile Marie Letizia Ramolino'nun ikinci oiullaridir. Öirenimini Brienne'de bir okulda yapti; sonra Paris'teki Askeri Akademi'ye yazildi. 1785'te Valence'daki topçu alayina katildi. 1794'te italya'daki topçu birliklerinin komutanliiina getirildi. Paris'teyken Jakoben çevrelerle iliiki kurmui olduiu anlaiildiiindan, La Vendee'ye gönderilmek istendi; bunu kabul etmeyince, görevinden alindi. Paris'e döndükten sonra, Konvansiyon'a karii hareketi bastirmak için, Paul François Barras ile Lazare Carnot'un kuvvetlerine katildi. Olaylar kisa zamanda geliierek yeni bir anayasanin ve Direktuvarlik'in doimasina yol açti.

Napolyon, 1795 Ekiminde Fransa'daki ordunun baiina getirildi. 1796 iubatinda da italya'daki ordunun baikomutani oldu. Bu arada General de Beauharnais'in dul karisi Josephine ile evlendi. 1796 Nisaninda ilk italya seferini yapti. Bu sefer, Napolyon'un ününü yaydi. Stratejik ustaliiin bir iaheseri sayilan italya Seferi, büyük baiari ile sonuçlandi. imzalanan Campo Formio Antlaimasi ile Venedik Cumhuriyeti italya'ya birakiliyor, kariiliiinda da Belçika ve iyon adalari aliniyordu. Bu önemli siyasi olayla Devrim Cumhuriyeti, Avrupa'nin en tutucu devleti olan Avusturya'ya gücünü göstermii; Napolyon da italya'daki Fransiz yönetimini kabul ettirmii oluyordu.

Napolyon, Paris'e döndükten sonra, Direktuvarlik tarafindan ingiltere'yi ele geçirmekle görevlendirildi. Direk ingiltere'ye saldiracaiina, ingiliz etki alaninin en can alaci noktasina saldirmayi uygun bulan Napolyon, Misir seferine çikti. Akdeniz'deki ingiliz Donanmasi'ni yenilgiye uiratti, Malta'yi aldi. 1798 Temmuzunda da iskenderiye'ye girdi. Piramitler Savaii'nda Memlükleri yendi. Ancak Horatio Nelson yönetimindeki ingiliz Donanmasi, Fransiz Donanmasi'na saldirarak gemilerini batirdi.

Nelson'un baiarisi üzerine ingiltere, Osmanli Devleti, Avusturya ve Rusya, Fransa'ya karii birleitiler. Birleiik Ordu, Rus Generali Alexander Suvorov'un komutasinda, Napolyon'un ele geçirdiii topraklari geri aldi. Napolyon, 1799 yilinda Suriye'ye girdi. Akka'nin Cezzar Ahmed Paia tarafindan baiariyla savunulmasi ve ordusunda belirgin salgin hastaliklar yüzünden Misir'a çekildi. Ordusunu burada birakarak gemi ile Fransa'ya döndü.

9 Kasim 1799'daki hükümet darbesi, Fransa tarihinde yeni bir dönemin bailamasina sebep oldu. Birkaç hafta sonra, anayasada deiiiiklikler yapilarak yönetim üç konsülün eline birakildi. Napolyon "birinci konsül" olarak, Fransa'nin mutlak hakimi oldu. Bazi reformlar yapmaya çaliiti. Devletin daiittiii kredileri belli bir düzene soktu; 1802 yilinda Fransa Bankasi'ni kurdu; idari alanda bazi reformlar gerçekleitirerek valilerin ve belediye baikanlarinin siviller arasindan seçilmelerini ve kendilerini seçen tek merkeze karii sorumlu olmalarini sailadi; mahkemeleri ve emniyet örgütünü yeniden düzenledi.

Avusturya ve ingiltere Ordulari hala silahlarini birakmamiilardi. Napolyon Buanoparte, 1800 yilinda tekrar italya'ya girdi ve Milano'yu aldi. Böylece Avusturya Ordusu'nu ikiye bölmüi oluyordu. Birini kuiatma altinda tutarken diierine saldirdi. Bu saldirilari baiari ile sonuçlandirdi. Jean Victor Moreau'nun Hohenlinden'deki zaferi üzerine, Avusturya imparatoru, ingiltere ile ittifakini bozmak ve 1801 iubatinda Luneville Barii Antlaimasi'ni imzalamak zorunda kaldi.

Napolyon, kisa zamanda Fransa Halki'nin sevgisini kazandi. Yabanci ülkelerdeki Fransizlarin, ülkelerine dönüp devletin modernleitirilmesinde kendisine yardimci olmalarini sailadi. 1804'te yaptiii Code Napoleon (Napolyon Kanunlari), halk tarafindan da desteklendi. Napolyon, ayni yil, Paris'teki Notre Dame Katedrali'nde, Papa Pius VII'nin eliyle taç giyerek imparator oldu.

Napolyon, imparatorluiu boyunca sayisiz zaferler kazandi. Ancak Fransa içinde beliren bazi hoinutsuzluklara, ingiliz Donanmasi'nin gücü, ispanya ve italya'da tahta geçirdiii akrabalarina halk tarafindan duyulan kin ve nefrete, kendine bailadiii devletlerde beliren milliyetçilik akimlari da eklenmiiti.

Napolyon 1812 yilinda Rusya'ya girdi. Ancak yiyecek sikintisi, asker kaçaklari ve Rusya'nin dondurucu soiuiu gibi sebepler yüzünden, ordunun yönetimi Joachim Murat'a birakarak Paris'e döndü. Kendisine karii düzenlenen hükümet darbesini bastirdiktan sonra yeni bir ordu kurdu. 1813 Ekiminde Leipzig'de yenik düitü. Düiman kuvvetleri 1814'te Paris kapilarina dayaninca görevinden ayrilmak zorunda kaldi. Elbe Adasi'na sürgüne gönderildi.

Napolyon'dan sonra Fransa tahtina XVIII. Louis geçirildi. Viyana Kongresi'ne katilan bakanlar ve delegeler, 7 Mart 1815'te Napolyon'un kaçip Paris'e dönmüi olduiunu, halk tarafindan büyük sevgi ile kariilandiiini öirendiler. Hemen bir ordu toplayan Napolyon, Belçika'ya saldirdi. Kazandiii önemsiz birkaç zaferden sonra Wellington'un komutasindaki ingiliz ve Gebhard Von Blücher komutasindaki Prusya Kuvvetleri tarafindan 18 Haziran 1815'te Waterloo'da büyük bir yenilgiye uiratildi.

Napolyon, Paris'e dönünce ikinci kez tahttan indirildi. Amerika'ya kaçmak istedi, ancak bunu baiaramayinca ingilizlere teslim oldu. ingilizler, onu Atlantik'teki St. Helena Adasi'na götürdüler. Napolyon, son yillarini bu küçük adada geçirdi ve anilarini yazdirdi. Napolyon 5 Mayis 1821'de öldü, ancak cenazesi 1840 yilinda Paris'e getirilebildi ve invalides'e gömüldü. Napolyon'un uiaii tarafindan zehirlendiiini ileri sürenler vardir.

Askeri dehaya sahip bir komutan olan Napolyon, siyasi bakimdan da önemliydi. Burjuva ihtilalini kendi istediii doirultuya yöneltmii; ne eski rejime dönülmesine ne de bir halk hükümetinin kurulmasina yol açmiitir. Waterloo yenilgisinden sonra, Paris Halki'ni silahlandirmaya bu yüzden cesaret edememiitir. Halk, Napolyon için silaha sarilabilirdi ama Napolyon, bu hareketten bir halk hükümetinin doiabileceiini düiünmüitü.

Orta sinifin hakim olduiu merkezi bir hükümet biçiminin yaraticisiydi. Napolyon'un anlayiiina uygun olan bu hükümet biçimini daha sonraki yillarda baika Avrupa Devletleri de benimseyerek uyguladilar. Napolyon, milliyetçilik duygularina pek önem vermezdi; ama italya, Polonya, Almanya ve Balkanlarda farkinda olmayarak milliyetçilik tohumlarinin atilmasina sebep olmuitu.

---

Etiketler : [ notre dame katedrali ] [ osmanli devleti ] [ reform ] [ cumhuriyet ] [ alkan ] [ ispanya ] [ osmanli ] [ osmanl ] [ mahkemeler ] [ murat ] [ josephine ] [ akimlar ] [ napolyon ] [ fransa tarihi ] [ Osmanli Devleti ] [ polonya ] [ OSMANLI DEVLET ] [ OSMANLI DEVLETi ] [ nisan ] [ akad ] [ milliyetçilik ] [ Rusya ] [ rusya ] [ konsül ] [ prusya ] [ batin ] [ arno ] [ iuba ] [ helen ] [ donanma ] [ KASIM ] [ temmuz ] [ napoleon ] [ 6 nisan ] [ Tohum ] [ balkan ] [ haziran ] [ STRATEJi ] [ STRATEJ ] [ malta ] [ KOB ] [ OSmanli ] [ OSmanl ] [ piramit ] [ iskender ] [ skender ] [ ahmed paia ] [ belçika ] [ anayasa ] [ viyana ] [ akdeniz ] [ strateji ] [ darbe ] [ Piramitler ] [ viyana kongresi ] [ vali ] [ piramitler ] [ CHE ] [ SiYASi ] [ OSMANLI ] [ jakoben ] [ tohum ] [ Carnot ] [ misir seferi ] [ fransizlar ] [ ihtilal ] [ adalar ] [ yiyecek ] [ belediye ] [ emniyet ] [ yiyecek sikintisi ] [ silahlar ] [ kasim ] [ balk ] [ gömü ] [ Atlanti ] [ balkanlar ] [ SURiYE ] [ ahmed pa_a ] [ kredi ] [ konvansiyon ] [ krediler ] [ suriye ] [ e itti ] [ iran ] [ akrabalari ] [ akrabalar ] [ venedik ] [ ATEi ] [ Napoleon ] [ Cumhuriyet ] [ MURAT ] [ barii ] [ CCI ] [ dee ] [ imza ] [ salgin hastaliklar ] [ piramitle ] [ DARBE ] [ malt ] [ savunu ] [ burjuva ] [ notre dame ] [ vale ] [ siyasi ] [ bulan ] [ Murat ] [ p p ] [ osmanli devlet ] [ 1800 ] [ ememi ] [ BALKAN ] [ kapilar ] [ iskenderiye ] [ HORA ] [ cci ] [ che ] [ ATEĞ ] [ CUMHURiYET ] [ carnot ] [ chi ] [ SIYASI ] [ kob ] [ Suriye ] [ SURIYE ] [ OSMANLI D ] [ deha ] [ mitler ] [ memlükler ] [ 1840 ]