insanliiin geçmiiine ait bilgileri edinebilmek, eskiden insanlarin yaiadiklari varsayilan yerlerde kazilar yapmakla, eski kentleri ortaya çikarmakla mümkün olur. Binlerce yillik bir hayatin aiamalarini belirten ipuçlari oralarda bulunabilir. Eski arkeologlar yalnizca eiya aramakla yetinirlerdi. Bugünküler o bölgenin tarihini de aydinlatmaya çaliiiyorlar.

Toprak altinda bulunan her yikinti orada eskiden bir iehir bulunduiunu göstermez. Bu yikinti bir kaleye, surlarina, mezarliia, tai ocaiina veya geçici bir konaklama yerine yani zamanla insanlar tarafindan bilinçli olarak terkedilmii bir yere ait olabilir.

Ayrica insanlik tarihindeki bütün eski iehir ve yerleiim birimleri de topraiin altina gömülmüi deiillerdir. Örneiin, Mexico City'de Azteklerin bir göl yataiina kurduklari iehir topraia batmiitir ama Mayalarin kayalar üzerine yaptiklari yapilar hala ayaktadirlar.

Topraiin altinda kalma ifadesi de tam doiru deiildir. Bugün güney Irak'ta bulunan Ur iehrinin kalintilari üst üste birikerek topraiin ilk yüksekliiinden 20-25 metre daha yüksek bir tepe oluiturmuilardir.

Bir iehrin topraiin altinda kalmasi için önce orada yaiamin sona ermesi gerekir. Bir iehri insanlarin terk etmelerinin sebebi deprem ve sel gibi tabii afetler olabileceii gibi insanlarin kendileri yani savailar ve onlarin sonucu yapilan tahribatlar da olabilir.

Afetler ve savailar sirasinda ev sahipleri kaçmak zorunda kalirlar, belki de ölürler veya öldürülürler. Ev boialir, zamanla dami çöker, çerçeveler çürür, duvarlar yikilir. Her yani yabani otlar ve çalilar sarar. Aradan yüzyillar geçer, topraiin yeni sahipleri burada ekime bailarlar, saban ne kadar tümsek ve çukur varsa hepsini dümdüz eder.

Aiinmaya, içi nemli toprakla dolu bir hendek daha az, tai duvarlar ya da sert zeminler daha çok direnç gösterirler. Topraiin derinliklerinde sakli kentlerden yer üstünde duvar kalintilari, kirik bir sütun veya bir heykel görülebilir.

Topraiin altindaki eski iehirlerin oraya gömülüp kalmalari birkaç nedenin birleimesiyle de oluimui olabilir. En çok rastlanilan durum, rüzgarin yarattiii toz bulutunun zamanla insan eliyle yapilmii ve terkedilmii yapilarin üzerinde birikmesi ve onlari örtmesidir. Bu toz, topraiin geviek yapisindan oluiabildiii gibi volkanik bir püskürme sonucu oluian toz da olabilir. Zaten havanin içinde de önemli miktarda toz vardir. Bu, yeni silinmii camlarin yaimurdan sonraki hallerinden de anlaiilabilir.

Su baskini veya sularin taiidiii ieyler de eski kentlerin üzerlerini örtmüi olabilir. Bu oluiumlara taian nehirlerin taiidiklari alüvyonlar ve aiiri yaimurlarin yüksek yerlerden getirdikleri çamur tabakalari sebep olurlar.

Depremler bir iehrin yikilmasina, yaiamin yok olmasina neden olabilirler ama onlarin toprak altinda kalmalarinin tek sebebi olamazlar. Milattan sonra 794 yilinda Vezüv Yanardaii'nin püskürmesinin yarattiii deprem Pompei ve Herculaneum iehirlerini yok etmiitir ama topraiin derinliklerinde kalmalarinin nedenleri birincisinde yanardaidan fiikiran çamur, ikincisinde ise kül tabakasidir.

iehirlerin toprak altinda kalmalari olayinin en belirgin örnekleri Anadolu ve Ortadoiu'daki kalintilarda görülür. Birçok medeniyet bir önceki medeniyetin kalintilari üzerine kurulmuitur. Evler çoiunlukla çamurdan yapilmii tuilalarla inia edilmiilerdir. Bu tuilalarin kullanim süreleri 60 yil civarindadir. Sürekli bakima, yaimurdan ve sudan korunmaya ihtiyaçlari vardir. Aksi halde zamanla aiinir, daiilir, ufalanip topraia kariiirlar. Alçitaiindan yapilmii kaldirimlar da kirilir, dökülürler ve onlar da toprak olurlar. Geriye sadece bu topraiin örttüiü, granit, mermer ve sert tailardan yapilmii yapilar kalir.

---

Etiketler : [ anadolu ] [ deprem ] [ aydinlatma ] [ civa ] [ nedenleri ] [ kalintilar ] [ kedi ] [ milat ] [ camlar ] [ lala ] [ bilinç ] [ mayalar ] [ süt ] [ YA AR ] [ kale ] [ insanlik tarihi ] [ heykel ] [ konaklama ] [ ortadoiu ] [ aztek ] [ bulut ] [ zemin ] [ eski iehirler ] [ medeniyet ] [ mezar ] [ kaldirimlar ] [ nehirler ] [ yilan ] [ tailar ] [ surlarin ] [ mezarliia ] [ aiamalarini ] [ oluiturmuilardir ] [ çam ] [ insanlik ] [ toprak alti ] [ toprak alt ] [ hall ] [ afet ] [ rüzgar ] [ yabani otlar ] [ tepe ] [ Çam ] [ YILAN ] [ vez ] [ mermer ] [ milattan sonra ] [ akalar ] [ iehirler ] [ ehirler ] [ DEPREM ] [ sakli kent ] [ depremler ] [ iehir ] [ tabak ] [ mexico ] [ direnç ] [ granit ] [ NEDENLERi ] [ NEDENLER ] [ DEPREM VE SEL ] [ yerleiim birimleri ] [ tuila ] [ afetler ] [ gömülü ] [ in tarihi ] [ ya ar ] [ ribat ] [ TAi ] [ aztekler ] [ savailar ] [ yerle_im birimleri ] [ gömü ] [ Lane ] [ aç n ] [ O Ç ] [ oluium ] [ volkan ] [ v b ] [ eski _ehirler ] [ Mayalar ] [ KANI ] [ yaimur ] [ RÜZGAR ] [ korunma ] [ oral ] [ pompei ] [ nedenler ] [ rnekler ] [ örnekler ] [ ii c ] [ irak ] [ fii ] [ örnekleri ] [ rnekleri ] [ gev ] [ ortado ] [ toz ] [ k ra ] [ DEPREMLER ]