Amatör dalgiçlarin yillardir bildikleri, sik sik dalii yaptiklari bir bölgeydi... Limanin birkaç kilometre açiiinda ve sadece 8 metre derinlikte gördüklerine de bir isim takmiilardi: "Kaya Ormani"... Binlerce dev granit taitan, sütun parçalarindan, sfenks heykellerinden ve mini dikilitailardan söz ediyorlardi, ama kimse onlari ciddiye almiyordu. Ta ki, 1962 yilinda, içlerinde birkaç arkeologun da bulunduiu bir grup profesyonelin daliiina kadar...

Onlar gözlerine inanamamiilardi; suyun dibinde bir tarih yatiyordu. Ancak, hemen önlem alinmasi gerekiyordu. Bazi parçalar yavai yavai kuma gömülmeye bailamiiti bile... Ayrica kalintilar oldukça sii bir bölgede bulunduiu için, dalgalarin sürtünmesi kayalari aiindiriyordu.

Misir hükümeti, ilk önlem olarak binlerce metreküp çimento bloku dökerek bölgeyi küçük bir limana dönüitürdü ve böylece dalgalarin etkisini ortadan kaldirdi. Oysa, tam 22 yil sonra suyun dibindekiler çikartilmaya bailandiiinda, ekibi bir baika sürpriz bekliyordu. Dalgiçlar biraz daha derinlerde, kilolari 10 ile 75 ton arasinda deiiien pembe granitten dev bloklara rastlamiilardi. Çaliimalari denetleyen iskenderiye Araitirmalari Merkezi müdürü Jean Yves Empereur ve ünlü bir misir bilimci olan Jean Pierre Corteggiani'ye göre, bu dev granit bloklar dünyanin 7 harikasindan biri olan iskenderiye Feneri'ne aitti.

iimdiye kadar bu bölgeden çikarilan parça sayisi 34... Araitirmayi yürüten Fransiz bilim adamlari, denizin dibinde daha böyle en az 2000 parça olduiunu ileri sürüyorlar. Ancak bölgedeki tüm parçalarin iskenderiye Feneri'ne ait olup olmadiii konusunda fikir ayriliklari söz konusu...

Bir grup arkeolog, bu iki bin parçanin büyük bir çoiunluiunun Fener'e ait olduiunu iddia ederken, Jean Yves Empereur, bu 2000 parçadan sadece 20 tanesinin Fener'in orijinal parçasi olabileceiini söylüyor. Örneiin geçen Ekim-Kasim aylarinda çikarilan ve iu sirada müzede saklanan 12 ton aiirliiindaki baisiz insan heykelinin (torso) Fener'e ait olduiu kesin.,. Yine denizden çikarilan bir sfenksin ise, Fener'in saiinda ve solunda bulunan iki ünlü sfenksten biri olduiu tahmin ediliyor.

Çikarilan bu parçalarin iskenderiye Feneri'yle hiçbir ilgisi olmadiiini iddia edenler de var. Eski Misir uzmani, Misirli bilimadami Abdül Halim Nureddin, denizin dibinde bulunan blok granit kayalarinin Fener'e ait olmadiiini ileri sürüyor. Ona göre, bu blok granit parçalari liman savunmasinin bir unsuruydu. Limana saldiran gemilerin çarpip batmalari için, 8 metre gibi bir derinliie özellikle konulmuitu.

Abdül Halim Nureddin iddiasini iöyle destekliyor: Bir kere, bugüne kadar yapilan sualti kazilarinda üzerinde Yunanca yazi bulunan tek bir kaya ya da heykel parçasina rastlanmii deiil... ikinci olarak, denizin dibinde bulunan dev granit bloklari pembe granitten... Oysa tarihçiler, Fener'in renginin beyaz olduiunu yaziyorlar. Bu da, yapiminda beyaz tailarin ya da beyaz mermerin kullanildiiini gösteriyor.

ister iskenderiye Feneri'ne ait olsun ister olmasin, iu ana kadar denizin dibinden çikarilanlar her açidan tarihi bir öneme sahip... 12 ton aiirliiindaki, Tanri Osiris giysileri içindeki II. Ptoleme heykeli baili baiina bir tarihi belge... Firavun L Seti dönemine ait bir dikilitai, Firavun II. Ramses dönemine ait bir sfenks de az iey deiil... Çikarilan malzemenin çeiitliliii ve farkli dönemlere ait olmasi kuikusuz kafalari biraz kariitiriyor. Bu gerçeii araitirmalari sürdüren Fransiz ekip de kabul ediyor.

iskenderiye sualti kazilari, iu anda iki Fransiz iirketi tarafindan finanse ediliyor. Ne var ki, bu iki iirketin 340 bin dolari bulan katkisi daha kapsamli bir çaliima için yetersiz kaliyor. Arkeologlarin amaci, bu parçalar araciliiiyla iskenderiye Feneri'ni yeniden orijinal büyüklüiünde ve modelinde oluiturmak... Böylece antik dönemin yazarlarinin aktardiklarindan hareketle, Fener'in biçimine iliikin yapilan tarifleri de yeniden gözden geçirmek... Ancak, madalyonun bir baika yüzü daha var. Bu ii için milyarlarca dolar gerekiyor.

Böyle bir yükün altindan da ne Misir Hükümeti, ne de kazilan finanse eden Fransiz firmalari kalkabilecek durumda iskenderiye ve çevresi, Misir'da en önemli bölgeyi oluiturduiundan, bölgeyi anlatmaya buradan bailayacaiim. Pelusium'dan itibaren kiyi boyunca yürürseniz, Canobik aizina kadar yaklaiik 150 stadia etmektedir (28 km, l stadium: 185 m). Nil Delta'smdan Pharos Adasi'na kadar ise, 103 stadia (20 km) eder. Pharos, dikdörtgen biçiminde, anakaraya çok yakin ve iki limana sahip bir adadir.

iskender, önceleri basit bir kasaba olan bölgeyi ve konumunun avantajlarini gördüiünde, kenti liman bölgesinde güçlendirerek, buraya bir kent kurmaya karar verir. Tarihçilerin anlattiiina göre, kente geldikten sonra buraya yerleime hazirliii yaparlarken iyi talihi iiaret eden iöyle bir olay olmuitur: Mimarlar tebeiirle, bölgeye çizgiler çekerlerken, tebeiirleri biter. Kralin yanlarina gelmesi üzerine, yardimcilari iiçiler için hazirladiklari arpa ununu tebeiir yerine kullanmaya bailarlar.

Sonuç olarak, iiaretleye çekleri sokak sayisi artar. Bu, tanrilarin onlarin yaninda olduiunu gösteren bir olaydir. (Bu öykü Plutarkos'a göre; "her cinsten kui bölgeye doluimui ve arpa ununu yemeye bailamiiti. Bunun üzerine iskender, olayin kötü bir kehanetin iiareti olup olmadiiini sormui, ama kahinler kehanetin olumlu olduiunu belirtmiiler. Arpa ununu, bereketi artirsin diye yanlarina almiilar" ieklindedir.) batidan eser.

Etesian, "yillik" anlamindadir) yaz mevsimi, iskenderiyeliler'in en rahat ettikleri zamandir. Kentin yerleiim açisindan avantajlari oldukça fazladir. Öncelikle, iki taraftan denize açiktir; kuzeyde Misir Denizi dedikleri, güneyde Mareotis denilen Mareia Gölü... Burasi Nil Nehri'nden gelen pek çok kanala da sahiptir. Özellikle yaz bailarinda Nil Nehri iyice gürleiip bu gölü doldurduiunda, yükselen buiudan ötürü geriye hiç balçik birakmaz.

Bu mevsimde, kuzeyden ve denizden esen Etesian rüzgarindan dolayi (Misir musonlari bütün yaz kuzey Kentin plani, "chlamys"e benzer (Makedonyalilara özgü pelerin ya da Yunanlilar'in kullandiklari askeri manto): Uzun kesimi iki yandan denize açiktir, kisa kenarlar ise kistaklardir ve bunlarin bir tarafi denize, diier tarafi göle deimektedir. Kentin tamami, atlarin ve at arabalarinin bir arada geçebileceii geniilikte, birbirini dik açiyla kesen caddelere sahiptir. ..."Sema" da kraliyet saraylarina aittir (Mezar).

Burasi krallarin ve iskender'in gömülü olduiu yerdir; Ptolomaios'a göre, erken davranan Perdikas onun canini alip bedenini Babil'den Misir'a getirdiiinde, kentin artik oria kalacaiini düiünerek büyük bir ihtirasla yürüyordu. (Söylentiler çeiitlidir; Diodorus Siculus'a göre, Arrhidaeus, iskender'in cesedini getirmek için iki yilini çeiitli görüimelere ayirmiiti. Ve I. Ptoleme, onunla taniimak için Suriye'ye kadar gitmii ve cesedi yakmak için Misir'a getirmiitir. Pausanias'a göre ise, I. Ptoleme onu Memphis'te gömmüi, ama II. Ptoleme iskenderiye'ye aktarmiitir.)
Giriiteki Büyük Liman'in sai tarafinda ada ve Pharos Kulesi (iskenderiye Feneri) yer alir...

iskenderiye Feneri... Bir mimari harikasi..

Yapimina M.Ö. 3 yüzyilda Kral I. Ptoleme zamaninda bailanan ve oilu II. Ptoleme zamaninda bitirilen (M.Ö. 297 ile M.Ö. 280 arasi) iskenderiye Feneri, bütün limani aydinlatmasi amaciyla, liman giriiindeki Pharos Adasi üzerine kurulmuitu.

Bugün kullandiiimiz "fener", "far" kelimeleri bu adanin isminden geliyor. Knidoslu ünlü mimar Sostratos tarafindan inia edilen üç katli fener kulesinin yüksekliii, bir iddiaya göre 120, bir baika iddiaya göre ise 140 metreydi. Diktörtgen tabanini çevreleyen terasin uzunluiu da 340 metreyi buluyordu. Tabanin geniiliii 30, uzunluiu ise 61 metreydi. Bugün, birinci katin yüksekliiinin 71 metre olduiu tahmin ediliyor.

Kulenin ikinci katini oluituran merkez gövde ise sekizgen biçimindeydi ve 34 metre yüksekliie sahipti Asil fener görevini gören üçüncü kat ise bir silindiri andiriyordu. Bu bölümü koni biçiminde bir çati örtüyordu ve bunun üzerinde de bir Zeus heykeli bulunuyordu Firavunlar ülkesindeki dev bir eserin tepesindeki Zeus heykelinin anlami ise iuydu: Misir'da o dönemde hüküm süren Ptolemeler aslinda bir Makedonya hanedaniydi. Misir'i ele geçirdikten sonra, gerçek birer firavun gibi davranmalarina kariilik, dini inançlarini korumuilardi.

Fenerin içinde ta tepeye kadar çikan tai bir merdiven bulunuyordu. Bu merdiven öylesine geniiti ki, odun yüklü iki yük hayvani rahatlikla çikabiliyordu. Fenerin ateii, bu hayvanlarla taiinan reçineli odunlarla besleniyordu. Bir baika varsayima göre de, Misirlilar'in o dönemde petrolü bildikleri ve kullandiklari saniliyor... Üstelik bu petrolü yukari kadar taiimayip, hidrolik pompalarla aiaiidan yukariya pompaladiklari ileri sürülüyor.

Fenerin ateiinin iiiii, çeiitli aynalarla artiriliyordu. Eski tarihçiler bu iiiiin 30 mil uzakliktan rahatlikla görüldüiünü yazmiilardi. Öte yandan, fenerin kendisi de beyaza boyali olduiu için hayli uzaktan seçilebiliyordu.

Ancak, o dönemde fenerin sadece gemileri kayaliklardan uzak tutmak için inia edildiiini söylemek çok zor... Fener, ayni zamanda bir savunma görevi görüyordu; limanin giriiini savunan bir kale gibiydi. Savai sirasinda Misirlilar, fenerdeki asker ve mancinik sayisini artirirlardi. Yapi öylesine güçlü bir stratejik konumdaydi ki, görevlilerinin izni olmadan hiçbir geminin limana girmesi mümkün deiildi.

1000 yil kadar kullanildiii sanilan bu gökdeleni daha sonra depremler sallamaya bailiyor. M.S. 700 yilindaki deprem, yapinin fener bölümünü yikiyor. Ardindan M.S. 1100 yilinda tüm Kuzey Afrika'yi yerle bir eden büyük bir deprem felaketi daha geliyor ve bu kez de fenerin sekizgen gövde bölümü sulara gömülüyor.

Son olarak M.S. 14. yüzyilda bakimsizliktan temel bölümü yikilip gidiyor. 15. yüzyilda Misir'da hüküm süren Memluklar, fenerin bulunduiu yere bir kale ve cami inia ediyorlar. Dörtgen bir sütun biçimindeki minaresiyle Arap ülkelerinde görülen cami tiplerinden ayrilan bu yapi, bugün Müslüman Afrika ülkelerindeki camilere örnek oluiuyla hatirlaniyor.

---

Etiketler : [ mancinik ] [ deprem ] [ aydinlatma ] [ bilim adamlari ] [ bilim adamlar ] [ yazarlar ] [ selen ] [ bilim adam ] [ Yükselen ] [ hidrolik ] [ kalintilar ] [ mevsim ] [ arpa ] [ heykel ] [ finans ] [ firma ] [ sfenks ] [ BABiL ] [ anakar ] [ mimar ] [ takla ] [ irketi ] [ makedonya ] [ dias ] [ MISIRLILAR ] [ koni ] [ babil ] [ mimari ] [ memluk ] [ hidrolik pompa ] [ mezar ] [ silindir ] [ afrika ] [ heykeller ] [ arabalar ] [ kilomet ] [ kistak ] [ ölümünü ] [ yazarla ] [ firavunlar ] [ kabile ] [ tarihç ] [ milyarlarca ] [ büyüklüi ] [ KASIM ] [ iirketi ] [ küp ] [ dik açi ] [ dik a ] [ giysi ] [ gövde ] [ eski misir ] [ ramses ] [ rüzgar ] [ fransiz bilim adamlari ] [ sürtünme ] [ yükselen ] [ firavun ] [ fener ] [ petrol ] [ STRATEJi ] [ STRATEJ ] [ dalii ] [ misirlila ] [ cami ] [ çimento ] [ imento ] [ misirlilar ] [ iskender ] [ skender ] [ mermer ] [ pompalar ] [ PEM ] [ 3 yüzyil ] [ öykü ] [ merdiven ] [ aynalar ] [ reçine ] [ PETROL ] [ prof ] [ hanedan ] [ strateji ] [ DEPREM ] [ depremler ] [ dikdörtgen ] [ giysileri ] [ HEYKELLERi ] [ YAZ MEVSiMi ] [ HEYKELLER ] [ granit ] [ GÖVDE ] [ AYNALAR ] [ KONi ] [ hidro ] [ ARPA ] [ ayrilik ] [ dörtgen ] [ üslü ] [ antik dönem ] [ gömülü ] [ ÖYKÜ ] [ sallama ] [ zeus ] [ iskenderiye feneri ] [ kasim ] [ pem ] [ gömü ] [ SURiYE ] [ arif ] [ boya ] [ suriye ] [ yaz t ] [ i ti ] [ iiçi ] [ sirt ] [ edm ] [ dik aç ] [ KiST ] [ recine ] [ fikir ayriliklari ] [ 7 harika ] [ zeus heykeli ] [ yunanlilar ] [ make ] [ pip ] [ v b ] [ MAKEDONYA ] [ nil nehri ] [ kule ] [ minare ] [ kan t ] [ RÜZGAR ] [ pele ] [ mina ] [ knidos ] [ ahin ] [ Cami ] [ Arpa ] [ bulan ] [ p p ] [ kehanet ] [ giysiler ] [ dalgalar ] [ pompa ] [ yaz mevsimi ] [ BOYA ] [ savunmasi ] [ savunmas ] [ tekli ] [ iskenderiye ] [ iirleri ] [ i mer ] [ inar ] [ iirler ] [ kist ] [ sırt ] [ aldiran ] [ KIST ] [ Suriye ] [ SURIYE ] [ manto ] [ ilanlar ] [ DEPREMLER ] [ inançlar ]