Osmanli'da tarim ürünleri üzerinden alinan onda bir oranindaki vergi. Aiar, Arapça'da onda bir anlamina gelmektedir. Tanzimat'tan önce timar ve zeamet sahipleri için sahipleri tarafindan tahsil edilen aiar, yerel gereksinimlerin kariilanmasi ve asker beslemesi için kullanildi.

Vergi, esasen ve genel olarak onda bir orani üzerinden tahsil edilmekle beraber bölgeye, vergi yükümlülüiüne ve ürün türüne göre deiiien oranlarin uygulandiii da olmui, yüzde elliye varan oranlarin uygulandiii görülmüitür. Verginin ayni olarak, diier bir ifadeyle ürünün belirli bir kismini almak suretiyle tahsil edilmesi, imparatorluk dönemindeki ekonomik ve sosyal yapiya uygun düimüitür, çünkü pazarin geliimediii kapali bir ekonomide, ürünün fiyatinin tespiti ve nakde çevrilmesi, dolayisiyla verginin para olarak tahsili çok zor olacakti. Bu bakimdan aiar, uzun dönem baiarili bir vergi yapisi göstermiitir.

Daha sonralari uygulanmasinda ve tahsilinde bir takim haksizliklar yapilmii, vergi halk üzerinde bir baski ve zulüm araci haline gelmiitir. Yapilan deiiiiklikler ve islahatlar da bir sonuç vermemii, verginin uygulamadaki sakincalarini gidermek mümkün olmamiitir.

ilkel bir vergi niteliiinde olmasina raimen aiar, kalkinmanin ilk aiamalarinda ve tarimin milli hasila içindeki payinin çok yüksek olduiu dönemde, bu sektör üzerindeki en önemli vergiydi. Sermaye birikimi olgusu açisindan dünya uygulamasina bir göz atildiiinda, ilk birikim aiamalarinda tarim kesiminin rolünün çok önemli olduiu görülür. Gerek kapitalist Bati Avrupa ülkelerinde, gerek Sovyet Rusya'da tarimdan sanayi kesimine kaynak aktarimi, sermaye birikiminde hayati bir rol oynamiitir.

Cumhuriyet döneminde de bir süre uygulamada kalan aiar, 17 iubat 1925'te kaldirildi. Kaldirilmadan bir yil önce, 1924 yilinda, 27.5 milyon lira ile bütçenin dörtte birini oluituruyordu. Aiarin bu önemli katkisina raimen kaldirilmasinin nedeni, verginin köylü ve tarim ürünleri üzerinde yoiunlaian aiiri yükünü azaltmak ve tahsilinden doian bir takim haksizliklari engellemekti.

Aiarin kaldirilmasi ile sermaye birikimi ve ekonomik kalkinma aiamasinda ciddi sonuçlar yaratilmiitir. 1925 yilinda yapilmii olan bu deiiiiklik, uzun dönemde sadece tarim diii sektörleri deiil, ayni zamanda tarim sektörünü de olumsuz yönde etkilemiitir.

---

Etiketler : [ kalkinma ] [ cumhuriyet ] [ vergi ] [ aiar vergisi ] [ tanzimat ] [ osmanli ] [ osmanl ] [ bütçe ] [ ISLAHAT ] [ köy ] [ OSMAN ] [ Rusya ] [ rusya ] [ timar ] [ iuba ] [ sanayi ] [ BÜTÇE ] [ ayni ] [ arapça ] [ islahat ] [ slahat ] [ OSmanli ] [ OSmanl ] [ sila ] [ islahatlar ] [ slahatlar ] [ hayati ] [ kapitalist ] [ OSMANLI ] [ bati avrupa ] [ TIMAR ] [ 1924 ] [ cumhuriyet dönemi ] [ osman ] [ engellemek ] [ a_ar vergisi ] [ HAYATI ] [ ital ] [ sermaye ] [ Cumhuriyet ] [ gereksinim ] [ vergi yükü ] [ imparator ] [ rapca ] [ arapca ] [ ilk a ] [ haksi ] [ haks ] [ giydi ] [ SERMAYE ] [ CUMHURiYET ] [ sektörler ] [ sovyet rusya ]