"Talat Paia!.. Talât Paia!.."

ittihat ve Terakki'nin eski Baivekili Talat Paia, kendisine seslenen adami görmek için geriye döndü. Dönmesiyle ateilenen bir tabancadan çikan kuriunun alnina saplanmasi ve kaldirimlarin üzerine yiiilmasi bir olmuitu.

Bir zamanlar, Osmanli imparatorluiunun kaderini elinde tutan Talat Paia, iran'in Selmas iehrinde doian Salomon Taleyran adli bir Ermeni Komitacisinin kuriunuyla böylece can vermiiti.

Olay Berlin'de geçiyor, takvimler 15 mart 1921'i gösteriyordu.

Eii Hayriye hanim, kocasinin ölümünden yillar sonra, Talat Paia'nin öldürülmesi konusunda iunlari söylüyordu:

"Çok cesurdu. Tehlike nedir bilmezdi. Etrafinda kimbilir, ne maksatla kimler dolaiiyor, dikkat et, dedikleri zamanlarda bile aldirmaz, çantasini koluna alinca, firlar tek baiina giderdi. Berlin'de -en sonunda kanina giren- katil daha önce iki kere kariisina çikmii, Paia'yla göz göze gelmii. Fakat Paia o kadar pervasiz, sakin, hatta gülümseyerek bakiyormui ki, adam avuçladiii silahini çikarmaya cesaret edememii ve nihayet: Ben Talat Paia'ya baka baka silahimi çekemeyeceiim, ancak arkasindan vurabilirim, demii."

Talat Paia Berlin'deyken, bir dostuna yurt hasreti içinde iunlari söylemiiti:

"Selanik'teyken ikide bir sürgün cezasina çarpilan Bulgar komitacilariyla kariilaiirdik. Bunlar vatanlarindan ayrilmadan evvel, jandarma nezaretinde bulunduklari halde merasimle rihtimin üzerinde toplanir ve içlerinden birisinin verdiii iiaretle hep birden eiilip topraii öperlerdi.

Bu, onlar için vatana dönüi umudunun bir ifadesiydi: Öptüiümüz toprak bizimdir, buraya yine geleceiiz... demek istiyorlardi. Bir gün ben de vatana dönersem, bilir misiniz ne yapacaiimi"

Dostu: "Her halde siz de onlar gibi topraii öpeceksiniz..." deyince, Talat Paia ailayarak iu kariiliii vermiiti:

"Ne dersin seni Ne dersin seni Ben öpmekle doyamam ki... Yiyeceiim vatan topraiini, yiyeceiim..."

Talat Paia, 1874 yilinin 17 Aiustosunda Edirne'de doimuitu. Yoksul bir ailenin çocuiu olarak ilk ve orta öirenimini bitirdikten sonra Alyans israil okulunda iki yil Fransizca okudu. Zeki, çaliikan bir gençti. Okul yöneticileri, kendisine bir yil kadar Türkçe öiretmenliii görevini vermiilerdi.

Mehmet Talat, Edirne'de çok durmadi. Selanikie giderek Telgrafhaneye maaisiz memur adayi olarak girdi. Hukuk Mektebi'ne kaydoldu. Bir yil sonra. Telgrafhane "Mukayyid"i (Kayit memuru) olarak maaia geçti ve yirmi yaiinin içindeyken politikayla ilgilenmeye bailadi. Jön-Türklerle haberleiirken yakalandiiindan üç yil sürgün cezasi yedi, Hukuk Mektebini de ikinci sinifinda birakmak zorunda kaldi.

Cezasi iki yil sonra baiiilandi ve 1898'de Selanik'le Manastir arasinda "gezici posta memuru" oldu. Bu görevi, ittihat ve Terakki örgütünün bu dolaylardaki haberleimesini, güvenlik içinde yapabilmesi amaciyla kabul etmiiti. 1893 yilinda Posta Telgraf Baimüdürlüiü kâtipliiine, 1903'te de baikâtipliiine getirildi. 1907 yilindaysa, ittihat ve Terakki'nin "ihtilâl Komitasi" sivil kadrosunun basinda olduiu anlaiilarak, görevinden çikarildi ve tutuklandi.

1908'de, ittihat ve Terakki'nin önde gelen kiiilerinden biri olarak Mehmet Talat, ikinci Meirutiyet Meclisine, Edirne mebusu seçildi. Önce Meclis Reis Vekilliiine getirildi, 1909 Temmuzundan bailayarak sirasiyla Dahiliye Naziri, Meclis'te ittihat ve Terakki Firkasi Reisi, Posta Telgraf Naziri ve yine Dahiliye Naziri oldu.

1916 yilinda, Sadrazam Sait Halim Paia'nin istifasiyla onun yerine getirildi. Birinci Dünya Savaii, Osmanli imparatorluiunun yenilmesi ve Mondros Mütareke'sinin imzalanmasi üzerine, Enver ve Cemal Paialarla birlikte yurtdiiina kaçmak zorunda kaldi.

31 Temmuz 1918'de Mondros Mütarekesi uyarinca, Osmanli imparatorluiu ordulari silahlarini birakmii, yenilgiyi kabul etmiiti, ittihat ve Terakki'nin üç büyükleri, Talat, Enver ve Cemal Paialarin, savai suçlusu olarak yargilanmalari kesindi. Bu nedenle, üç büyükler yurtdiiina kaçmaya karar verdiler,

Talat Paia, yurt diiina çikmadan önce, yerine getirilen Baivekil izzet Paia'ya iu mektubu göndermiiti:

"Pek muhterem ve mübarek tanidiiim izzet Paia Hazretlerine,

Memleketin bir müddet ecnebi nüfuz ve tesiri altinda kalacaiini anladim. Buna raimen memlekette kalmak ve millet muvacehesinde muhakeme olmak fikrinde idim. Bütün dostlarim bunu atiye talik etmek için israr ettiler. Zat-i fahimtaneleriyle istiiare edemedim. Müikül mevkide kalacaiinizdan çok düiündükten sonra sarfi nazar ettim. Bütün hayat-i siyasiyemde hedefim, memleket namuskârane ve fedakârane hizmet etmek idi. iahsen buna muvaffak oldum. Bütün servetim, zat-i iahanenin ihsan ettiii otomobil esmaniyla (deier, kiymet) her ay artirdiiim yirmiier liradan müterakim bin alti yüz liralik istikraz-i dahili bedelinden ve bir de dört arkadaiimla birlikte isticar (kiralamak) ettiiimiz çiftliiin devri icarindan hasil olan paradan ibarettir. Bunun bir kismini aileme terk ederek bir kismini yanima aldim. Bundan baika bir nesneye malik deiilim. Millete karii hesap vermek ve muhakeme olarak tayin edilecek cezayi kemal-i cesaretle çekmek isterim, iite zat-i fahimanelerine söz veriyorum. Memleketim ecnebi nüfuz ve tesirinden azade kaldiii gün, ilk telgrafiniza itaat edeceiim. Baki kemal-i hürmetle ellerinizden öperim muhterem Paia Hazretleri.

2 Teirinisani 1334 (2 Kasim 1918)
Mehmet Talat"


2 Kasim 1918 cumartesi gecesi, saat 11'e yaklaitiii sirada, karanliklar arasinda iki kiii hizli hizli rihtima doiru yürüyordu. Bunlardan biri Talat Paia, öteki de ihsan Namik Bey'di. Rihtima yaklaitiklarinda üç kiiinin daha orada beklediiini gördüler. Talat Paia, ihsan Bey'e dönerek:

"Bir kadinla iki erkek dolaiiyor, bunlar kimdir ihsani" diye sordu.

"Belki de pokerden dönüyorlardir. Paiam..."

Bekleyen üç kiiiden biri onlara doiru ilerleyince, tanimakta gecikmediler: Bu Enver Paia'ydi.

Eski Harbiye Naziri Talat Paia'nin elini siktiktan sonra:

"Tam zamanidir, motor da neredeyse gelir..." dedi.

Gerçekten de az sonra, burnunda cansiz bir iiikla yol alan bir motor Amerikan Koleji yönünden gelerek rihtima yanaiti. Enver Paia, kendisini uiurlamaya gelen kiz kardeiini kucakladiktan sonra motora atladi. Onu ötekiler izlediler. Biraz sonra bütün yolcularini alan motor, açikta kendilerini bekleyen Alman torpitobotuna yanaiiyordu.

Talat Paia Berlin'e yerleimiiti. Anilarini yaziyor, karisiyla birlikte yoksul sayilabilecek bir hayat yaiiyordu. Sik sik karisi Hayriye hanima:


"Beni bir gün sokakta vuracaklar. Alnimdan kanlar akarak yere serileceiim. Yatakta ölmek nasip olmayacak. Ama ziyani yok, varsin vursunlar, vatan benim ölümümle bir iey kaybetmez. Bir Talat gider, bin Talat gelir!.." derdi.

Bir gün ya Ermeni Komitacilarinin ya da bir baika düimaninin kuriunlariyla can vereceiini biliyordu. Özellikle Ermeni Komitacilarinin...

Ermeniler, 1878 Türk-Rus savaiindan sonra Doiu illerimizde baiimsiz bir devlet kurmak istiyorlardi. Çarlik Rusyasi ve ingiltere, Ermenileri sürekli olarak kiikirtiyor, Amerikan misyonerleri de ayni yönde çaliimalar yapiyorlardi. Aya-Stefanos Anlaimasi (Yeiilköy'ün eski adi) yapilirken, Avrupa Devletlerinin Berlin Kongresi'ndeki yetkili delegelerine bu amaçla bai vurmuilar fakat, diplomatik yollardan yaptiklari bu bai vurmanin sonuçsuz kalmasiyla birtakim anariist örgütler kurarak, sabotaj ve ayaklanma eylemlerine giriimiilerdi. Hinçak ve Tainak adli bu gizli örgütler, her eylemlerinde kariilarinda Osmanli Hükümetini buluyor, yabancilarin iie kariimasini sailamak için, "Türkler, Ermenileri kesiyor!.." ieklinde propaganda yaparak, Avrupa'yi birbirine katiyorlardi.

Ermeni Komitacilar, Birinci Dünya Savaiiinin bailamasindan sonra, Ermenilerin Doiu illerimizden göç ettirilmelerinde ittihat ve Terakki'nin, dolayisiyla bu örgütün önderleri durumundaki Enver, Talat ve Cemal Paialarin parmaiini görüyor, intikam için firsat kolluyorlardi.

15 Mart 1921 günü Talat Paia, her zamanki gibi erkenden kalkmii saat ona kadar çaliitiktan sonra, eiine dönerek:

"Haydi Hayriye, seninle biraz dolaialim. Hava almii olursun..." demiiti.

Fakat mutfakta yemek piiirmekte olan karisi:

"Ben çikmayayim. Hem yorgunum, hem de ateite yemek var." diye kariilik verdi.

Talât Paia Hardenberg Strasse'deki evinden çikip tek baiina yürümeye bailamiiti. Daldin ve düiünceli bir iekilde. Kurfüstendam caddesine sapti. Daha birkaç adim atmamiiti ki, arkasindan birinin:

"Talat Paia!.. Talat Paia!.." diye baiirdiiini duydu. Geriye döndü ve...

Rumeli'de bailayan, firtinalar içinde geçen bir hayat,. Kurfüstendam caddesinin kaldirimlari üzerinde sona ermiiti. Katil Salomon Taleyran, 24 yaiinda üniversite öirencisi gözü dönmüi bir Tainak Komitacisiydi.

Alman mahkemesi, kendi topraklari üzerinde iilenen bu cinayetin suçlusuna hiç bir ceza vermeyerek, Taleyranii beraat ettirdi. Yillarca dost bildiii, Birinci Dünya Savaii'nda kader birliii ettiii Almanya, onun anisina ve kanli ölüsüne bile saygi göstermemiiti.

Talat.Paia'nin cesedi, aradan 22 yil geçtikten sonra 25 iubat 1943'te yurda getirilerek Hürriyet-i Ebediye tepesindeki iehitliie gömülmüitür. Talat Paia, dostuna söylediii biçimde yurdunun topraiini yiyememii, ancak bir torba kemik olarak yurt topraklarinda sonsuz uykusuna dalmiitir.

---

Etiketler : [ telgraf ] [ dünya ] [ kur ] [ ist ] [ meb ] [ aik ] [ Birinci Dünya Savaii ] [ dev ] [ pos ] [ öiretmen ] [ birinci dünya savaii ] [ memur ] [ hizmet ] [ retmen ] [ meirutiyet ] [ basin ] [ tere ] [ ata ] [ edirne ] [ z m ] [ sin s ] [ a k ] [ pagan ] [ toprak ] [ GÖÇ ] [ para ] [ osmanli imparatorluiu ] [ DiL ] [ elma ] [ göç ] [ türkçe ] [ savai ] [ sava ] [ e c ] [ e ii ] [ e i ] [ kati ] [ osmanli ] [ osmanl ] [ kat ] [ ailamak ] [ TAR ] [ ula ] [ evr ] [ ingiltere ] [ dil ] [ haberleime ] [ ira ] [ hukuk ] [ kek ] [ adam ] [ teki ] [ almanya ] [ amerika ] [ düi ] [ Üniversite ] [ niversite ] [ muz ] [ top ] [ takvim ] [ takvimler ] [ hayat ] [ defi ] [ deme ] [ dan ] [ iiik ] [ sinif ] [ haber ] [ mal ] [ tek ] [ tutu ] [ terim ] [ iehit ] [ köy ] [ vatan ] [ ehit ] [ LAH ] [ IiIK ] [ ekmek ] [ atei ] [ ate ] [ altin ] [ aii ] [ mehmet ] [ motor ] [ ikinci meirutiyet ] [ mondros ] [ göz ] [ iran ] [ med ] [ SAAT ] [ açi ] [ pece ] [ ses ] [ doia ] [ karar ] [ OSMAN ] [ anarii ] [ kan ] [ Ermeni ] [ sat ] [ öteki ] [ ittihat ve terakki ] [ türk ] [ birlik ] [ nar ] [ rum ] [ çin ] [ suç ] [ örgüt ] [ bira ] [ örgütler ] [ edim ] [ Elma ] [ mar ] [ yazi ] [ yemek ] [ yaz ] [ gen ] [ arkadai ] [ nisan ] [ arkada ] [ sadrazam ] [ mart ] [ vin ] [ ivi ] [ otomobil ] [ saygi ] [ sayg ] [ plan ] [ ken ] [ rusya ] [ Rusya ] [ ben ] [ Sat ] [ kaldirimlar ] [ mac ] [ Deri ] [ gül ] [ ordu ] [ telgrafi ] [ telgrafin ] [ kas ] [ aman ] [ sira ] [ lama ] [ baivekili ] [ darma ] [ gecikmedi ] [ iiti ] [ saat ] [ TÜRKLER ] [ zaman ] [ sar ] [ evl ] [ kaldirimlarin ] [ kuriunuyla ] [ suikasti ] [ komitacisinin ] [ orgu ] [ miz ] [ iuba ] [ ikin ] [ doimu ] [ saa ] [ etlerinin ] [ dami ] [ KASIM ] [ uba ] [ suikast ] [ dam ] [ ateilenen ] [ bili ] [ dikkat ] [ DERi ] [ ilah ] [ DER ] [ karma ] [ temmuz ] [ uyku ] [ neden ] [ OTOMOBiL ] [ yönetici ] [ eller ] [ baki ] [ duy ] [ izim ] [ ALTIN ] [ asi ] [ ittihat ] [ yabanci ] [ yabanc ] [ KIZ ] [ MAL ] [ isi ] [ cin ] [ kar ] [ rsi ] [ BUR ] [ dere ] [ e i_ ] [ k y ] [ telgraf n ] [ t p ] [ a a ] [ k p ] [ r n ] [ ayak ] [ MALiK ] [ ikraz ] [ kaderi ] [ dahiliye ] [ GEN ] [ deri ] [ ÜRE ] [ emek ] [ ive ] [ ermeni ] [ kol ] [ rumeli ] [ üni ] [ üniversite ] [ güven ] [ YAZI ] [ kuriun ] [ YAS ] [ olmui ] [ yatak ] [ tel ] [ anm ] [ olmu ] [ bat ] [ TOPRAK ] [ elmas ] [ dal ] [ ATEi ] [ ATE ] [ hava ] [ ali ] [ Öiretmen ] [ OSmanli ] [ OSmanl ] [ dünya savaii ] [ ahi ] [ erke ] [ PARA ] [ MiSYON ] [ nedir ] [ kemik ] [ mill ] [ san ] [ KTA ] [ nazar ] [ maya ] [ ard ] [ ani ] [ hal ] [ ark ] [ kiz ] [ oks ] [ HABERLEiME ] [ ütü ] [ mer ] [ tepe ] [ konu ] [ devlet ] [ erik ] [ anlaima ] [ Ard ] [ EKMEK ] [ TME ] [ mutfak ] [ tai ] [ kemal ] [ düiünce ] [ m s ] [ Türk ] [ türkler ] [ yay ] [ rmak ] [ Akim ] [ tip ] [ aylar ] [ kENDi ] [ aile ] [ kEND ] [ Hayat ] [ KAR ] [ kade ] [ ERiK ] [ DÜNYA ] [ KEMiK ] [ kiii ] [ iRAN ] [ RAN ] [ millet ] [ Iiik ] [ emu ] [ çek ] [ Baki ] [ gelir ] [ ELMA ] [ ersin ] [ suçlu ] [ asr ] [ Erik ] [ kara ] [ KARA ] [ aga ] [ dis ] [ isti ] [ MUZ ] [ DIN ] [ esk ] [ avrupa ] [ Dünya ] [ çanta ] [ büyü ] [ anta ] [ gerçek ] [ bai ] [ fan ] [ kay ] [ ama ] [ HUKUK ] [ sab ] [ lenin ] [ ölü ] [ ALi ] [ ele ] [ çim ] [ mak ] [ Osmanli imparatorluiu ] [ uydu ] [ kil ] [ alan ] [ KON ] [ A i ] [ meni ] [ KAST ] [ israil ] [ SiYASi ] [ ren ] [ yer ] [ NAR ] [ kül ] [ kader ] [ OSMANLI ] [ SAVAi ] [ SAVA ] [ ter ] [ ila ] [ iZiM ] [ iZM ] [ gün ] [ nlar ] [ and ] [ ngiltere ] [ dahi ] [ YAY ] [ etler ] [ len ] [ han ] [ TÜRK ] [ BEL ] [ alaca ] [ LLER ] [ ini ] [ bulu ] [ dar ] [ har ] [ OSMANLI iMPARATORLUiU ] [ ZET ] [ nak ] [ kra ] [ güvenlik ] [ yili ] [ kadin ] [ süne ] [ ölüm ] [ AÇI ] [ etr ] [ aki ] [ yüz ] [ TAi ] [ eski ] [ Dünya savaii ] [ LEK ] [ ege ] [ isa ] [ m ö ] [ MiT ] [ ara ] [ say ] [ bas ] [ par ] [ ikinci me_rutiyet ] [ sel ] [ LENiN ] [ ANARii ] [ ANAR ] [ zar ] [ ost ] [ alo ] [ Doia ] [ MiLL ] [ illerimiz ] [ RSI ] [ TERE ] [ talat paia ] [ osman ] [ MANA ] [ UZUN ] [ ece ] [ ahsen ] [ Kas ] [ metin ] [ çaliima ] [ manas ] [ KEM ] [ silah ] [ iekil ] [ ekil ] [ rika ] [ üre ] [ anariist ] [ silahlar ] [ kasim ] [ SUiKAST ] [ dem ] [ gömü ] [ YEMEK ] [ enver paia ] [ hat ] [ ney ] [ ifa ] [ ayan ] [ ER K ] [ ala ] [ k z ] [ Say ] [ bel ] [ lara ] [ Ali ] [ i_ devri ] [ Politika ] [ rus ] [ men ] [ dol ] [ zet ] [ gece ] [ yükler ] [ Ak m ] [ i de ] [ e itti ] [ ÇEK ] [ l k ] [ at k ] [ Z M ] [ Birinci Dünya Sava ] [ GEL ] [ ihtilal ] [ SMA ] [ t g ] [ y n ] [ 7 yy ] [ SiK ] [ anüs ] [ TIP ] [ koç ] [ Din ] [ kürt ] [ uçak ] [ iON ] [ bak ] [ DEN ] [ DIL ] [ tan ] [ alt ] [ KÜRT ] [ din ] [ diz ] [ dini ] [ iKTA ] [ çük ] [ birinci dünya sava ] [ küp ] [ ediz ] [ meclis ] [ sec ] [ akü ] [ okul ] [ dili ] [ acl ] [ oru ] [ firtina ] [ açilar ] [ açilarin ] [ iDiL ] [ andy ] [ çar ] [ AiiNA ] [ lal ] [ ylan ] [ aia ] [ ati ] [ BULU ] [ an y ] [ DiN ] [ eiim ] [ dünya sava ] [ Dünya sava ] [ I dünya sava ] [ ASiNA ] [ maü ] [ eki ] [ Aki ] [ ari ] [ doi ] [ hiz ] [ kal ] [ Doi ] [ ili ] [ Zar ] [ yarak ] [ kÜrt ] [ tun ] [ eylem ] [ Türkler ] [ arai ] [ hak ] [ taç ] [ MEHMET ] [ huku ] [ rine ] [ elin ] [ M Ö ] [ sen ] [ maz ] [ gel ] [ birinci ] [ tes ] [ iller ] [ gil ] [ azad ] [ politika ] [ ZAMAN ] [ talat pa_a ] [ mit ] [ teb ] [ getiri ] [ ebe ] [ nerede ] [ koc ] [ tik ] [ elleri ] [ ran ] [ dikte ] [ veri ] [ ONLAR ] [ r ya ] [ bar ] [ hürriyet ] [ yapi ] [ yap ] [ RSi ] [ amac ] [ acilar ] [ ayi ] [ tayin ] [ kesin ] [ Nar ] [ mlek ] [ orum ] [ HIZ ] [ iti ] [ çile ] [ post ] [ ile ] [ örme ] [ rme ] [ berg ] [ Tere ] [ akmak ] [ çai ] [ can ] [ BERG ] [ meiruti ] [ imza ] [ kulu ] [ irak ] [ rak ] [ kulun ] [ döner ] [ aban ] [ basi ] [ dei ] [ kii ] [ kuri ] [ sayi ] [ yai ] [ hedef ] [ olu ] [ geli ] [ bile ] [ ak m ] [ Amerika ] [ cif ] [ der ] [ SUR ] [ UÇAK ] [ man ] [ uiur ] [ ermii ] [ perler ] [ aka ] [ ermi ] [ MAT ] [ erva ] [ fransiz ] [ Açi ] [ MAK ] [ den ] [ UYKU ] [ a i ] [ olaylar ] [ Yönetici ] [ meyer ] [ cadi ] [ cad ] [ kill ] [ ille ] [ ilim ] [ KONU ] [ bildi ] [ sap ] [ ela ] [ Maya ] [ Yay ] [ fad ] [ arc ] [ bit ] [ örgü ] [ örmek ] [ rmek ] [ yönet ] [ siyasi ] [ hay ] [ ermeniler ] [ isan ] [ lay ] [ lad ] [ akt ] [ ilk ] [ YARAK ] [ mana ] [ kle ] [ ekle ] [ sona ] [ cim ] [ propaganda ] [ OTO ] [ mec ] [ zeki ] [ ORDU ] [ öirenci ] [ renci ] [ k na ] [ k ta ] [ deier ] [ atü ] [ demi ] [ arda ] [ yaka ] [ görme ] [ diim ] [ k t ] [ yaban ] [ eti ] [ TÜR ] [ küme ] [ ememi ] [ kta ] [ devletler ] [ ELMAS ] [ ZLE ] [ SEL ] [ Gen ] [ iiDE ] [ birinci dünya ] [ a m ] [ kud ] [ c a ] [ i ya ] [ kayi ] [ müi ] [ seri ] [ ret ] [ l m ] [ A I ] [ anlai ] [ uyari ] [ Müi ] [ göc ] [ uyar ] [ anla ] [ erkek ] [ GÖZ ] [ K V ] [ MİT ] [ dii ] [ iide ] [ aiil ] [ ayin ] [ aila ] [ aliima ] [ iretmen ] [ hali ] [ mani ] [ sila ] [ iZLE ] [ irenci ] [ I ik ] [ imparator ] [ AiI ] [ atik ] [ aiindan ] [ iir ] [ iine ] [ bailam ] [ kili ] [ iiir ] [ i ik ] [ afi ] [ bailama ] [ EKi ] [ iLAHi ] [ dai ] [ kasi ] [ ayni ] [ ikta ] [ ilahi ] [ iiler ] [ i ne ] [ aÇi ] [ KANI ] [ değ ] [ pili ] [ İĞDE ] [ EDi ] [ AiA ] [ lahi ] [ nazi ] [ ki i ] [ ing ] [ I IK ] [ nasti ] [ iiiler ] [ aiina ] [ aliim ] [ i sa ] [ i am ] [ ilik ] [ çei ] [ ÇEi ] [ i çi ] [ Asina ] [ i ON ] [ yaiin ] [ Sik ] [ ahin ] [ DİL ] [ kayı ] [ pil ] [ İON ] [ sik ] [ i RE ] [ iilik ] [ ilii ] [ arii ] [ ağa ] [ İsa ] [ sina ] [ ARA ] [ BAK ] [ nal ] [ araĞ ] [ yakla ] [ Ardi ] [ ardi ] [ ni an ] [ VEN ] [ ayı ] [ çağ ] [ DİN ] [ asil ] [ eğim ] [ ALİ ] [ dola ] [ kom ] [ DERĞ ] [ anı ] [ andi ] [ iSRAiL ] [ ıra ] [ İran ] [ ALĞ ] [ IIK ] [ İRAN ] [ iii ] [ aialar ] [ mami ] [ kıl ] [ AiILAR ] [ ars ] [ arsi ] [ MISYON ] [ R D ] [ e is ] [ ERIK ] [ kis ] [ TAS ] [ A S ] [ kus ] [ zal ] [ IZM ] [ arsin ] [ YARA ] [ Iran ] [ Ingiltere ] [ yil ] [ SIYASI ] [ IKTA ] [ IZIM ] [ Isa ] [ yas ] [ ASINA ] [ sad ] [ MIT ] [ araS ] [ IZLE ] [ KAKT ] [ tas ] [ olmak ] [ hin ] [ klan ] [ rek ] [ KIL ] [ nez ] [ I dünya savaii ] [ I DÜNYA SAVAiI ] [ SAV ] [ ittihat ve Terakki ] [ mat ] [ yoksul ] [ iek ] [ zle ] [ ans ] [ a z ] [ ahs ] [ eri ] [ iversite ] [ K e ] [ EYS ]